10:27 18/11/2026

Tín dụng bất động sản cần đổi hướng, mở lối an cư cho người mua nhà thực

Thị trường bất động sản đang đứng trước yêu cầu phân bổ lại dòng vốn theo hướng ưu tiên nhu cầu ở thực, thay vì tập trung vào các phân khúc có giá trị cao hoặc hoạt động đầu tư ngắn hạn. Tuy nhiên, để người dân tiếp cận được nhà ở, chính sách tín dụng cần đi cùng việc phát triển nguồn cung vừa túi tiền, mở rộng đối tượng vay và kiểm soát chặt rủi ro từ cả phía người mua lẫn chủ đầu tư.

Nguồn cung lệch pha, người mua nhà khó tiếp cận vốn

Bài toán tín dụng bất động sản không chỉ nằm ở lãi suất hay điều kiện vay, mà còn bắt nguồn từ sự mất cân đối giữa nguồn cung nhà ở và khả năng chi trả của người dân. Khi phần lớn sản phẩm mới thuộc phân khúc trung, cao cấp, việc ngân hàng mở rộng cho vay cũng chưa chắc giúp người có thu nhập trung bình tìm được căn nhà phù hợp.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA), muốn phân bổ tín dụng bất động sản theo hướng ưu tiên nhu cầu thực, cần giải quyết đồng thời hai vấn đề: phát triển nguồn cung nhà ở có giá phù hợp và khơi thông nguồn vốn cho người có nhu cầu mua nhà.

Ông Châu cho rằng, thị trường hiện thiếu nghiêm trọng nhà ở phù hợp với khả năng tài chính của nhóm thu nhập trung bình và thấp. Nguồn cung có xu hướng nghiêng về phân khúc cao cấp, khiến nhiều người dù có thu nhập ổn định, có khả năng trả nợ vẫn khó tìm được sản phẩm phù hợp để an cư.

Tín dụng bất động sản cần đổi hướng mở lối an cư cho người mua nhà thực
Nguồn cung lệch pha, người mua nhà khó tiếp cận vốn.

Một nhóm đáng chú ý là người có thu nhập tương đối ổn định nhưng chưa tích lũy đủ vốn tự có. Họ có thể vượt ngưỡng thu nhập để mua nhà ở xã hội, song lại chưa đủ khả năng tài chính để sở hữu nhà ở thương mại theo mặt bằng giá hiện nay.

Từ thực tế này, Chủ tịch HoREA đề xuất nghiên cứu mở rộng đối tượng được tiếp cận gói tín dụng cho vay nhà ở xã hội quy mô hơn 153.000 tỷ đồng, trong đó xem xét nhóm người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp nhưng không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, đặc biệt là người trẻ mua căn nhà đầu tiên.

Theo đề xuất của ông Châu, nhóm khách hàng có thể được xem xét gồm cá nhân có thu nhập khoảng 25-35 triệu đồng, thậm chí 40 triệu đồng/tháng; các cặp vợ chồng có tổng thu nhập từ 51 triệu đồng đến khoảng 70-80 triệu đồng/tháng. Mức lãi suất cần ổn định, phù hợp khả năng trả nợ dài hạn, không nhất thiết phải thấp như các chương trình ưu đãi dành riêng cho nhà ở xã hội.

Đề xuất này đặt ra yêu cầu xem xét lại khoảng trống giữa chính sách nhà ở xã hội và tín dụng mua nhà thương mại. Theo quy định được sửa đổi tại Nghị định 136/2026/NĐ-CP, ngưỡng thu nhập để một số nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội hiện là không quá 25 triệu đồng/tháng đối với người độc thân, 35 triệu đồng đối với người độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên và 50 triệu đồng/tháng đối với vợ chồng. Vì vậy, một bộ phận người có thu nhập cao hơn các ngưỡng này nhưng chưa đủ sức mua nhà thương mại vẫn cần được tính đến trong thiết kế chính sách tín dụng.

Thực tế thị trường TP Hồ Chí Minh cho thấy, khoảng cách giữa nguồn cung và nhu cầu vẫn hiện hữu. Báo cáo thị trường quý III/2026 của Cushman & Wakefield ghi nhận 2.373 căn hộ mở bán mới, tăng 87% so với quý trước. Tuy nhiên, căn hộ cao cấp chiếm 54%, hạng sang chiếm 30%, siêu sang chiếm 2%, trong khi phân khúc trung cấp chỉ chiếm 14%. Đáng chú ý, 86% nguồn cung mới thuộc phân khúc cao cấp trở lên, còn lượng hấp thụ mới tương đương 37% tổng nguồn cung sơ cấp.

Cơ cấu này cho thấy việc gia tăng số lượng căn hộ mở bán chưa đồng nghĩa với việc thị trường có thêm nhiều lựa chọn phù hợp cho người mua ở thực. Nếu sản phẩm mới tiếp tục tập trung ở nhóm giá cao, khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập trung bình vẫn bị giới hạn, kể cả khi điều kiện vay vốn được nới rộng.

Ông Châu cho rằng, mức giá tham chiếu cho nhà ở thương mại phù hợp có thể dao động khoảng 25-70 triệu đồng/m², tùy điều kiện kinh tế và mặt bằng giá từng địa phương. Với căn hộ diện tích 70 m², mức giá này tương ứng tổng giá trị khoảng 1,75-4,9 tỷ đồng. Đây là khoảng giá được ông đưa ra để tham khảo, không phải một khung giá áp dụng chung cho mọi địa phương.

