Không một người nào dù khoác áo doanh nhân, dù giàu có đến đâu có thể đứng trên pháp luật. Phiên phúc thẩm tới đây không chỉ xét án, mà còn là phép thử với niềm tin xã hội: Liệu tiền bạc có thể mua được sự khoan dung, hay công lý vẫn đủ sức đứng vững trước những cú mặc cả?
Thực hiện hành vi vi phạm có hệ thống
Chiều 5/8/2024, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã tuyên án Trịnh Văn Quyết, cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC 21 năm tù giam cho hai tội danh đặc biệt nghiêm trọng: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Thao túng thị trường chứng khoán. Bản án là sự cảnh báo rõ ràng từ pháp luật: những hành vi xâm phạm trật tự kinh tế dù được khoác áo doanh nhân thành đạt cũng không thể thoát khỏi lưới công lý.
Cùng hầu tòa là hai em gái ruột của ông Quyết. Trịnh Thị Minh Huế, người trực tiếp cùng ông thực hiện hàng loạt giao dịch mờ ám lĩnh 14 năm tù; Trịnh Thị Thúy Nga bị tuyên 8 năm tù. Bà Hương Trần Kiều Dung, cựu Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT FLC lĩnh án 8 năm 6 tháng tù. Các mức án được đưa ra còn thấp hơn đề nghị của Viện kiểm sát, nhưng cũng cho thấy sự nghiêm khắc cần thiết để xử lý một vụ án có hệ thống, có tổ chức, và có chủ mưu rõ ràng.
Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2017 đến 2022, Trịnh Văn Quyết đã dựng lên cả một bộ máy lũng đoạn thị trường tài chính. Dưới sự chỉ đạo của ông Quyết, các công ty “ma” được lập ra hàng loạt dưới tên người thân, nhân viên FLC. Các tài khoản ngân hàng và chứng khoán được mở nhằm thao túng cổ phiếu các mã AMD, HAI, GAB, FLC, ART, những mã được điều khiển như quân cờ trong tay người chơi gian lận. Tổng thiệt hại cho các nhà đầu tư lên đến 723 tỷ đồng, không chỉ là tiền, mà còn là niềm tin bị đánh cắp.
Chiều 5/8/2024, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã tuyên án Trịnh Văn Quyết, cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC 21 năm tù giam cho hai tội danh đặc biệt nghiêm trọng.
Không dừng lại ở thao túng, ông Quyết còn thực hiện hành vi lừa đảo trắng trợn khi nâng khống vốn điều lệ của Công ty FLC Faros từ 1,5 tỷ đồng lên tới 4.300 tỷ đồng. Từ “phù phép” này, 430 triệu cổ phiếu mã ROS được đưa lên sàn HOSE, sau đó bán ra để chiếm đoạt tới 3.600 tỷ đồng. Hành vi không chỉ là gian dối, mà là có chủ đích lừa đảo đại trà, thâu tóm lợi ích bằng thủ đoạn có tổ chức.
Các đồng phạm của ông Quyết từ nhân viên, người thân đến lãnh đạo các đơn vị kiểm toán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM đều bị phát hiện đã tiếp tay, làm trái quy định pháp luật. Ông Trần Đắc Sinh, nguyên Chủ tịch HOSE bị nêu đích danh là người có vai trò cao nhất trong nhóm vi phạm, khi tạo điều kiện cho ROS niêm yết dù thiếu cơ sở pháp lý. Những hành vi này không chỉ phản bội đạo đức nghề nghiệp, mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến thị trường chứng khoán quốc gia.
Giảm án không đồng nghĩa với vô tội hay tha bổng
Ngày 17/6/2025, phiên phúc thẩm vụ án Trịnh Văn Quyết và các đồng phạm tiếp tục với phần thẩm vấn. Một số bị cáo bất ngờ xin được chuyển hình phạt tù thành phạt tiền, hoặc xin hưởng án treo. Đáng chú ý, bị cáo Trịnh Văn Quyết vắng mặt vì lý do sức khỏe, nhưng vợ ông bà Lê Thị Ngọc Diệp đã gửi đơn xin giảm nhẹ hình phạt với lý do đã khắc phục toàn bộ hậu quả tài chính.
