Thu hút vốn đầu tư FDI sụt giảm, có thực sự đáng lo?

Trong 10 tháng qua, có 1.570 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, tăng 14,2% so với cùng kỳ, với tổng vốn đăng ký đạt gần 9,93 tỉ USD, giảm 23,7% so với cùng kỳ. Tuy vậy, nhưng vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần và vốn điều chỉnh vẫn tăng. Hơn nữa việc, thu hút vốn đầu tư FDI cũng là tình trạng chung của nhiều nước trong khu vực.

Thu hút vốn đầu tư FDI sụt giảm

Theo số liệu vừa được Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) công bố, tính đến ngày 20/10/2022, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đã đạt hơn 22,46 tỷ USD, giảm 5,4% so với cùng kỳ năm 2021.

Xét về cơ cấu, Cục Đầu tư nước ngoài đánh giá, tuy vốn đăng ký mới chưa hồi phục hoàn toàn sau sự gián đoạn của các biện pháp chống dịch năm 2021 và biến động địa - chính trị toàn cầu song cũng đang dần được cải thiện.

Số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, 10 tháng, giải ngân vốn FDI đạt 17,45 tỷ USD, tăng 15,2% so với cùng kỳ năm 2021. Theo dự báo, cả năm nay, mức giải ngân có thể đạt 21-22 tỷ USD, tăng khoảng 6,4-11,5% so với năm 2021. 

Trong 10 tháng qua, có 1.570 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, tăng 14,2% so với cùng kỳ, với tổng vốn đăng ký đạt gần 9,93 tỉ USD, giảm 23,7% so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, có 880 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư, tăng 13,4% so với cùng kỳ, với tổng vốn đăng ký tăng thêm đạt hơn 8,74 tỉ USD, tăng 23,3% so với cùng kỳ.

Ngoài ra, còn có 2.997 lượt góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, giảm 2,2% so với cùng kỳ, với tổng giá trị vốn góp đạt hơn 3,79 tỉ USD, tăng 4,5% so với cùng kỳ.

Thông tin về vốn FDI đăng ký mới trong 10 tháng 2022 tiếp tục là tâm điểm của sự chú ý, khi trên diễn đàn Quốc hội những ngày này, các báo cáo của cả Chính phủ lẫn cơ quan thẩm tra của Quốc hội (Ủy ban Kinh tế) đều bày tỏ nỗi lo về việc vốn FDI đăng ký mới sụt giảm.

Vốn FDI đăng ký giảm sẽ ảnh hưởng đến tiềm năng mở rộng sản lượng của khu vực FDI, có thể tác động đến cán cân vãng lai, dự trữ ngoại hối, tỷ giá, khả năng thu hút công nghệ cao… trong trung và dài hạn.

Có chung nỗi lo với Chính phủ, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ tình hình, chỉ ra nguyên nhân và giải pháp. “Việc sụt giảm vốn FDI đăng ký có thể ảnh hưởng đến số vốn FDI giải ngân trong tương lai và do đó, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh bày tỏ.

Có thực sự đáng lo?

Giải thích về nguyên nhân của sự sụt giảm, có hai lý do được ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài đưa ra để lý giải cho sự sụt giảm của vốn đăng ký mới.

Thứ nhất, các chính sách kiểm soát dịch Covid-19 đã làm cho các nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn trong việc di chuyển tới Việt Nam để tìm hiểu cơ hội đầu tư, cũng như thực hiện thủ tục đăng ký dự án đầu tư mới trong các tháng cuối năm 2021, từ đó ảnh hưởng đến số lượng dự án đầu tư được cấp mới trong các tháng đầu năm 2022.

Thứ hai, thị trường toàn cầu đang đứng trước nhiều biến động do ảnh hưởng của cuộc xung đột địa - chính trị tại châu Âu, áp lực lạm phát tăng cao, đứt gãy chuỗi cung ứng và do đó, đã ảnh hưởng tiêu cực đến dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của các nền kinh tế lớn, đặc biệt là các đối tác đầu tư của Việt Nam.