Cần thẩm định theo dòng tiền, ưu tiên dự án đủ pháp lý

Ở góc độ tín dụng, TS. Kinh tế, Luật sư Lê Bá Thường cho rằng, ngân hàng cần chuyển trọng tâm thẩm định từ việc quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp sang đánh giá năng lực tài chính và khả năng trả nợ của người vay.

Theo ông Thường, người trẻ thường chưa có nhiều tài sản tích lũy nhưng có thể sở hữu nguồn thu nhập ổn định trong dài hạn. Nếu ngân hàng chỉ căn cứ vào giá trị tài sản bảo đảm, một bộ phận khách hàng có khả năng trả nợ vẫn khó tiếp cận vốn.

Chuyên gia này đề xuất ngân hàng đánh giá đồng thời dòng tiền thực tế, tỷ lệ nghĩa vụ trả nợ trên thu nhập, lịch sử tín dụng, vốn tự có và tính ổn định nghề nghiệp cũng như triển vọng tăng trưởng thu nhập. Trong đó, tổng nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi hằng tháng nên được kiểm soát trong khoảng 40-50% thu nhập của người vay.

Người mua cũng cần có vốn tự có hợp pháp, theo đề xuất của ông Thường ở mức khoảng 20-30% giá trị căn nhà. Lịch sử tín dụng trong 12-36 tháng gần nhất là một căn cứ để ngân hàng đánh giá kỷ luật thanh toán. Với người trẻ, tính ổn định của công việc, loại hợp đồng lao động và triển vọng thu nhập cũng cần được xem xét thay vì chỉ nhìn vào mức lương tại thời điểm vay.

Tín dụng bất động sản cần đổi hướng mở lối an cư cho người mua nhà thực
Tín dụng bất động sản cần đổi hướng, mở lối an cư cho người mua nhà thực.

Để giảm áp lực tài chính trong dài hạn, ông Thường đề xuất nghiên cứu các khoản vay có thời gian cố định lãi suất từ 5-15 năm; tỷ lệ cho vay khoảng 80-85% giá trị căn nhà; kỳ hạn vay 25-35 năm và ân hạn nợ gốc 1-2 năm đầu. Đây là những phương án cần được đánh giá về chi phí vốn, khả năng trả nợ và rủi ro hệ thống, không phải điều kiện vay mặc nhiên tại các ngân hàng.

Ở phía doanh nghiệp, chuyên gia cho rằng tín dụng cần được phân loại theo mức độ hoàn thiện pháp lý và phân khúc sản phẩm. Nhóm nên được ưu tiên gồm dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang, cải tạo chung cư cũ và nhà ở thương mại có giá phù hợp, với điều kiện đã hoàn thiện thủ tục pháp lý, đủ điều kiện huy động vốn, mở bán và có năng lực triển khai thực tế.

Các dự án nhà ở thương mại trung cấp có pháp lý hoàn chỉnh, tiến độ xây dựng rõ ràng và khả năng tiêu thụ tốt có thể được xem xét ở nhóm tiếp theo. Ngược lại, hoạt động đầu cơ đất nền hoặc dự án chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai cần được kiểm soát tín dụng chặt chẽ hơn.

Thực tế triển khai chương trình tín dụng nhà ở xã hội cho thấy việc có nguồn vốn lớn chưa đồng nghĩa dòng tiền sẽ nhanh chóng đến được người mua. Theo thông tin Ngân hàng Nhà nước công bố tại tháng 10/2026, chương trình theo Nghị quyết 33/NQ-CP đã có 11 ngân hàng thương mại tham gia, tổng quy mô hơn 153.000 tỷ đồng. Đến ngày 31/8/2026, số tiền cam kết cho vay đạt khoảng 50.300 tỷ đồng, nhưng doanh số giải ngân mới khoảng 17.500 tỷ đồng, dư nợ khoảng 14.300 tỷ đồng.

Lãi suất chương trình hiện ở mức 7%/năm đối với chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà. Người mua nhà dưới 35 tuổi được hưởng thời gian ưu đãi 15 năm, với mức lãi suất thấp hơn lãi suất cho vay trung, dài hạn bình quân của bốn ngân hàng thương mại nhà nước theo cơ chế quy định.

Khoảng cách giữa quy mô chương trình và số vốn giải ngân phản ánh những điểm nghẽn không chỉ nằm ở phía ngân hàng. Nguồn cung dự án còn hạn chế, tiến độ thi công và điều kiện giải ngân theo khối lượng thực hiện khiến dòng vốn không thể được đưa ra thị trường ngay theo toàn bộ hạn mức đã đăng ký.

Do đó, bên cạnh việc nghiên cứu mở rộng đối tượng vay, ông Thường đề xuất tăng cường liên thông dữ liệu giữa ngân hàng và cơ quan quản lý nhà ở, thị trường bất động sản. Tình trạng pháp lý, điều kiện huy động vốn, tình trạng thế chấp và tiến độ dự án cần được công khai, cập nhật để tổ chức tín dụng có cơ sở thẩm định, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và hạn chế rủi ro.

Bài toán phân bổ tín dụng vì vậy cần được giải quyết trên cả ba phương diện: người mua có khả năng tiếp cận vốn phù hợp, doanh nghiệp có dự án đủ điều kiện được tài trợ và ngân hàng kiểm soát được chất lượng khoản vay. Khi nguồn cung vừa túi tiền được cải thiện, tiêu chí cho vay dựa trên dòng tiền được áp dụng hợp lý và dự án được minh bạch pháp lý, tín dụng mới có thể đi đúng địa chỉ, góp phần đưa cơ hội an cư đến gần hơn với người dân.

Thiên An