Mặc dù kết quả 2 tháng đầu năm này thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái, song theo các chuyên gia, bối cảnh đà phục hồi của kinh tế thế giới, dòng vốn đầu tu trực tiếp nước ngoài tăng, chính sách kích thích tiêu dùng đang vào thời điểm phát huy tác dụng sẽ là động lực chính thúc đẩy cải thiện sức mua.
Kỳ vọng trụ cột tiêu dùng sẽ phục hồi, sức mua cải thiện trong năm 2024
Tín hiệu khởi sắc, vốn ngoại tiếp tục chinh phục thị trường bán lẻ
Nếu như năm 2023, lượng khách đến các chuỗi siêu thị có phần sụt giảm, thì theo một số hệ thống bán lẻ lớn trong nước của các ông lớn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, thì từ cuối năm 2023 đến hết 2 tháng đầu năm, sức mua đã có xu hướng phục hồi trở lại. Nhất là thời điểm mua sắm dịp Tết vừa qua lượng khách tăng rõ, dù đâu đó vẫn còn những khó khăn nhất định.
Mặc dù vậy, bất chấp khó khăn chung của thị trường, nhiều “ông lớn” của các doanh nghiệp nước ngoài vẫn tiếp tục gia tăng đầu tư vào ngành kinh tế nền tảng quan trọng này. Theo đại diện từ nhà bán lẻ Nhật Bản, AEON Việt Nam vẫn tiếp tục thực hiện kế hoạch gia tăng đầu tư của tập đoàn, sau khi đã rót gần 1,2 tỷ USD vào thị trường Việt Nam.
Chia sẻ với báo chí mới đây, ông Takeuchi Takashi – Phó Tổng giám đốc phụ trách khối văn phòng AEON Việt Nam thông tin, rằng: "Chúng tôi xác định Việt Nam là thị trường nước ngoài quan trọng nhất của tập đoàn. Không chỉ vì dân số và thu nhập của Việt Nam tiếp tục gia tăng, mà tầng lớp trung lưu cũng hứa hẹn sẽ trở thành thị trường tiêu thụ tiềm năng. Chúng tôi dự kiến sẽ mở rộng thêm nữa. Cụ thể, trong năm 2024, mở mới 4 trung tâm bán lẻ tại Việt Nam".
Sau nhiều năm phát triển mô hình đại siêu thị, thời gian gần đây, tập đoàn bán lẻ của Nhật Bản đã chú trọng đầu tư những mô hình siêu thị tinh gọn với diện tích linh động từ 1.000 - 5.000 m2. Trong đó kết hợp cả với những mô hình cửa hàng chuyên doanh. Qua đó cho thấy doanh nghiệp ngoại đang quan tâm đến từng ngóc ngách của thị trường bán lẻ Việt Nam.
Nhận thấy tiềm năng và cơ hội lớn từ thị trường Việt Nam, trong tháng 2 vừa qua, Central Pattana - thương hiệu bất động sản bán lẻ lớn của Thái Lan đã lập pháp nhân tại Việt Nam. Động thái được đánh giá là bước mở rộng đầu tư sau khi tập đoàn mẹ thông báo sẽ rót thêm gần 1,5 tỷ USD vào thị trường bán lẻ Việt Nam trong giai đoạn đến năm 2027.
Thực tế, theo Tổng Cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), năm 2023, bán buôn - bán lẻ là một trong những lĩnh vực thu hút nhà đầu tư nước ngoài nhiều nhất của nước ta. Dẫn đầu về số giao dịch góp vốn mua cổ phần, tương ứng mức gần 42% số giao dịch.
Giám đốc Hợp danh, McKinsey Việt Nam, ông Matthieu Francois nhận định, rằng: "Trong khu vực châu Á, Việt Nam nằm trong số các thị trường bán lẻ nhiều triển vọng lạc quan nhất mà chúng tôi quan sát, dù trong bối cảnh khó khăn đi nữa. Thu nhập của người tiêu dùng Việt ngày càng tăng, đặc biệt ở các khu vực ngoài các thành phố lớn. Vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng, chỉ là chúng ta sẽ phải chờ đợi lâu hơn để thị trường bật tăng trở lại".
Có thể thấy, những tín hiệu đầu năm cùng với sự quan tâm nhiều hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài đang mang lại nhiều cơ hội cho thị trường bán lẻ Việt Nam.
Vẫn biết rằng áp lực thị phần lên nhóm doanh nghiệp nội là sẽ không nhỏ, tuy nhiên, thực tế trong thời gian qua đã chứng mình khả năng cạnh tranh sòng phẳng của các doanh nghiệp nội ngay trên sân nhà. Sự giao thoa của các dòng vốn thông qua hình thức mua bán sáp nhập, mô hình hợp tác đa dạng với khối ngoại để cùng khai thác thị trường, mang lại sự sôi động cho ngành bán lẻ.
