Để thực hiện mục tiêu di dời 41.540 căn nhà trên và ven sông, kênh rạch giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh dự kiến triển khai 94 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 404.185,4 tỷ đồng. Thành phố tính toán bổ sung 18.654 căn hộ tại 20 khu đất để phục vụ tái định cư, đồng thời rà soát các dự án nhà ở xã hội nhằm tạo thêm quỹ nhà cho người dân bị di dời.
Rà soát dự án nhà ở xã hội để tạo quỹ tái định cư
Thông tin được đại diện Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, khi trả lời những vấn đề đại biểu quan tâm liên quan đến nhà ở xã hội, tái định cư và chương trình chỉnh trang nhà ở trên, ven sông, kênh rạch.
Theo đại diện Sở Xây dựng, đối với nhà ở xã hội, cơ quan đầu mối thực hiện là Sở Xây dựng, trong đó Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản trực tiếp tham mưu. Về trình tự mua nhà ở xã hội, người dân có nhu cầu nộp hồ sơ tại chủ đầu tư dự án. Chủ đầu tư có trách nhiệm tổng hợp danh sách, gửi Sở Xây dựng để xem xét điều kiện mua nhà ở xã hội và thông báo danh sách đủ điều kiện. Sau khi hoàn tất quy trình xét duyệt, việc ký kết hợp đồng mua bán được thực hiện giữa chủ đầu tư và cá nhân theo quy định.
Đại diện Sở Xây dựng cũng cho biết, qua các tổ thảo luận, cơ quan này nhận được một số ý kiến liên quan đến công tác tái định cư và nhà ở xã hội, trong đó có vấn đề tháo gỡ khó khăn cho các dự án nhà ở xã hội tại chỗ và quy định chuyển tiếp chính sách bồi thường.
TP Hồ Chí Minh tính hơn 404.000 tỷ đồng di dời 41.540 căn nhà ven kênh rạch.
Theo Sở Xây dựng, để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án nhà ở xã hội, đồng thời tạo quỹ nhà phục vụ tái định cư, cơ quan này đã và đang rà soát pháp lý và hiện trạng đầu tư của các dự án để tham mưu Thành phố phương án xử lý.
Quỹ nhà ở xã hội được định hướng phục vụ các đối tượng bị di dời trong khu vực bán kính khoảng 5-7 km so với dự án, đồng thời đáp ứng nhu cầu của các nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở.
Đối với những dự án đang gặp khó khăn, Sở Xây dựng cho biết đang rà soát để tham mưu Thành phố xem xét tháo gỡ theo hướng giải quyết theo quy định tại Nghị quyết số 296 hoặc xem xét việc thu hồi dự án để thực hiện lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội theo quy định tại Điều 12 Luật Phát triển đô thị 2026.
Đối với việc xử lý chuyển tiếp chính sách bồi thường cho các trường hợp bị di dời, Sở Xây dựng cho biết sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai. Như vậy, nhà ở xã hội không chỉ được đặt trong bài toán đáp ứng nhu cầu chỗ ở của các nhóm đối tượng theo Luật Nhà ở mà còn được Thành phố tính toán như một nguồn quỹ nhà phục vụ tái định cư cho người dân chịu tác động bởi các dự án chỉnh trang đô thị. Nhu cầu này đặc biệt lớn khi TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu di dời hàng chục nghìn căn nhà trên và ven sông, kênh rạch trong giai đoạn 2026-2030.
Theo đại diện Sở Xây dựng, Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh rạch trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2025-2030 đã được Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố trước sáp nhập chấp thuận chủ trương ban hành và UBND Thành phố phê duyệt.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xác định là tập trung các nguồn lực tài chính, xây dựng cơ chế, chính sách để huy động các nguồn lực và thành phần kinh tế cùng tham gia công tác di dời nhà trên và ven sông, kênh rạch, gắn với chỉnh trang đô thị.
Để đạt chỉ tiêu di dời 41.540 căn nhà trên và ven sông, kênh rạch trong giai đoạn 2026-2030, Thành phố dự kiến thực hiện 94 dự án, với tổng mức đầu tư khoảng 404.185,4 tỷ đồng. Quy mô nguồn lực này cho thấy bài toán di dời nhà ven kênh rạch không chỉ nằm ở giải phóng mặt bằng mà còn gắn trực tiếp với việc chuẩn bị nơi ở mới cho người dân. Đây cũng là lý do Thành phố đồng thời tính toán phát triển thêm quỹ nhà phục vụ tái định cư trong quá trình triển khai chương trình.
