Tọa đàm phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050

Tọa đàm “Phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” đã diễn ra thành công, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp, tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cấp hạ tầng phân phối và phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam bền vững.

Ngày 20/11/2025, Tọa đàm “Phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” do Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (VIOIT) tổ chức đã thu hút sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp và hiệp hội bán lẻ. Sự kiện nhằm trao đổi, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và áp dụng các công nghệ mới. Tọa đàm cũng tạo cơ sở cho việc triển khai Quyết định số 2326/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam.

Năm bài tham luận tại tọa đàm đã phân tích nhiều khía cạnh quan trọng của ngành bán lẻ, bao gồm xu hướng phát triển thị trường bán lẻ thế giới và tác động tới doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam; cơ chế, chính sách và khung pháp lý hiện hành; chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp bán lẻ; đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực bán lẻ; cũng như khung pháp lý đối với nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực phân phối hàng hóa tại Việt Nam.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, thị trường bán lẻ toàn cầu giai đoạn 2022-2025 đã chứng kiến những thay đổi cơ bản về cấu trúc. Các báo cáo và thống kê năm 2025 chỉ ra rằng, sau đại dịch Covid-19, thói quen tiêu dùng không còn là trạng thái thích ứng mà đã trở thành một trạng thái cơ bản và tiếp tục phát triển. Đại dịch đã hoạt động như một chất xúc tác mạnh, thúc đẩy các doanh nghiệp chấp nhận chuyển đổi số, biến việc áp dụng công nghệ từ một lựa chọn chiến lược thành yêu cầu bắt buộc để tồn tại. Trong giai đoạn này, trí tuệ nhân tạo trở thành trụ cột vận hành của doanh nghiệp; tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng thông qua trải nghiệm đa kênh và siêu cá nhân hóa trở thành xu hướng phổ biến, đồng thời xuất hiện sự khác biệt rõ rệt về xu hướng tiêu dùng và giá trị.

Tại Việt Nam, thị trường bán lẻ giai đoạn 2022-2025 thể hiện sự đối lập rõ rệt giữa thực tế ngắn hạn và tiềm năng dài hạn. Trong ngắn hạn, nền kinh tế phục hồi sau đại dịch với tốc độ chậm, GDP năm 2023 tăng 5,05%, trong khi sức mua tiêu dùng phục hồi thấp hơn dự báo. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ năm 2024 chỉ tăng 5,8%, thấp hơn mức tăng trưởng trung bình 8-9% giai đoạn trước Covid-19, phản ánh xu hướng thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng. Để hỗ trợ tăng trưởng, Chính phủ đã gia hạn chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến hết tháng 6/2025.

Tuy nhiên, trong dài hạn, thị trường bán lẻ Việt Nam được dự báo tăng trưởng bền vững nhờ các yếu tố nền tảng thuận lợi. Dân số trên 100 triệu người vào năm 2025, tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người giai đoạn 2017-2022. Tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 8,5%, cao nhất khu vực Đông Nam Á. Sự gia tăng thu nhập thúc đẩy sự mở rộng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu, dự báo thêm 23,2 triệu người gia nhập nhóm tiêu dùng mới đến cuối năm 2030. Ngành bán lẻ Việt Nam do đó dự báo CAGR ở mức 12,05% trong giai đoạn 2023–2028. Người tiêu dùng ưu tiên các ngành hàng thiết yếu (63% dự kiến tăng chi tiêu) và chăm sóc sức khỏe (48% dự kiến tăng chi tiêu).

Các chính sách pháp luật cũng được điều chỉnh nhằm minh bạch hóa thị trường và tạo môi trường cạnh tranh công bằng. Hóa đơn điện tử bắt buộc áp dụng với các hộ kinh doanh cá thể có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm từ ngày 1/6/2025; Nghị quyết 68-NQ/TW dự kiến xóa bỏ hình thức thuế khoán với hộ kinh doanh chậm nhất vào năm 2026. Tại Hà Nội, mục tiêu loại bỏ “chợ cóc” và chợ tạm trong năm 2025 cũng góp phần hiện thực hóa xu hướng chuyển dịch thị trường bán lẻ theo hướng hiện đại, đồng bộ và minh bạch.

Phiên thảo luận tại tọa đàm tập trung vào ba nhóm vấn đề chính: đánh giá thực trạng thị trường bán lẻ Việt Nam và tác động của xu hướng toàn cầu; rà soát cơ chế, chính sách, quy định pháp luật; đề xuất giải pháp phát triển thị trường, thu hút đầu tư, nâng cao hạ tầng phân phối hiện đại, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đại biểu nhấn mạnh áp lực cạnh tranh từ nhà bán lẻ nước ngoài, chi phí vận hành cao và năng lực logistics còn yếu, đồng thời đề xuất nâng cao quản trị, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp Việt. Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thương mại điện tử, giải pháp tín dụng, đào tạo chuyển đổi số và tiêu chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm cũng được đề xuất.

Một số chuyên gia nhấn mạnh vai trò kết nối sản xuất - phân phối, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản và thực phẩm chế biến. Việc liên kết chặt chẽ giữa nông nghiệp - chế biến - logistics - hệ thống bán lẻ, cùng tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc, sẽ nâng cao giá trị gia tăng nội địa và niềm tin người tiêu dùng. Hạ tầng phân phối xanh, vận tải lạnh, thanh toán không tiền mặt và an ninh mạng cũng được coi là yếu tố trọng yếu để thị trường bán lẻ phát triển bền vững.

Trong phần bế mạc, Phó Viện trưởng VIOIT, ông Nguyễn Khắc Quyền nhấn mạnh:

“Sau một thời gian làm việc khẩn trương, nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm cao, Tọa đàm ‘Phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050’ đã hoàn thành các nội dung, chương trình đề ra. Chúng ta đã nghe năm bài tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học; nhận được những ý kiến đóng góp, chia sẻ, phản biện của các đại biểu, nhà quản lý Bộ Công Thương và các Bộ ngành, đại diện doanh nghiệp và hiệp hội bán lẻ. Những ý kiến tập trung thảo luận thực trạng, các xu hướng toàn cầu, cơ chế, chính sách, quy định pháp luật, chuyển đổi số, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời đề xuất giải pháp phát triển thị trường, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng. Đây sẽ là cơ sở giúp các cơ quan quản lý nhà nước và Bộ Công Thương nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy xúc tiến đầu tư, chuyển đổi số và phát triển công nghệ, đồng thời hoàn thiện Dự thảo Chương trình hành động thực hiện Quyết định 2326/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Các ý kiến đóng góp hôm nay góp phần thực hiện mục tiêu phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.”

Phó Viện trưởng cũng trân trọng cảm ơn các đại biểu, nhà khoa học, doanh nghiệp và tuyên bố bế mạc tọa đàm. Các kiến nghị, giải pháp được tổng hợp sẽ là cơ sở cho việc triển khai các bước tiếp theo, biến các khuyến nghị thành chính sách, cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, nâng cấp hạ tầng và phát triển kỹ năng quản trị, công nghệ, hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược giai đoạn 2025-2030 và tầm nhìn 2050.

Tọa đàm khẳng định, phát triển thị trường bán lẻ không chỉ là bài toán thương mại mà là nhiệm vụ chiến lược liên quan đến sản xuất, chuỗi cung ứng, an sinh xã hội và hội nhập quốc tế, tạo nền tảng vững chắc cho sự chuyển đổi hiện đại và bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Việc triển khai các giải pháp này sẽ giúp thị trường bán lẻ Việt Nam đón đầu xu thế toàn cầu, tận dụng cơ hội tăng trưởng kép và phát triển các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đình Sáng