Bộ Chính trị đồng ý chủ trương hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương. Theo Kết luận số 114-KL/TW, chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương sẽ được chuyển giao theo định hướng tổ chức lại Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
Chuyển chức năng quản lý an toàn thực phẩm về Bộ Y tế theo hướng một đầu mối
Thay mặt Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận số 114-KL/TW về tiếp tục hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.
Kết luận được ban hành trên cơ sở xem xét Đề án của Đảng ủy Chính phủ về hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Bộ Chính trị nhận định, mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện nay được phân công cho nhiều bộ, ngành theo nhóm ngành hàng. Dù phát huy được thế mạnh chuyên môn của từng lĩnh vực, cơ chế này cũng bộc lộ những hạn chế như phân tán đầu mối, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ và khó xác định trách nhiệm chính trong một số lĩnh vực giao thoa.
Trước thực tế đó, việc sắp xếp lại bộ máy được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm xây dựng hệ thống quản lý tinh gọn, thống nhất, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Ảnh minh hoạ/TL.
Theo Kết luận số 114-KL/TW, Bộ Chính trị đồng ý chủ trương hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan.
Định hướng đáng chú ý là kết thúc việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương. Đồng thời, tổ chức lại Cục An toàn thực phẩm trực thuộc Bộ Y tế theo hướng tiếp nhận nguyên trạng chức năng, nhiệm vụ, nhân sự, hồ sơ, tài liệu, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm liên quan đến lĩnh vực an toàn thực phẩm từ hai bộ này.
Sau khi được tổ chức lại, Cục An toàn thực phẩm sẽ là cơ quan tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Y tế thực hiện quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm đối với tất cả sản phẩm thực phẩm trên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đáng lưu ý, định hướng thống nhất đầu mối không đồng nghĩa với việc loại bỏ toàn bộ vai trò quản lý chuyên ngành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công Thương. Theo Kết luận, hai bộ này vẫn tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ quản lý chuyên ngành theo phạm vi trách nhiệm được phân công, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế trong quá trình rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện.
Ở cấp địa phương, Bộ Chính trị định hướng tổ chức thống nhất Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế tại các tỉnh, thành phố trên toàn quốc.
Tại cấp xã, cơ quan chuyên môn về văn hóa - xã hội trực thuộc UBND cấp xã được xác định là đầu mối thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Các địa phương cần bố trí công chức có chuyên môn phù hợp để đảm nhiệm nhiệm vụ này.
Như vậy, mô hình quản lý mới được định hướng theo cấu trúc thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, trong đó Bộ Y tế giữ vai trò đầu mối quản lý, còn các cơ quan chuyên ngành và chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ theo phạm vi được phân công.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý theo chuỗi cung ứng thực phẩm
Không chỉ tập trung vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy, Kết luận số 114-KL/TW còn đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện tư duy quản lý an toàn thực phẩm.
Bộ Chính trị nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, biến đổi khí hậu, công nghệ thực phẩm phát triển nhanh, thương mại điện tử mở rộng và chuỗi cung ứng ngày càng mang tính toàn cầu, công tác quản lý an toàn thực phẩm cần được hiện đại hóa, bảo đảm tính thống nhất, toàn diện và dựa trên cơ sở khoa học.
Một trong những định hướng trọng tâm là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá nguy cơ; từ cách quản lý phân đoạn theo từng nhóm ngành hàng sang quản trị xuyên suốt chuỗi cung ứng thực phẩm.
Cách tiếp cận này hướng đến tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, cảnh báo và kiểm soát sớm các nguy cơ mất an toàn thực phẩm thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối liên thông. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả giám sát mà còn góp phần thúc đẩy sản xuất thực phẩm sạch, an toàn, chất lượng cao và đáp ứng yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Quốc hội và Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, bảo đảm hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất và khả thi.
Đảng ủy Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo các bộ liên quan thực hiện việc sắp xếp, điều chuyển chức năng, nhiệm vụ, nhân sự, hồ sơ, tài liệu, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm để duy trì hoạt động quản lý liên tục, thông suốt. Các tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương được yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức mô hình quản lý an toàn thực phẩm theo định hướng thống nhất một đầu mối.
Đặc biệt, Bộ Chính trị lưu ý ưu tiên rà soát, bố trí lại trụ sở, trang thiết bị và phương tiện làm việc của các cơ quan nhà nước dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, qua đó củng cố nguồn lực cho hệ thống quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương.
Có thể thấy, Kết luận số 114-KL/TW không chỉ đặt ra yêu cầu sắp xếp lại đầu mối quản lý mà còn định hình phương thức quản trị an toàn thực phẩm theo hướng hiện đại, dựa trên đánh giá nguy cơ và kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng. Quá trình triển khai sẽ cần gắn với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, phân định rõ trách nhiệm và bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Đinh Toàn