Gia đình ông Quyết không chỉ nộp đủ gần 2.500 tỷ đồng theo bản án sơ thẩm mà còn nộp thừa hơn 20 tỷ, đồng thời gửi thêm 24,5 tỷ đồng để đảm bảo nghĩa vụ tài chính trong trường hợp chuyển từ hình phạt tù sang phạt tiền. Luật sư bào chữa đề nghị tòa cho ông Quyết hưởng mức án bằng thời gian tạm giam và chuyển tội thao túng chứng khoán từ tù giam sang phạt tiền.
Đến sáng 19/6, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao bất ngờ đề nghị chấp nhận kháng cáo của ông Trịnh Văn Quyết, giảm từ 21 năm tù xuống còn 7–8 năm tù cho tội lừa đảo, đồng thời chuyển hình phạt tù sang phạt tiền 4 tỷ đồng đối với tội thao túng chứng khoán.
Hai em gái ông Quyết cũng được đề nghị xử phạt tương tự: từ tù giam sang phạt tiền hàng tỷ đồng. Những đề xuất này lập tức làm dấy lên câu hỏi: liệu việc nộp lại tiền dù là đầy đủ, thậm chí vượt mức có thể trở thành "tấm vé thông hành" để rời khỏi vòng lao lý?
Câu trả lời, theo quy định của pháp luật, là không. Điều 51, khoản 1, điểm b Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) quy định rõ: việc tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả chỉ là tình tiết giảm nhẹ, không làm thay đổi bản chất hành vi phạm tội.
Đặc biệt, Điều 211 xác định rõ: hành vi thao túng thị trường chứng khoán gây hậu quả nghiêm trọng bị xử lý hình sự với khung hình phạt từ 2 đến 7 năm tù, hoặc cao hơn nếu có yếu tố tổ chức, thu lợi bất chính lớn.
Sáng 19-6, TAND cấp cao tại Hà Nội tiếp tục xét xử phúc thẩm cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC Trịnh Văn Quyết và đồng phạm.
Hành vi của Trịnh Văn Quyết không chỉ là vi phạm cá nhân đơn lẻ mà mang tính hệ thống, có tổ chức và gây tổn hại nghiêm trọng đến trật tự của thị trường tài chính quốc gia. Với hơn 723 tỷ đồng thu lợi bất chính từ thao túng cổ phiếu và hơn 3.600 tỷ đồng chiếm đoạt qua việc “phù phép” cổ phiếu ROS, hậu quả không chỉ là con số, mà là sự sụp đổ của niềm tin hàng vạn nhà đầu tư trong đó nhiều người là lao động phổ thông, mang toàn bộ tài sản tích cóp đầu tư vào chứng khoán.
Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh: “Không thể nhân nhượng với những hành vi phá hoại nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Đó không chỉ là lời cảnh báo chính trị, mà là định hướng rõ ràng cho việc xét xử công tâm, nghiêm minh nơi tiền bạc hay danh tiếng không thể làm lệch cán cân công lý.
Việc khắc phục hậu quả dù là thiện chí không thể là công cụ để xóa tội. Nếu chỉ cần nộp tiền để đổi lấy tự do, đó sẽ là cú đòn giáng mạnh vào lòng tin của hàng triệu công dân lương thiện, những người tuân thủ pháp luật nhưng lại phải chứng kiến kẻ gây ra tổn thất xã hội có thể “mua lại” sự khoan dung.
Khi công lý mềm yếu trước đồng tiền, sức răn đe sẽ tiêu tan. Khi sự tha thứ đến không đúng lúc, nó sẽ biến thành sự dung túng. Và khi phán quyết không được xây dựng trên nguyên tắc vững chắc, nó sẽ để lại vết nứt không thể hàn gắn trong lòng xã hội.
Phiên phúc thẩm sắp tới không chỉ là phiên tòa của một vụ án, mà là bài kiểm tra của cả hệ thống tư pháp. Nếu có giảm án, thì đó phải là kết quả của sự xem xét khách quan, toàn diện, công tâm chứ không phải từ sức ép của danh tiếng hay sự hào phóng tài chính.
Bởi, công lý không phải là món hàng để mặc cả. Đó là trụ cột đạo đức và nền tảng cho một nền kinh tế lành mạnh, nơi luật pháp phải bảo vệ kẻ yếu và trừng trị kẻ mạnh nếu họ lạm quyền để phá hoại xã hội.
Quang Anh