Tỷ giá đang hạ nhiệt nhờ nền tảng vĩ mô ổn định và điều hành linh hoạt, song áp lực vẫn đan xen giữa các nhóm doanh nghiệp. Khi bước sang năm 2026, rủi ro tỷ giá được dự báo giảm bớt, nhưng biến động toàn cầu buộc doanh nghiệp phải tiếp tục thận trọng và chủ động phòng ngừa.
Áp lực đan xen
Sau giai đoạn chịu sức ép từ các yếu tố bên ngoài và những biến động ngắn hạn của thị trường, bức tranh tỷ giá đang dần xuất hiện gam màu ổn định hơn. Theo ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước, các cú sốc bên ngoài đã có dấu hiệu lắng dịu, trong khi hoạt động thương mại và các cán cân đối ngoại của Việt Nam vẫn duy trì trạng thái tích cực.
Trên nền tảng vĩ mô được giữ vững, cân đối cung cầu ngoại tệ trong trung và dài hạn được kỳ vọng tiếp tục được hỗ trợ, qua đó tạo dư địa cho một môi trường tỷ giá ổn định hơn so với giai đoạn căng thẳng trước đó.
Những tín hiệu này đã phản ánh khá rõ trên thị trường ngoại hối vào giữa tháng 12/2025. Tại các ngân hàng thương mại, giá bán USD phổ biến quanh mức 26.398 đồng/USD. Trên thị trường tự do, đồng bạc xanh cũng hạ nhiệt đáng kể khi giảm khoảng 1.000 đồng so với đỉnh 28.000 đồng/USD ghi nhận hồi giữa tháng 11, hiện giao dịch trong vùng 26.900–27.000 đồng/USD. Khoảng cách chênh lệch giữa hai thị trường theo đó được thu hẹp rõ rệt, từ mức 1.300 đồng xuống còn khoảng 920 đồng/USD.
Đà hạ nhiệt của tỷ giá đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Nổi bật là các động thái điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 14 ngày, góp phần cải thiện thanh khoản và giảm áp lực tâm lý trên thị trường. Đồng thời, những tín hiệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ về khả năng bước vào chu kỳ cắt giảm lãi suất trong năm 2026 đã làm giảm sức hấp dẫn của đồng USD, qua đó hạn chế dòng vốn dịch chuyển khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, nhìn trên bình diện cả năm, bức tranh vẫn mang nhiều gam màu đối lập. Tính từ đầu năm 2025, tỷ giá USD tại ngân hàng vẫn tăng khoảng 3,4%, để lại những tác động không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp.
Áp lực nặng nề nhất dồn lên các doanh nghiệp có dư nợ vay USD lớn. Tổng công ty Phát điện 3 (PGV) với khoản nợ hơn 27.000 tỷ đồng ước tính phải ghi nhận lỗ tỷ giá khoảng 856 tỷ đồng, trong khi Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (POW) chịu mức lỗ khoảng 315 tỷ đồng.
Không chỉ các doanh nghiệp vay ngoại tệ, nhóm doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu trong các ngành dệt may, điện tử, hàng tiêu dùng cũng chịu tác động kép. Chi phí đầu vào tăng làm xói mòn biên lợi nhuận, trong khi sức mua trong nước suy yếu do giá thành sản phẩm bị đẩy lên.
“Dù giá USD giảm giúp bớt áp lực nhập khẩu nguyên liệu cho năm tới, nhưng các khoản lỗ tỷ giá tích lũy từ đầu năm vẫn vượt xa dự báo, buộc doanh nghiệp phải thắt chặt chi phí để duy trì việc làm”, ông Đặng Tiến Lợi, Giám đốc Công ty may Duy Anh (Hà Nội), chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, sự biến động của tỷ giá lại mở ra lợi thế cho các doanh nghiệp có nguồn thu ngoại tệ lớn. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực thủy sản, nông sản, gỗ được hưởng lợi từ chênh lệch tỷ giá khi quy đổi doanh thu về VND. Ngành du lịch cũng chứng kiến tác động hai chiều.
