Thêm nhiều ‘đại gia’ là cổ đông ngân hàng lộ diện

Sau khi công khai danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ, nhiều “đại gia” là cổ đông của các ngân hàng thương mại đã xuất hiện.

Mới đây, Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) công bố danh sách 20 cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên, nắm tổng cộng 80,6% vốn. 13 tổ chức gồm Aozora Bank nắm hơn 15%, còn lại là Tổng Công ty Bến Thành, CTCP Đầu tư Bình An House, CTCP Greenwave Capital sở hữu 55,7% vốn. Phần còn lại 24,8% thuộc về 7 cá nhân, trong đó Chủ tịch Trịnh Văn Tuấn cùng vợ và 3 con gái giữ 18,6%.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB) có 18 cổ đông nắm hơn 72% vốn điều lệ. Commonwealth Bank là cổ đông lớn nhất sở hữu hơn 19,8%. 17 cổ đông còn lại bao gồm 13 cá nhân và 4 doanh nghiệp trong nước, sở hữu tổng cộng 53%. Chủ tịch HĐQT Đặng Khắc Vỹ và người có liên quan nắm tổng cộng hơn 20%.

Tại Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank), 21 cổ đông (16 cá nhân, 5 tổ chức) sở hữu 71,3% vốn điều lệ. Người liên quan của ông Võ Đức Thắng (“bầu” Thắng), cựu Chủ tịch HĐQT KienlongBank vẫn nắm lượng lớn cổ phần. Ngoài ra, ngân hàng này còn ghi nhận sự hiện diện ở nhóm Sunshine Group. Các ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank), Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank)… các cổ đông cũng nắm giữ từ 1% vốn điều lệ.

Trong nhóm 4 ngân hàng lớn hiện nay đã có Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) công bố danh sách cổ đông sở hữu trên 1% vốn. Vietcombank ghi nhận cổ đông chiến lược Mizuho Corporate Bank; LTD đang nắm 15% vốn, Quỹ đầu tư Chính phủ Singapore (GIC) nắm 1,67% vốn. Còn VietinBank có 3 cổ đông tổ chức lần lượt là MUFG Bank (nắm 19,7% vốn), Công đoàn VietinBank (nắm 1,15% vốn), Bảo hiểm Prudential (nắm 1,07%).

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 về công khai danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ sẽ tạo điều kiện cho hệ thống giám sát đại chúng. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bề nổi, để đưa sở hữu chéo ngân hàng ra ánh sáng, chỉ có Nhà nước bằng hệ thống quản lý, công cụ giám sát mới có thể thấy rõ những gì bên trong.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển chia sẻ với báo chí, quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 về công khai danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ sẽ tạo điều kiện cho hệ thống giám sát đại chúng, bao gồm báo chí, nhà đầu tư cá nhân, quỹ, giới phân tích… có cơ hội tiếp cận thông tin đầy đủ hơn về sở hữu tại các ngân hàng.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là bề nổi. Để đưa sở hữu chéo ngân hàng ra ánh sáng, chỉ có Nhà nước bằng hệ thống quản lý, công cụ giám sát mới có thể thấy rõ những gì bên trong.

Mỗi quan hệ giữa ngân hàng – doanh nghiệp bất động sản trong quá khứ để lại nhiều bài học lớn. Như giai đoạn 2010 - 2012, vị chuyên gia chỉ ra vấn đề với những ngân hàng 0 đồng, nhiều ngân hàng phải tái cấu trúc. Sở hữu chéo giữa ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản đã được nhận diện rõ.

Sau giai đoạn đó, dù có hệ thống giám sát chặt chẽ hơn nhưng thị trường bất động sản dần hồi phục, mối quan hệ ngân hàng - bất động sản lại rõ nét hơn, xuất hiện tình trạng “sân sau”.

Chính điều này đã tạo ra sự nguy hiểm cho hệ thống, tuy nhiên, Nhà nước đã có kinh nghiệm xử lý, hoàn thiện thể chế, đưa các ngân hàng đại chúng thực sự trở thành doanh nghiệp đại chúng, giám sát, quản lý tránh thao túng. Quy định pháp luật hiện tại hoàn toàn đủ cho cơ quan quản lý giám sát, như việc bổ sung quy định giảm tỷ lệ sở hữu tối đa của cổ đông, giới hạn cấp tín dụng, đầu tư trái phiếu.

Thanh Cao