Thị trường bán lẻ vẫn duy trì đà tăng trưởng, nhưng cách người tiêu dùng chi tiền đang thay đổi. Khách hàng không ngừng mua sắm mà ngày càng chú trọng so sánh giá, săn ưu đãi và lựa chọn thời điểm mua phù hợp, buộc các doanh nghiệp bán lẻ phải bước vào cuộc cạnh tranh mới về giá, khuyến mại và trải nghiệm.
Sức mua trên thị trường bán lẻ tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, song hành vi tiêu dùng đang có những thay đổi rõ nét. Thay vì mua sắm theo thói quen hoặc quyết định mua ngay khi phát sinh nhu cầu, người tiêu dùng ngày càng cân nhắc kỹ hơn về giá bán, chương trình ưu đãi và thời điểm xuống tiền.
Tại TP. Hồ Chí Minh, doanh thu bán lẻ hàng hóa trong tháng 7 và 7 tháng năm 2026 tiếp tục tăng trưởng tích cực, với mức tăng 16,7%. Tuy nhiên, phía sau con số này là một thị trường bán lẻ đang thay đổi mạnh mẽ: người mua thận trọng hơn trong chi tiêu, trong khi doanh nghiệp phải cạnh tranh quyết liệt hơn để duy trì và mở rộng tệp khách hàng.
Người tiêu dùng không ngừng mua, nhưng mua có tính toán hơn
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là xu hướng chủ động tìm kiếm mức giá tốt trước khi quyết định mua hàng.
Các sàn thương mại điện tử, ứng dụng bán lẻ, chương trình khách hàng thành viên và những công cụ so sánh giá giúp người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn. Thay vì mua ngay, nhiều người theo dõi biến động giá, chờ các đợt giảm giá lớn hoặc tận dụng mã ưu đãi để giảm chi phí.
Với những nhóm hàng tiêu dùng thường xuyên như dầu ăn, nước giặt, giấy vệ sinh, sữa, thực phẩm khô hay đồ gia dụng, khoản tiết kiệm trong từng lần mua có thể không lớn. Tuy nhiên, nếu duy trì thói quen mua sắm có tính toán trong thời gian dài, số tiền tiết kiệm được có thể tạo ra chênh lệch đáng kể.
Người tiêu dùng ngày càng có xu hướng so sánh giá và lựa chọn thời điểm mua hàng để tối ưu chi tiêu.
Tại các hệ thống bán lẻ hiện đại, khu vực hàng khuyến mại ngày càng thu hút khách hàng. Đặc biệt, vào cuối ngày, nhiều siêu thị giảm giá thực phẩm tươi sống, rau củ quả để đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ. Tùy từng sản phẩm và thời điểm, mức giảm có thể lên tới 30 - 50%.
Chính sách này không chỉ giúp doanh nghiệp xử lý nhóm hàng có thời hạn sử dụng ngắn mà còn tạo thêm động lực để khách hàng thay đổi thời điểm mua sắm, tận dụng các khung giờ có mức giá hấp dẫn hơn.
Xu hướng tiết kiệm cũng xuất hiện tại các chợ truyền thống. Nhu cầu mua thực phẩm phục vụ sinh hoạt hằng ngày vẫn được duy trì, song người tiêu dùng có xu hướng cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết, ưu tiên hàng hóa thiết yếu và những sản phẩm có giá phù hợp.
Điều này cho thấy việc thắt chặt chi tiêu không đồng nghĩa với sức mua suy giảm. Người dân vẫn sẵn sàng chi tiền, nhưng quyết định mua hàng đang chuyển dần từ "có nhu cầu là mua" sang "có nhu cầu và mua khi mức giá hợp lý".
Sự thay đổi này cũng khiến lợi thế về vị trí của các điểm bán không còn đủ để giữ chân khách hàng. Khi người mua có thể dễ dàng so sánh giá giữa siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các nền tảng trực tuyến, giá bán, chương trình ưu đãi, chất lượng sản phẩm và trải nghiệm mua sắm trở thành những yếu tố cạnh tranh ngày càng quan trọng.
