Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam) vừa có báo cáo đánh giá tiến độ của mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán và triển vọng thị trường sau khi được FTSE nâng hạng.
Nỗ lực hoàn thiện và cải cách chính sách pháp lý
Ngày 02/11/2024, cơ chế Non–prefunding (NPF) chính thức có hiệu lực sau khi Bộ Tài chính phê duyệt Thông tư 68/2024/TT-BTC, cho phép giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Theo đó, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mua chứng khoán ngay trong ngày (T+0) và thanh toán vào các ngày sau (T+1/T+2). Điều này đáp ứng tiêu chí quan trọng để nâng cấp thị trường Việt Nam lên trạng thái Thị trường Mới nổi theo chuẩn FTSE Russell.
Ngày 05/05/2025, Sở giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) thông báo chính thức vận hành hệ thống công nghệ thông tin KRX. Là cơ sở hạ tầng cần thiết để rút ngắn thời gian thanh toán và giải quyết tiêu chí Chu kỳ thanh toán, đồng thời cải thiện khả năng giao dịch và giám sát thị trường.
Ngoài ra, kể từ khi chính thức vận hành đến nay, hệ thống KRX đã thể hiện sự ổn định, với năng lực xử lý khối lượng lệnh lớn – một bước đệm quan trọng hướng tới mục tiêu triển khai giao dịch T+0 trên thị trường cơ sở trong tương lai.
Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cùng các cơ quan liên quan đang phối hợp chặt chẽ, liên tục thúc đẩy quá trình hoàn thiện khung pháp lý thị trường chứng khoán thông qua việc ban hành và sửa đổi các văn bản trọng yếu: Thông tư 03/2025/TT-NHNN hướng dẫn mở tài khoản đầu tư gián tiếp bằng đồng Việt Nam cho nhà đầu tư nước ngoài nhằm đơn giản hóa và rút ngắn thời gian mở tài khoản; Thông tư 14/2025/TT-BTC chuẩn hóa quy trình mở tài khoản lưu ký từ số định danh cá nhân và chuyển quyền sở hữu, hướng dẫn thay thế một số điều về thị trường chứng khoán phái sinh; Thông tư 18/2025/TT-BTC hoàn thiện cơ chế lưu ký – bù trừ – thanh toán, bổ sung sửa đổi về hướng dẫn công bố thông tin; Thông tư 68/2024/TT-BTC ban hành cơ chế non-prefunding cho nhà đầu tư nước ngoài tổ chức đồng thời nâng chuẩn công bố thông tin, … nhằm tháo gỡ các nút thắt kỹ thuật, hoàn thành mục tiêu nâng hạng thị trường trong năm nay.
Bên cạnh việc vận hành hệ thống KRX nhằm nâng cao năng lực xử lý hệ thống, giảm thời gian thanh toán và hạn chế tình trạng nghẽn lệnh tránh phát sinh lỗi liên quan đến các giao dịch thất bại. Mirae Asset kỳ vọng VSDC sẽ đẩy nhanh việc thành lập công ty con (thực hiện nhiệm vụ đối tác bù trừ trung tâm CCP) trong năm 2026. Từ đó, tổ chức trực tiếp chịu trách nhiệm hoàn thiện các quy trình thanh toán giữa VSDC và thành viên liên quan (công ty chứng khoán, các ngân hàng thương mại được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán).
Sơ đồ mô tả cơ chế giao dịch của chủ thể nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN)
Theo đó, NĐTNN thực hiện đăng ký mã số giao dịch với VSDC, đồng thời đăng ký mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp (IICA) tại ngân hàng lưu lý được cấp phép, và tiến hành mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại CTCK. Đồng thời, đề nghị cung cấp dịch vụ Non-Prefunding (NPF) đối với NĐTNN là tổ chức nếu có nhu cầu (Hạn mức và thời gian thanh toán về yêu cầu NPF sẽ tùy từng quy định tại CTCK).
Dựa theo quy định của Thông tư 68/2024/TT-BTC trường hợp nhà đầu tư tổ chức nước ngoài (NĐTTCNN) không thanh toán đủ tiền cho giao dịch NPF đã khớp lệnh, CTCK có trách nhiệm thanh toán phần tiền còn thiếu và nhận cổ phiếu vào tài khoản Tự Doanh của CTCK. Sau đó, khách hàng có nghĩa vụ mua lại số cổ phiếu đã chuyển về tài khoản tự doanh của CTCK. Nếu không thanh toán đủ tiền, CTCK có quyền bán cổ phiếu trên hệ thống giao dịch và khách hàng có nghĩa vụ thanh toán các khoản lỗ và thiệt hại liên quan.
