08:16 18/11/2026

Hàng nghìn dự án được khơi thông, bài toán đất đai vẫn là một biến số lớn

Những thay đổi về chính sách đất đai và đầu tư đang mở đường xử lý hàng nghìn dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực lớn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, xác định nghĩa vụ tài chính đất đai, kiểm soát chi phí và bảo đảm hiệu quả triển khai vẫn là một trong những thách thức của doanh nghiệp.

Khơi thông nguồn lực hàng triệu tỷ đồng

Một trong những điểm nhấn lớn nhất của thị trường bất động sản năm 2026 là quá trình tháo gỡ các dự án tồn đọng, kéo dài qua nhiều thời kỳ. Đây không chỉ là giải pháp xử lý những vướng mắc pháp lý trước mắt mà còn có ý nghĩa khơi thông nguồn lực đất đai, vốn đầu tư và nguồn cung cho thị trường.

Theo chia sẻ của luật sư Phạm Thanh Tuấn tại Diễn đàn Bất động sản 2026, tính đến ngày 27/9/2026, ghi nhận 4.846 dự án khó khăn, vướng mắc với tổng diện tích 208.882 ha và tổng vốn đầu tư gần 3,5 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên tính đến thời điểm ngày 12/11/2026, đã có 3.557 dự án, tương đương 73,4% đã được xử lý không còn vướng mắc; 1.289 dự án tiếp tục được xử lý.

Đây là khối lượng nguồn lực rất lớn từng bị đình trệ bởi những vấn đề liên quan đến quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, giao đất, cho thuê đất, xác định nghĩa vụ tài chính và những bất cập trong quá trình chuyển tiếp giữa các quy định pháp luật. Đáng chú ý, việc tháo gỡ không chỉ tập trung vào các dự án có sai phạm mà còn mở rộng cơ chế để khai thác những quỹ đất trước đây chưa đủ điều kiện phát triển dự án nhà ở thương mại.

Hàng nghìn dự án được khơi thông bài toán đất đai vẫn là một biến số lớn
Luật sư Phạm Thanh Tuấn - Chuyên gia pháp lý bất động sản
(Ảnh: Reatimes)

Theo Nghị quyết 171/2024/QH15 và Nghị định 75/2025/NĐ-CP, cơ chế thí điểm cho phép triển khai dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc trên đất đang có quyền sử dụng, kể cả trường hợp không có đất ở, nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật.

Riêng tại Hà Nội, theo số liệu được luật sư Tuấn chia sẻ, đã có 298 khu đất với tổng diện tích khoảng 1.530,4 ha được đưa vào danh mục thí điểm. Tính đến ngày 24/10/2026, có 67 dự án với diện tích 170,6 ha đã hoàn tất thủ tục đầu tư; 51 dự án với diện tích 164,9 ha đang thực hiện thủ tục và 163 dự án tiếp tục được đôn đốc.

Những cơ chế này được kỳ vọng mở rộng nguồn cung tiềm năng, đồng thời tạo thêm cơ hội cho các nhà đầu tư tiếp cận quỹ đất phù hợp quy hoạch.

Tuy nhiên, tháo gỡ pháp lý không đồng nghĩa với việc mọi dự án đều có thể lập tức triển khai. Luật sư Phạm Thanh Tuấn lưu ý doanh nghiệp cần xác định chính xác nhóm vướng mắc, thẩm quyền giải quyết và phạm vi áp dụng của từng cơ chế đặc thù. Việc kỳ vọng một chính sách có thể giải quyết tất cả tồn tại của dự án có thể dẫn tới những quyết định đầu tư sai lệch.

Chi phí đất đai vẫn là biến số lớn

Bên cạnh tháo gỡ pháp lý, cơ chế xác định giá đất đang trở thành vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư bất động sản.

Theo phân tích của luật sư Phạm Thanh Tuấn, một trong những khó khăn của doanh nghiệp thời gian qua là thời gian xác định giá đất cụ thể kéo dài, khiến nghĩa vụ tài chính của dự án khó dự báo. Khi chi phí đất đai chưa được xác định, doanh nghiệp khó tính toán chính xác tổng mức đầu tư, giá thành sản phẩm và phương án huy động vốn.

Định hướng tại dự thảo Luật Đất đai 2026 được đề cập trong tham luận là chuyển trọng tâm sang cơ chế bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K), thay vì phụ thuộc chủ yếu vào việc xác định giá đất cụ thể cho từng dự án như trước đây.

Nếu được hoàn thiện và triển khai theo hướng này, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng các kịch bản nghĩa vụ tài chính ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Việc rút ngắn thời gian xác định chi phí đất đai cũng có thể giúp giảm chi phí vốn và cải thiện tiến độ triển khai dự án.

Tuy nhiên, cần lưu ý đây là nội dung được phân tích theo định hướng dự thảo tại thời điểm diễn đàn ngày 11/11/2026, không nên đồng nhất với một quy định đã có hiệu lực áp dụng đầy đủ.

Áp lực chi phí đầu vào càng đáng chú ý khi số liệu của Cục Thống kê cho thấy CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng cũng tăng theo.

Ở góc độ doanh nghiệp, vấn đề không chỉ là tiếp cận được quỹ đất mà còn phải đánh giá được tổng chi phí để phát triển quỹ đất đó thành sản phẩm có khả năng tiêu thụ. Một dự án có vị trí tốt nhưng nghĩa vụ tài chính cao, chi phí giải phóng mặt bằng lớn hoặc thời gian hoàn thiện pháp lý kéo dài vẫn có thể trở thành gánh nặng tài chính.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý từng vướng mắc sang quản trị pháp lý và đầu tư chủ động. Trong đó, cần rà soát hồ sơ pháp lý, xây dựng các kịch bản chi phí đất đai và kiểm soát hiệu quả đầu tư ngay từ giai đoạn đầu.

Một xu hướng khác cũng đáng chú ý là thay đổi cách lựa chọn nhà đầu tư đối với những dự án đô thị quy mô lớn. Việc tích lũy quỹ đất không còn là lợi thế duy nhất; khả năng huy động nguồn lực, tổ chức triển khai và quản trị tiến độ sẽ quyết định hiệu quả thực tế.

Trong chu kỳ mới, chính sách tháo gỡ pháp lý có thể tạo ra nguồn cung lớn hơn, nhưng để nguồn cung này trở thành sản phẩm thực tế, thị trường vẫn cần giải quyết đồng thời ba vấn đề: chi phí đất đai, năng lực tài chính và khả năng hấp thụ. Đây cũng là phép thử đối với doanh nghiệp bất động sản: cơ hội từ cải cách thể chế chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành dự án khả thi, có khả năng triển khai và tạo ra dòng tiền.

Phượng Hòa