Cuộc đua giá và khuyến mại ngày càng quyết liệt
Trong bối cảnh người tiêu dùng nhạy cảm hơn với giá, khuyến mại tiếp tục là một trong những công cụ quan trọng để doanh nghiệp bán lẻ duy trì doanh số.
Các hệ thống bán lẻ liên tục triển khai chương trình ưu đãi đối với thực phẩm, hóa mỹ phẩm, hàng gia dụng, hàng tiêu dùng nhanh và sản phẩm nhãn riêng. Hình thức khuyến mại cũng ngày càng đa dạng, từ giảm trực tiếp trên giá bán, mua 1 tặng 1 đến ưu đãi dành riêng cho khách hàng thành viên hoặc giảm giá theo khung giờ.
Việc tập trung khuyến mại vào nhóm hàng thiết yếu tạo ra lợi ích cho cả người mua và doanh nghiệp. Người tiêu dùng có cơ hội tiếp cận hàng hóa với mức giá thấp hơn, trong khi doanh nghiệp có thể gia tăng sản lượng bán ra, tăng tần suất mua sắm và thu hút khách hàng quay trở lại.
Không chỉ các chuỗi siêu thị lớn, những nhà phân phối và cửa hàng bán lẻ quy mô nhỏ cũng phải tham gia cuộc cạnh tranh về giá. Khi khách hàng có nhiều lựa chọn, việc duy trì mức giá cạnh tranh ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để bảo vệ thị phần.
Ở góc độ quản lý, các biện pháp bình ổn giá cũng được tăng cường nhằm giảm áp lực chi tiêu đối với người dân, nhất là với nhóm hàng thiết yếu. Tại TP. Hồ Chí Minh, một số mặt hàng thịt, xương heo bình ổn đã được điều chỉnh giảm từ 2.000 - 9.000 đồng/kg. Các nhóm hàng thiết yếu khác như lương thực, thực phẩm và đồ dùng học tập tiếp tục được duy trì với mức giá thấp hơn thị trường bên ngoài tối thiểu 5%.
Những tháng cuối năm được dự báo sẽ tiếp tục là giai đoạn cạnh tranh mạnh của thị trường bán lẻ khi nhu cầu mua sắm tăng theo các dịp lễ, Tết. Doanh nghiệp không chỉ phải chuẩn bị nguồn hàng dồi dào mà còn cần xây dựng chính sách giá phù hợp để kích thích tiêu dùng.
Chương trình bình ổn thị trường năm 2026 - Tết Đinh Mùi 2027 tại TP. Hồ Chí Minh cũng tiếp tục tập trung vào các nhóm hàng thiết yếu. Việc chủ động tăng nguồn cung, giữ ổn định giá bán và triển khai các chương trình ưu đãi được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ thị trường trong mùa mua sắm cao điểm.
Thực tế cho thấy, sức mua không biến mất mà đang thay đổi cách vận hành. Người tiêu dùng vẫn có nhu cầu mua sắm và vẫn sẵn sàng chi tiền, nhưng đòi hỏi giá trị nhận được phải tương xứng hơn với mỗi khoản chi.
Vì vậy, cuộc cạnh tranh của ngành bán lẻ trong thời gian tới sẽ không chỉ nằm ở việc mở rộng mạng lưới hay tăng số lượng điểm bán. Doanh nghiệp có lợi thế sẽ là những đơn vị kiểm soát tốt chi phí, đưa ra mức giá phù hợp, xây dựng chương trình khuyến mại hiệu quả và đáp ứng đúng nhu cầu của khách hàng vào đúng thời điểm.
Trong một thị trường mà người mua ngày càng có nhiều thông tin và nhạy cảm hơn với giá, khả năng giữ sức mua sẽ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp tạo ra giá trị thực cho khách hàng. Đây cũng có thể là yếu tố quyết định vị thế của mỗi nhà bán lẻ trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Đinh Toàn