FTSE Russell phân loại thị trường thành 4 nhóm: Developed, Advanced Emerging, Secondary Emerging và Frontier. Từ tháng 9/2018, Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi để nâng hạng lên Secondary Emerging.
Trong đánh giá gần nhất (tháng 3/2025), FTSE ghi nhận nỗ lực của Việt Nam qua việc triển khai mô hình NPF, cải thiện quy trình mở tài khoản và điều chỉnh quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Đợt đánh giá tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 9/2025.
Với những nỗ lực hoàn thiện và cải cách chính sách pháp lý, quy trình của cơ quan nhà nước, Mirae Asset kỳ vọng đến tháng 9/2025 Việt Nam sẽ được quyết định nâng hạng từ Frontier lên Secondary Emerging, và kỳ vọng được giải ngân khi có hiệu lực chính thức từ tháng 3/2026.
Triển vọng thị trường sau khi FTSE nâng hạng
Theo đánh giá của Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam), quy mô vốn hóa của VN-Index đạt hơn 238 tỷ USD (11/07/2025), khá tương đồng vài quốc gia được phân bổ tỷ trọng thấp trong danh mục FTSE Emerging markets Index. Tiêu biểu như quy mô vốn hóa thị trường Chile đạt 187 tỷ USD (T2/2025), Qatar 168 tỷ USD (T2/2025). Mirae Asset ước tính tỷ trọng của Việt Nam trong rổ sẽ ở mức khoảng 0,7% khi được thêm vào chính thức.
Tiêu biểu, Vanguard FTSE Emerging Markets ETF với quy mô gần 83 tỷ USD. Với tỷ trọng phân bổ 0,7%, Việt Nam có thể được giải ngân ở khoảng 581 triệu USD. Mirae Asset cho rằng, dòng tiền ngoại chảy vào Việt Nam không những đến từ những quỹ sử dụng chỉ số FTSE Emerging markets Index làm tham chiếu, mà còn thu hút những dòng vốn ngoại khác khi thị trường nâng hạng.
Tổng hợp một số quỹ ETF sử dụng FTSE Emerging markets Index làm tham chiếu, với tỷ trọng phân bổ 0,7%. Việt Nam có thể nhận đầu tư như bảng giả định bên dưới ước tính khoảng 622 triệu USD (gần 15.878 tỷ đồng). Thực tế có thể hơn do thu hút những dòng vốn ngoại khác.
Theo Mirae Asset quan sát, đa phần các thị trường trước thời điểm nâng hạng chính thức 1 - 2 năm, thị trường chứng khoán đều có dấu hiệu bật tăng. Cụ thể: Qatar tăng hơn 45% từ (T9/2013-T9/2014), Saudi Arabia tăng hơn 23% (T3/2017-T3/2018), Romania tăng hơn 18% từ (T9/2018-T9/2019).
Trong ngắn hạn, các thị trường trước thời điểm nâng hạng chính thức thường ghi nhận mức tăng tốt. Vì vậy, nếu thị trường Việt Nam được chính thức nâng hạng từ tháng 9/2025 thì năm 2025 là giai đoạn phù hợp để nhà đầu tư tích lũy những cổ phiếu hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng.
Bên cạnh đó, về mặt dài hạn sau thời điểm giải ngân chính thức (cách 6 tháng tới 1 năm so với thời điểm chính thức có thông tin nâng hạng), vốn hóa thị trường ở đa số các thị trường đã được nâng hạng trong quá khứ đều cho thấy mức tăng trưởng tốt tới thời điểm hiện tại.
Cổ phiếu trong danh mục (cập nhật 20/05/2025) của FTSE kỳ vọng hưởng lợi. Nếu nâng hạng thành công, cổ phiếu cần đạt yêu cầu mới của FTSE Secondary Emerging để lọt vào danh sách lựa chọn như vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài, …
Ngoài ra, Mirae Asset đánh giá cao nhóm ngành chứng khoán, là nhóm hưởng lợi trực tiếp nếu thị trường nâng hạng thành công. Cùng với việc thu hút dòng vốn ngoại, thanh khoản thị trường dự kiến tăng cao. Tâm lý đầu tư cải thiện kéo theo dư nợ cho vay ký quỹ tăng, hoạt động tự doanh tích cực tạo kỳ vọng tăng trưởng cho nhóm ngành chứng khoán.
Trung Anh