TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 duy trì vị trí dẫn đầu cả nước về xuất khẩu, đồng thời hướng tới trở thành trung tâm luân chuyển hàng hóa của khu vực Đông Nam Á.
Thành phố đặt yêu cầu tăng trưởng xuất khẩu từ 10%/năm, nâng tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo lên 90% và thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong hoạt động thương mại.
Từ tăng kim ngạch đến nâng giá trị hàng hóa
Theo ông Nguyễn Ngọc Thạch, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Thành phố tăng từ 155 tỷ USD lên 192 tỷ USD vào năm 2025.
Trong giai đoạn này, dù chịu tác động từ nhiều cuộc khủng hoảng toàn cầu, hoạt động thương mại của TP Hồ Chí Minh vẫn duy trì vị thế quan trọng trong cả nước. Kim ngạch xuất khẩu của Thành phố đóng góp khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia.
Xét về cơ cấu hàng hóa, nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo đang giữ vai trò chủ đạo, chiếm 76,7% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhóm nông, lâm, thủy sản chiếm 15,9%.
Từ tăng kim ngạch đến nâng giá trị hàng hóa.
Về thị trường, Hoa Kỳ hiện chiếm 21,7% kim ngạch xuất khẩu của Thành phố, Trung Quốc chiếm 15,1% và Liên minh châu Âu chiếm 14,3%.
Tuy nhiên, cùng với quy mô xuất khẩu ngày càng lớn, TP Hồ Chí Minh cũng đối mặt với một số điểm nghẽn. Trong đó, khu vực doanh nghiệp FDI đang chiếm trên 60% kim ngạch xuất khẩu của Thành phố. Chi phí logistics được đánh giá còn cao, chiếm khoảng 16-20% giá thành sản phẩm.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải đối mặt với ngày càng nhiều yêu cầu về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và các rào cản kỹ thuật tại những thị trường lớn.
Theo kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa TP Hồ Chí Minh được ban hành tại Quyết định 4196/QĐ-UBND ngày 9/7/2026, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 không chỉ giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về xuất khẩu mà còn từng bước trở thành trung tâm luân chuyển hàng hóa của khu vực Đông Nam Á.
Các chỉ tiêu được đặt ra gồm tăng trưởng xuất khẩu từ 10%/năm, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 90% cơ cấu hàng xuất khẩu, trên 75% hàng hóa xuất khẩu vào các thị trường có FTA với Việt Nam và tỷ trọng đóng góp của logistics đạt 8-10%.
Mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc
Để đạt các mục tiêu trên, kế hoạch xuất khẩu giai đoạn 2026-2030 được xây dựng theo 6 nhóm giải pháp. Trong đó, nhóm đầu tiên tập trung phát triển sản xuất và tạo nguồn cung bền vững. Thành phố định hướng gia tăng tỷ lệ hàng hóa, thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới vào các lĩnh vực như bán dẫn, năng lượng sạch; đồng thời nghiên cứu hình thành các trung tâm nông sản chế biến, hàng hóa và sản phẩm OCOP.
Một hướng khác là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Thành phố định hướng mở rộng sang những thị trường giàu tiềm năng như Trung Đông, Nam Á và Mỹ Latinh, đồng thời chuyển hoạt động xúc tiến thương mại từ diện rộng sang kết nối chuyên sâu theo từng ngành hàng.
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Xuất khẩu trực tuyến cũng được xác định là một hướng đi mới, thông qua các trung tâm hỗ trợ kết hợp với chương trình “Ho Chi Minh City Go Global” và “Go Digital”, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới.
Trong đó, kế hoạch cũng đặt yêu cầu hoàn thiện thể chế, thủ tục hải quan và tăng cường chống gian lận thương mại. Thành phố định hướng số hóa thủ tục thông quan, siết quản lý xuất xứ hàng hóa và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đối với nguy cơ bị điều tra, áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại từ nước ngoài.
Đồng thời, doanh nghiệp được định hướng thích ứng với những rào cản kỹ thuật mới như: CBAM, ESG, các tiêu chuẩn của thị trường Âu - Mỹ và yêu cầu Halal.
Ở khâu logistics, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung kết nối các luồng hàng hóa với các cảng Cát Lái, Cái Mép, Cần Giờ, đồng thời huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng thông minh.
TP Hồ Chí Minh cũng định hướng quản lý nhập khẩu có chọn lọc, ưu tiên thiết bị công nghệ cao, hạn chế công nghệ tiêu tốn năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các chứng nhận xanh.
Thiên An