Trên thực tế, đầu tư mới sụt giảm không phải là câu chuyện của riêng Việt Nam, mà là xu hướng toàn cầu. Theo số liệu của FDI Markets, trong nửa đầu năm 2022, các dự án cấp mới trên toàn cầu đã giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước.

“Việt Nam không nên nhìn vào con số thu hút đầu tư mới, mà nên nhìn vào con số giải ngân đang ở mức cao và có lẽ năm nay sẽ đạt mức kỷ lục”, ông Alain Cany, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) nói và bày tỏ tin tưởng rằng, các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đang lạc quan hơn rất nhiều so với trước khi có dịch Covid-19.

Ít ngày trước đây, Tổng thư ký Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) Mathias Cormann đã tới thăm Việt Nam. Trong các cuộc làm việc và đặc biệt là trong cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, ông đã đánh giá cao về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam, đặc biệt là việc thu hút FDI. Theo ông, các công ty khối OECD đang có xu hướng tìm đến Việt Nam để đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, theo ông Mark Ridley, Tổng giám đốc Điều hành Savills Global, người vừa có chuyến thăm chính thức Việt Nam, thì trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành nền kinh tế phát triển nhanh nhất vào năm 2023. Mức tăng trưởng vượt bậc của Việt Nam, theo Savills, là trái ngược hẳn với diễn biến kinh tế của các quốc gia khác ở châu Á.

“Việt Nam đang nhận được nhiều sự quan tâm từ các nhà đầu tư trên khắp thế giới hơn bao giờ hết. Mức tăng trưởng toàn cầu vào năm 2023 sẽ ở mức 2,5% và các thị trường như Anh và châu Âu dự báo sẽ suy thoái trong 2 quý tiếp theo. Điều này sẽ tiếp tục thúc đẩy sự quan tâm từ các nhà đầu tư nước ngoài khi Việt Nam đang sở hữu những cơ hội tăng trưởng như bây giờ”, ông Ridley nói.

Kết quả khảo sát Chỉ số Môi trường kinh doanh (BCI) quý III/2022 của EuroCham cũng cho thấy điều tương tự. Mặc dù BCI quý III đã giảm xuống còn 62,2 điểm, nhưng vẫn có tới 42% lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu được hỏi cho biết, họ sẽ tăng dòng vốn FDI vào Việt Nam vào cuối năm nay. Trong khi đó, chỉ khoảng 2% người được hỏi cho biết, họ đã chuyển một phần đáng kể hoạt động của mình từ Trung Quốc sang Việt Nam và điều đó có nghĩa, dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn.

“Tương lai tươi sáng đang ở phía trước. Việt Nam mang lại cơ hội đầu tư lớn cho các doanh nghiệp châu Âu và chúng tôi rất vui mừng về triển vọng của đất nước trong trung và ngắn hạn”, ông Alain Cany nói và cho biết, Việt Nam chắc chắn sẽ có vị thế tốt hơn trong 2 hoặc 3 năm tới và sẽ chứng tỏ được vị thế của mình là một trong các điểm đến đầu tư và kinh doanh năng động nhất.

Các đánh giá là tích cực, Việt Nam đang ngày càng khẳng định được vị thế của mình trên thị trường đầu tư toàn cầu. Song một cách rất rõ ràng, sự sụt giảm của dòng vốn FDI đăng ký mới vào Việt Nam vẫn đáng lo. Nhất là khi các báo cáo về dòng đầu tư toàn cầu cho biết, các chính sách nới lỏng tài chính và các gói kích thích tại mỗi quốc gia đang là động lực thúc đẩy dòng vốn FDI toàn cầu. Các khoản đầu tư lớn, trên 1 tỷ USD đang gia tăng. Đầu tư của một số ngành, như vận tải, công nghệ thông tin, dịch vụ tài chính… đang bùng nổ mạnh mẽ. Việt Nam thực sự chưa tận dụng được một cách tốt nhất để đón dòng vốn đang dịch chuyển.

Hồng Quang