Tại thông báo kết luận về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) có thêm các quy định xử lý triệt để tình trạng sở hữu chéo, thao túng ngân hàng.
Bổ sung quy định xử lý sở hữu chéo, thao túng ngân hàng
Mới đây, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường vừa có văn bản số 2839/TB-TTKQH thông báo Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi).
Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Ủy ban Kinh tế phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu các quy định về người có liên quan, tỷ lệ sở hữu cổ phần, giới hạn cấp tín dụng phải hướng tới mục tiêu xử lý được vấn đề sở hữu chéo, thao túng, chi phối các tổ chức tín dụng.
Các quy định phải trên cơ sở đánh giá tác động kỹ lưỡng, có điều khoản chuyển tiếp phù hợp, hạn chế hiệu ứng tiêu cực đối với thị trường tiền tệ, thị trường tài chính, thị trường chứng khoán và thu hút đầu tư nước ngoài, có chế tài đối với các trường hợp vi phạm bảo đảm tính răn đe, gắn trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để bảo đảm các quy định được chấp hành nghiêm túc.
Cùng với đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị các đơn vị nghiên cứu thêm các quy định để xử lý triệt để vấn đề sở hữu chéo, thao túng, chi phối các tổ chức tín dụng; tiếp tục hoàn thiện các quy định về tài chính, hạch toán, báo cáo để bảo đảm minh bạch, hiệu quả và quản lý, giám sát được hoạt động của tổ chức tín dụng (doanh thu, chi phí, hạch toán lãi phải thu, lợi nhuận, phân bổ lợi nhuận, trích lập dự phòng, chế độ kế toán, kiểm toán...).
Cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu luật hóa tối đa các hướng dẫn về hạch toán lãi phải thu đã áp dụng ổn định thời gian qua, bảo đảm phản ánh đúng thực trạng tài chính của tổ chức tín dụng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi).
Ngoài ra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị rà soát, hoàn thiện các quy định về cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán, chiết khấu, công ty con của tổ chức tín dụng, lãi suất và phí trong hoạt động kinh doanh...; đối với hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng thương mại nên cân nhắc theo hướng gắn với chức năng, nhiệm vụ của ngân hàng.
Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo dự án luật cũng cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt các tổ chức tín dụng để quy định khả thi, kiểm soát rủi ro nhưng bảo đảm ra quyết định nhanh, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với tốc độ thông tin trong thời đại kinh tế số, xã hội số phát triển mạnh mẽ, khắc phục bất cập trong xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém thời gian qua.
Đồng thời cũng cần đánh giá kỹ tác động của quy định về can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, bảo đảm hạn chế tối đa rủi ro và thiệt hại; nghiên cứu, tham khảo thêm kinh nghiệm quốc tế về nội dung này, đặc biệt là kinh nghiệm xử lý các ngân hàng thương mại của Mỹ, Thụy Sỹ và một số nước trong năm 2022, năm 2023.
Khó có thể xử lý triệt để bằng một quy định
Trước đó, tại phiên họp thứ 26 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho rằng, khó có thể xử lý triệt để tình trạng sở hữu chéo ngân hàng chỉ bằng một quy định, mà cần phải kết hợp quy định ở nhiều luật, chính sách, lĩnh vực khác để bảo đảm minh bạch trong hoạt động của các tổ chức, cá nhân.
Cụ thể, tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh Lê Tấn Tới băn khoăn, hiện nay còn tình trạng sở hữu chéo không và điều này có tác động đến sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế hiện nay hay không?
Báo cáo giải trình về vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng nhìn nhận “sở hữu chéo, thao túng, sân trước, sân sau” trong lĩnh vực ngân hàng là những hạn chế, được Trung ương, Quốc hội, Chính phủ quan tâm và yêu cầu sớm xây dựng cơ sở pháp lý điều chỉnh.
“Trên hồ sơ thì sở hữu chéo giữa các ngân hàng đến nay đã được khắc phục. Tức là trên hồ sơ cá nhân, tổ chức nào giữ tỷ lệ cổ phần như thế nào đối với hệ thống ngân hàng qua hoạt động cho vay đã thể hiện”, bà Hồng nói.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại phiên họp thứ 26 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Tuy nhiên, theo Thống đốc, thực tế, các tổ chức, cá nhân có thể đứng tên hoặc nhờ đứng tên sở hữu cổ phần, thậm chí thành lập doanh nghiệp trong hệ sinh thái để cho vay vốn ngân hàng. Vấn đề này qua điều tra và một số vụ việc vừa qua phát hiện.
“Dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) cũng xác định sở hữu chéo, thao túng ngân hàng là nội dung trọng tâm cần điều chỉnh”, bà Hồng chia sẻ, đồng thời cho biết, dự thảo luật đã thiết kế một số giải pháp giảm hiện tượng sở hữu chéo như mở rộng phạm vi khái niệm có liên quan, giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần tại các tổ chức tín dụng, giảm giới hạn cấp tín dụng.
Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng nêu rõ, quá trình xin ý kiến vẫn còn những ý kiến băn khoăn về việc liệu quy định này có xử lý được triệt để, chống được sở hữu chéo, sân trước sân sau không?
“Nếu chờ có một quy định xử lý triệt để vấn đề này sẽ không bao giờ có. Không chỉ luật về các tổ chức tín dụng mà trong các lĩnh vực khác, phải có các quy định, làm sao để hoạt động của doanh nghiệp minh bạch”, bà Hồng cho hay.
Đề cập đến lo ngại quy định trong luật tác động tới thị trường chứng khoán, tăng chi phí, thủ tục, bà Hồng cho rằng, vấn đề ưu tiên khi xây dựng luật là bảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng. Vì vậy, việc phân tích đánh giá tác động cần bức tranh lớn hơn đó là vai trò của tổ chức tín dụng, ngân hàng trong nền kinh tế.
Về vấn đề nợ xấu, bà Hồng cũng nêu thực tế trong bối cảnh hiện nay nợ xấu tăng lên. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sử dụng biện pháp tiếp tục xử lý nợ xấu theo quy định của pháp luật.
Đinh Hiệu