Theo ông Võ Anh Tài, Phó Tổng giám đốc Saigontourist Group, việc VND giảm giá giúp chi phí du lịch tại Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt du khách quốc tế, song các doanh nghiệp lữ hành outbound và khối khách sạn lại gặp nhiều khó khăn khi chi phí nhập khẩu trang thiết bị, dịch vụ từ nước ngoài gia tăng đáng kể.
Tỷ giá đang hạ nhiệt nhờ nền tảng vĩ mô ổn định và điều hành linh hoạt, song áp lực vẫn đan xen giữa các nhóm doanh nghiệp.
Năm 2026 “dễ thở” hơn, nhưng rủi ro chưa biến mất
Bước sang năm 2026, bức tranh tỷ giá được nhiều chuyên gia đánh giá sẽ bớt căng thẳng hơn so với năm 2025, dù chưa thể bước vào trạng thái hoàn toàn “êm sóng”. Các tổ chức tài chính cho rằng áp lực từ bên ngoài đang giảm dần, đặc biệt khi chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Mỹ có dấu hiệu đảo chiều.
Ông Jung Hyo Chang, đại diện Ngân hàng Shinhan Việt Nam, dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể tiến hành 1–2 đợt cắt giảm lãi suất trong năm tới, đưa mặt bằng lãi suất điều hành về khoảng 3–3,25%.
Kịch bản này mở ra dư địa đáng kể để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ưu tiên ổn định lãi suất cho vay, hỗ trợ thanh khoản và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thay vì phải dồn nguồn lực để “neo” tỷ giá.
Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, khi áp lực tỷ giá giảm bớt, NHNN sẽ không còn phải thường xuyên sử dụng các biện pháp can thiệp mạnh như bán ngoại tệ quy mô lớn hoặc điều chỉnh tăng lãi suất điều hành. Đây là yếu tố quan trọng giúp môi trường tiền tệ trở nên linh hoạt hơn.
Đồng thời, lợi nhuận quý IV/2025 của các doanh nghiệp có dư nợ vay USD được kỳ vọng cải thiện so với các quý trước, khi khoản lỗ tỷ giá phát sinh trong giai đoạn cao điểm đã thu hẹp đáng kể.
Ở góc nhìn thị trường, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng năm 2026 tỷ giá USD/VND nhiều khả năng vẫn tăng nhẹ theo yếu tố chu kỳ. Tuy nhiên, mức độ biến động và căng thẳng sẽ thấp hơn rõ rệt so với năm 2025. Khi đồng USD hạ nhiệt, áp lực lỗ tỷ giá đối với các doanh nghiệp vay ngoại tệ cũng giảm theo, qua đó góp phần cải thiện hiệu quả kinh doanh và tâm lý đầu tư.
Các phân tích của công ty chứng khoán cho thấy, trong kịch bản USD suy yếu, nhóm ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, máy móc và hàng hóa nhập khẩu như công nghiệp chế biến, sản xuất công nghệ và tiêu dùng sẽ hưởng lợi trực tiếp nhờ chi phí đầu vào giảm. Ngành bán lẻ cũng có cơ hội cải thiện biên lợi nhuận và tăng sức cạnh tranh, đặc biệt đối với các mặt hàng công nghệ, điện tử và hàng tiêu dùng cao cấp vốn nhạy cảm với biến động tỷ giá.
Dẫu vậy, triển vọng “dễ thở” hơn không đồng nghĩa với việc rủi ro đã hoàn toàn biến mất. Đồng USD vẫn giữ vai trò tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu tiềm ẩn nhiều bất ổn, từ xung đột khu vực đến những cú sốc khó lường của kinh tế thế giới.
Trước thực tế này, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp không nên chủ quan, mà cần chủ động sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Song song với đó là đẩy mạnh nội địa hóa sản xuất, giảm dần sự phụ thuộc vào nhập khẩu, nhằm xây dựng nền tảng tài chính và chuỗi cung ứng ổn định hơn, đủ sức chống chịu trước các biến động trong trung và dài hạn.
Quang Anh