Sức mua có kỳ vọng phục hồi
Xét tổng thể bức tranh chung của kinh tế nước nhà trong 2 tháng đầu năm, rõ ràng chúng ta vẫn chưa thể lạc quan. Đâu đó vẫn còn những khó khăn nhất định, trong khi chúng ta vẫn đang kỳ vọng vào những tác dụng tích cực từ các chính sách thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Trong dữ liệu công bố mới đây của Tổng Cục Thống kê, rõ ràng tình hình tiêu dùng chưa phải quá lạc quan. Khi mà tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng có tăng hơn 8% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với mức 14,7% của 2 tháng đầu năm 2023, và so với mức tăng 2 con số thường thấy của chỉ số này trong giai đoạn trước. Điều này cho thấy sức mua vẫn còn chịu thách thức.
Số liệu sáng nhất năm ở các cấu phần dịch vụ lưu trú, ăn uống, khi nhóm này tăng được 14% và đặc biệt là dịch vụ lữ hành tăng gần 36% so với cùng kỳ 2 tháng năm ngoái. Đây là một trong những chỉ báo được giới phân tích kỳ vọng là sức tiêu dùng sẽ có cải thiện trong năm nay.
Ngân hàng HSBC, trong báo cáo hồi tháng 2 đánh giá, rằng ngành du lịch Việt Nam sau năm 2023 vượt mục tiêu về lượng khách quốc tế, năm nay đang hướng đến mức tổng doanh thu 840 nghìn tỷ đồng, tức khoảng 8% GDP, vượt kết quả năm trước đại dịch. Nếu triển khai các giải pháp thành công, đây sẽ là động lực quan trọng phục hồi sức tiêu dùng. Bên cạnh đó, các dấu hiệu phục hồi của thương mại toàn cầu, xuất khẩu cũng là yếu tố hỗ trợ.
Cùng quan điểm đó, bà Nguyễn Thị Phương Lan, Giám đốc phân tích, Công ty chứng khoán Rồng Việt nhận định, rằng: "Theo đà phục hồi của kinh tế vĩ mô thế giới, cũng như khi chính sách kích thích tiêu dùng sẽ phát huy tác dụng tốt hơn thì sức mua của người tiêu dùng sẽ cải thiện. Qua đó tiêu thu của các doanh nghiệp bản lẻ cũng sẽ cải thiện".
Năm 2023 sức mua yếu hơn đã đẩy cuộc cạnh tranh về giá trên thị trường trở nên gay gắt, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Năm nay một số nhà bán lẻ đầu ngành cho rằng thị trường sẽ cạnh tranh lành mạnh hơn, chú trọng các mảng tăng thu hơn. Đơn cử, tại FPT Retail, theo đại diện nhà bán lẻ này, thì năm 2024 sẽ là năm ưu tiên cho việc đa dạng hóa sản phẩm theo hướng công nghệ và sức khỏe. Chẳng hạn như mở rộng sang nhóm sản phẩm gia dụng - điện máy. Giảm sự phụ thuộc vào một vài nhãn hàng, nhóm sản phẩm đang chiếm tỷ trọng lớn, nhưng tỷ suất lợi nhuận không hiệu quả.
So với các hệ thống bán lẻ trực tiếp, bán lẻ trực tuyến vẫn ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Dữ liệu từ nền tảng Metric, cho thấy tổng doanh thu năm 2023 của 5 sàn thương mại điện tử đa ngành lớn nhất của Việt Nam vẫn tăng mạnh hơn 50% so với năm trước đó. Trong đó, điểm đáng chú ý nhất là xu hướng mua sắm kết hợp giải trí thông qua các buổi livestream đều ghi nhận doanh thu rất cao. Do đó, theo các nhà phân tích, các doanh nghiệp nhanh nhạy thay đổi vẫn có nhiều cơ hội.
Bán hàng trên nền tảng trực tuyến và thương mại điện tử thực sự đang có nhiều kỳ vọng, và cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp bán lẻ định hướng lại hoạt động của mình theo xu hướng chung. Theo đại diện Công ty chứng khoán Mirae Asset, thay vì chỉ hoạt động offline, thì chúng ta phải hoạt động đa kênh, hay thậm chí là phải có những buổi livestream. Từ đó người tiêu dùng có thể tương tác trực tiếp và mở rộng khách hàng cho doanh nghiệp.
Dù vẫn còn một số rủi ro để cải thiện sức mua như tình trạng phục hồi không đồng đều, các ngành dệt may - da giày vẫn còn nhiều khó khăn. Sự cạnh tranh gay gắt thu hút khách du lịch giữa các nước Đông Nam Á cũng gây không ít thách thức cho tiêu dùng du lịch Việt Nam.
Tuy nhiên, các chuyên gia, cho rằng với việc tiếp tục gia hạn chính sách miễn giảm thuế VAT đến hết nửa đầu năm nay, hay các chính sách tài khóa tiền tệ hỗ trợ nền kinh tế và doanh nghiệp sẽ tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ quan trọng giúp phục hồi trụ cột tiêu dùng, thúc đẩy tăng sức mua và cải thiện sự phục hồi ngành bán lẻ.
Minh Đức