Thanh tra TP.HCM đã thông báo kết luận thanh tra (KLTT) số 104/TB-TTTP-P7 ngày 17/11/2022 về thanh tra phòng, chống tham nhũng trong việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC, thời kỳ thanh tra năm 2020-2021).
HFIC được thành lập theo Quyết định số 576/QĐ-UBND ngày 02/02/2010 với mục tiêu tách chức năng đại diện chủ sở hữu với chức năng quản lý nhà nước; trong giai đoạn 2012-2016, UBND TP đã quyết định chuyển giao 8 Công ty TNHH MTV 100% vốn nhà nước về làm doanh nghiệp thành viên của HFIC.
Sau khi tiếp nhận, quy mô vốn chủ sở hữu của HFIC tăng từ 3.671 tỷ đồng lên 8.205 tỷ đồng.
HFIC đã thực hiện cổ phần hóa xong 6/8 doanh nghiệp tiếp nhận, tổng vốn điều lệ của 6 doanh nghiệp khi tiếp nhận là 823,5 tỷ đồng, giá trị phần vốn nhà nước nắm giữ sau cổ phần hóa là 1.073,2 tỷ đồng.
Theo Thanh tra TP.HCM, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của HFIC hằng năm có lợi nhuận, phần lớn các lĩnh vực đầu tư đều sinh lợi, đảm bảo nguồn nộp ngân sách, trong nguồn thu chiếm tỷ trọng lớn là nguồn thu từ hoạt động đầu tư vào các công ty thành viên và công ty liên kết; nguồn vốn được bảo toàn và phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh đó Thanh tra cũng chỉ ra loạt vi phạm trong việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại HFIC. Về quản lý công nợ, theo Thanh tra TP.HCM, HFIC đã chưa trích lập dự phòng 10 khoản nợ với số tiền hơn 154 tỷ đồng là thực hiện chưa đúng theo quy định; Đối chiếu, xác nhận công nợ chưa đầy đủ; Chưa tích cực đôn đốc, thực hiện các biện pháp để thu hồi các khoản nợ, có những khoản nợ kéo dài.
Loạt sai phạm tại Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM.
Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của HFIC đến ngày 31/12/2020 là 1.165,81 tỷ đồng. Đây là số trích lập Quỹ Đầu tư phát triển từ 30% lợi nhuận sau thuế và các quỹ khác HFIC chưa kết chuyển do chưa được UBND thành phố phê duyệt báo cáo tài chính và phân phối lợi nhuận năm.
Ngoài số trích lập Quỹ Đầu tư phát triển và các quỹ khác, số dư trên tài khoản lợi nhuận chưa phân phối đến ngày 31/12/2020 có khoản lợi nhuận còn lại hơn 5 tỷ đồng HFIC phải nộp ngân sách Nhà nước. Hiện số tiền 5 tỷ đồng này HFIC đã chuyển nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra thành phố.
Về quản lý Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Kết luận Thanh tra cũng chỉ rõ, HFIC thực hiện trích 3% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập Quỹ Phát triển KH&CN. Tuy nhiên, HFIC chưa thực hiện trích nộp 20% số Quỹ đã trích sử dụng không hết năm 2015, 2016 và chưa nộp khoản trích từ năm 2019 số tiền hơn 3,4 tỷ đồng về Quỹ Phát triển KH&CN thành phố. Hiện số tiền hơn 3,4 tỷ đồng này HFIC đã chuyển nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra thành phố.
Việc đầu tư và kinh doanh vốn vào các lĩnh vực, ngành nghề năm 2020, 2021, giá trị vốn góp của HFIC tại 28 doanh nghiệp với tổng giá trị vốn đầu tư theo sổ sách kế toán là 3.465,61 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo KLTT, có một số công ty không chia lợi nhuận, cổ tức (năm 2020 có 10 doanh nghiệp, năm 2021 có 14 doanh nghiệp) trong đó có 7 doanh nghiệp bị lỗ, số lỗ lũy kế đến ngày 31/12/2021 là 349 tỷ đồng. HFIC đã trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính đối với các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh lỗ với số tiền 349 tỷ đồng; 7 doanh nghiệp bị lỗ nêu trên khó có khả năng bảo toàn vốn đầu tư…
Với những thiếu sót trên, Chủ tịch UBND thành phố giao Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc HFIC chấn chỉnh công tác quản lý, đối chiếu công nợ phải thu đúng theo quy định. Rà soát và có biện pháp đôn đốc, thu hồi nợ, đặc biệt là các khoản nợ phải thu quá hạn để đảm bảo thu hồi vốn, nhằm bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của công ty.
Riêng việc quản lý Quỹ Phát triển KH&CN, HFIC phải thực hiện trích nộp 20% số Quỹ đã trích sử dụng không hết năm 2015, 2016 về Quỹ Phát triển KH&CN thành phố theo quy định.
Khẩn trương xây dựng và trình UBND thành phố phương án thu hồi các khoản nợ quá hạn trong hoạt động cho vay từ nguồn vốn ủy thác. Rà soát, báo cáo đề xuất UBND thành phố và Sở Tài chính các nội dung như phối hợp với các đơn vị có liên quan rà soát, đề xuất hướng xử lý đối với 7 doanh nghiệp kinh doanh lỗ.
Tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức có liên quan đến những hạn chế, thiếu sót đã nêu tại KLTT theo thẩm quyền quy định…
Giám đốc Sở Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Thanh tra thành phố và các cơ quan có liên quan xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân thuộc diện thành phố quản lý có liên quan đến các hạn chế, thiếu sót theo KLTT, báo cáo UBND thành phố theo quy định.
UBND thành phố đã giao Chánh Thanh tra thành phố chuyển nộp vào ngân sách thành phố số tiền hơn 22 tỷ đồng (bao gồm: Khoản trích 20% số Quỹ Phát triển KH&CN đã trích sử dụng không hết với số tiền hơn 3,4 tỷ đồng về Quỹ Phát triển KH&CN thành phố; khoản lãi tiền gửi từ nguồn Quỹ điện với số tiền hơn 8,8 tỷ đồng; khoản lãi tiền gửi và lãi cho vay nguồn vốn ủy thác với số tiền hơn 4,7 tỷ đồng; khoản lợi nhuận còn lại nộp ngân sách Nhà nước năm 2016 với số tiền hơn 5 tỷ đồng).
Trước đó, cuối tháng 02/2022, trên cơ sở báo cáo của Thanh tra Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái chỉ đạo UBND TP.HCM và các cơ quan liên quan thực hiện các nội dung kết luận thanh tra "việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước; việc thực hiện thí điểm chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước của HFIC", giai đoạn thanh tra 2010 - 2016.
Để giải quyết chức năng, nhiệm vụ của HFIC cho phù hợp với tình hình, từ giữa năm 2020, Thủ tướng đồng ý với đề án của UBND TP. HCM thí điểm thành lập cơ quan quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp của thành phố và chấm dứt chức năng thí điểm của HFIC.
HFIC chỉ còn lại một chức năng nhiệm vụ chính là quỹ đầu tư phát triển địa phương.
Hiện nay, chức năng quỹ đầu tư phát triển địa phương của HFIC đã được thể chế hóa tại Nghị định 147/2020 (quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ đầu tư phát triển địa phương) với các chức năng gồm cho vay, đầu tư, ủy thác và nhận ủy thác vốn.
An Nguyên