Dự kiến bổ sung 18.654 căn hộ phục vụ tái định cư
Theo phương án được đại diện Sở Xây dựng thông tin, trong kế hoạch thực hiện có 76 dự án với tổng mức đầu tư 398.222,199 tỷ đồng. Trong đó, 59 dự án thực hiện bằng nguồn vốn đầu tư công, với tổng mức đầu tư khoảng 201.719,685 tỷ đồng.
Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, Thành phố dự kiến huy động nguồn lực rất lớn thông qua phương thức đối tác công tư. Cụ thể, 17 dự án PPP có tổng mức đầu tư dự kiến 196.502,514 tỷ đồng, chiếm khoảng 48,61% tổng mức đầu tư của toàn bộ kế hoạch thực hiện. Việc huy động nguồn lực xã hội cũng được tính toán đối với các dự án xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư.
Theo Sở Xây dựng, ngoài 76 dự án nói trên còn có 18 dự án đầu tư xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư, dự kiến bổ sung tổng cộng 18.654 căn hộ tại 20 khu đất. Trong số này, 4 dự án được thực hiện bằng nguồn vốn đầu tư công, với nhu cầu vốn trung hạn cần bổ sung khoảng 4.962,164 tỷ đồng. 14 dự án còn lại dự kiến được thực hiện bằng hình thức huy động nguồn lực xã hội hóa.
Dự kiến bổ sung 18.654 căn hộ phục vụ tái định cư.
Cách tổ chức nguồn vốn cũng cho thấy Thành phố không đặt toàn bộ áp lực lên đầu tư công mà dự kiến huy động nguồn lực xã hội thông qua các dự án PPP và các dự án nhà ở phục vụ tái định cư. Trong đó, riêng vốn dự kiến huy động cho 17 dự án PPP đã lên tới hơn 196.500 tỷ đồng.
Cùng với nguồn vốn, quỹ nhà là một trong những điều kiện quan trọng để chương trình di dời có thể triển khai. Khi người dân phải rời khỏi khu vực nhà ở trên và ven kênh rạch, việc bố trí nơi ở mới cần được tính toán đồng thời với tiến độ thực hiện dự án.
Việc Sở Xây dựng đang rà soát các dự án nhà ở xã hội để tạo quỹ nhà phục vụ người bị di dời trong bán kính 5-7 km vì vậy là một phần của bài toán này. Thay vì tách riêng nhà ở xã hội và tái định cư thành hai chương trình độc lập, định hướng được Sở Xây dựng nêu cho thấy Thành phố đang tính toán khả năng khai thác quỹ nhà ở xã hội để đồng thời đáp ứng nhu cầu của các đối tượng được hưởng chính sách và hỗ trợ giải quyết chỗ ở cho người dân thuộc diện di dời.
Với mục tiêu 41.540 căn nhà phải di dời trong giai đoạn 2026-2030, quy mô 18.654 căn hộ tái định cư dự kiến bổ sung tại 20 khu đất sẽ là nguồn cung đáng kể phục vụ quá trình chỉnh trang đô thị.
Tuy nhiên, để các kế hoạch này được triển khai, trước mắt Sở Xây dựng vẫn phải tiếp tục xử lý những vướng mắc pháp lý tại các dự án nhà ở xã hội, đồng thời tham mưu Thành phố phương án đối với những dự án không thể tiếp tục thực hiện.
Từ những nội dung được Sở Xây dựng đưa ra, bài toán chỉnh trang nhà ven kênh rạch của TP Hồ Chí Minh trong 5 năm tới đang gắn chặt ba vấn đề: huy động nguồn vốn, tháo gỡ dự án nhà ở xã hội và chuẩn bị quỹ nhà tái định cư.
Với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 404.000 tỷ đồng và hàng chục nghìn hộ dân cần di dời, việc chuẩn bị được quỹ nhà phù hợp sẽ là một trong những điều kiện quan trọng để mục tiêu chỉnh trang đô thị có thể triển khai đồng bộ trong giai đoạn 2026-2030.
Thiên An