Ứng dụng chuyển đổi số trong công tác phòng, chống hàng giả

Ngày 9/12, tại TP.HCM, Cục Sở hữu trí tuệ - Văn phòng đại diện tại TP.HCM, Hội Sáng chế Việt Nam, Công ty Vina CHG và Cổng truyền thông chống hàng giả Việt Nam (CHG.VN) tổ chức Hội thảo về “Ứng dụng chuyển đổi số trong công tác phòng, chống hàng giả".

Đây là hoạt động thảo luận nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tìm ra các giải pháp, cũng như tạo điều kiện để các doanh nghiệp trao đổi và thảo luận với các cơ quan quản lý, thực thi nhà nước và các chuyên gia về việc ứng dụng chuyển đổi số trong hỗ trợ các doanh nghiệp phòng chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hội thảo có sự tham gia của Văn phòng Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, các cơ quan quản lý Nhà nước trung ương và địa phương, các doanh nghiệp, chuyên gia và các Hiệp Hội ngành nghề, xã hội. Đây cũng là sự kiện được tổ chức nhằm hưởng ứng Ngày Phòng chống hàng giả, hàng nhái Việt Nam 29/11.

Theo dự báo của Bộ Công thương, trong năm 2021 Việt Nam đạt 13,7 tỷ USD (tăng 16% so với năm 2020) trên môi trường kinh doanh sàn thương mại điện tử (TMĐT) và Việt Nam thuộc nhóm 3 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thị phần bán lẻ trực tuyến cao nhất khu vực Đông Nam Á. Dự báo năm 2022 sẽ còn tăng cao hơn nữa.

Thương mại điện tử giúp nhà sản xuất phát triển thị phần hiệu quả hơn, người tiêu dùng cũng dễ dàng tiếp cận sản phẩm trong và ngoài nước theo nhu cầu. Bên cạnh sự phát triển vượt bậc của TMĐT thì tình trạng làm hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền SHTT trên Internet là vấn đề nhức nhối và rất khó thực thi.

Dự báo trong thời gian tới, có khoảng 50% các vụ vi phạm hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ sẽ diễn ra trên môi trường internet, cụ thể là TMĐT. Từ đó, có thể thấy công tác phòng chống hàng giả, hàng nhái đang đứng trước nhiều thách thức mới, từ cách tiếp cận vấn đề, xây dựng hàng lang pháp lý, chính sách cho đến biện pháp điều tra, xử lý vi phạm…

Phó cục trưởng Cục Nghiệp vụ Quản lý thị trường (QLTT) Trần Văn Dũng cảnh báo, vào những tháng cuối năm, cận Tết, hàng giả, nhái, lậu tăng cao. Đặc biệt trên môi trường TMĐT, người bán và người mua không tiếp xúc nhau nên có tình trạng hình ảnh rao bán là hàng thật nhưng hàng giao cho khách là hàng giả. Nhiều đối tượng đăng bán rất nhiều sản phẩm nhưng thực tế kiểm tra chỉ là đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ, chỉ có vài trăm sản phẩm. 

QLTT đã phát hiện những kho hàng giả quy mô lớn, như kho hàng ở Nam Định, Thanh Hóa, Tuyên Quang... trị giá hàng giả lên tới hàng chục tỷ đồng. Đa số các vụ việc này đều bị lực lượng kiểm tra phát hiện khi lần theo các mối bán hàng trên mạng.

Trưởng văn phòng đại diện phía Nam, Cục Sở hữu trí tuệ Trần Giang Khuê cũng cho rằng mức phạt hành chính đối với cá nhân, tổ chức vi phạm kinh doanh hàng giả hiện quá thấp (tối đa 250 triệu đồng đối với cá nhân, tối đa 500 triệu đồng đối với tổ chức) trong khi đối tượng kinh doanh hàng giả thu siêu lợi nhuận. Hiện đã có đầy đủ quy định pháp luật và mức xử lý vi phạm hàng giả, hàng nhái mạnh hơn. Việc xử lý vi phạm trên không gian mạng giống vi phạm ở không gian thật; tuy nhiên, pháp luật chưa theo kịp thực tế vi phạm trên không gian mạng.

Chia sẻ những giải pháp từ việc ứng dụng công nghệ số trong chống hàng giả, ông Nguyễn Viết Hồng, Tổng Giám đốc Công ty Vina CHG cho biết, là một doanh nghiệp tiên phong trong việc đưa ra những giải pháp chống hàng giả, hàng nhái từ rất lâu, hiện nay CHG đã triển khai thêm nhiều ứng dụng mới như đầu tư thêm nhà máy, công cụ để sản xuất con tem chống hàng giả loại mới, hiện đại nhằm giúp người tiêu dùng dễ nhận diện hàng hóa và góp phần cùng cơ quan quản lý Nhà nước giám sát thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Mới đây, Công ty Vina CHG đã mở rộng đầu tư mở xây một nhà máy sản xuất tem chống giả trên bao bì. Theo ông Hồng, việc dùng tem chống giả trên bao bì sẽ giúp doanh nghiệp giảm rất nhiều chi phí cho chống hàng giả. Vì trước đây thay vì phải dán tem chống giả trên từng sản phẩm thì bây giờ có thể tiết kiệm bằng việc dán trên một bao bì.

Bên cạnh đó, CHG cũng đã tận trung thiết kế một phần mềm để truy vết nguồn gốc sản phẩm nhằm giúp doanh nghiệp truy vết kho. Vì hệ thống đại lý quản lý tốt thì sẽ không có chuyện tuồn hàng giả vào.

Tuy nhiên, đa số các diễn giả, đại biểu, doanh nghiệp và người tham dự hội thảo đều cho rằng, một giải pháp căn cơ và góp phần hiệu quả rất lớn vào quá trình đấu tranh với hàng giả chính là người tiêu dùng. Sự phát hiện, tố giác và tẩy chay của người tiêu dùng sẽ góp phần đẩy lùi hàng giả khỏi thị trường.

Nhằm giúp người tiêu dùng có các kinh nghiệm, kiến thức để nhận diện hàng giả, đại diện bộ Công Thương cho rằng cần truyền thông mạnh mẽ hơn nữa về những nguy hại của hàng giả tới doanh nghiệp, xã hội và cộng đồng cũng như phổ biến kiến thức rộng rãi để giúp tiêu dùng mua được hàng thật, hàng chất lượng, hàng đúng giá.

Theo đó, người tiêu dùng nên chọn những trang website đã được đăng ký với Bộ Công Thương hoặc cơ quan chủ quản nhà nước. Mua ở gian hàng ở các nền tảng thương mại điện tử chính thức. Bởi vì tất cả những hàng hóa đó sẽ được đảm bảo về chất lượng, giá cả. Trước khi mua hàng cần đọc kỹ những bình luận ít sao để tìm hiểu xem những hạn chế của sản phẩm đó là gì để từ đó có thể đưa ra quyết định chính xác cho sự lựa chọn của mình.

Dưới góc nhìn của một doanh nghiệp đã từng bị hàng giả, hàng nhái tấn công, đại diện Công ty Nón Sơn kiến nghị, các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp cần có sự liên kết chặt chẽ trong chia sẻ thông tin. Từ thông tin đăng ký sở hữu sản phẩm mới hay xử lý các trường hợp hàng giả để có biện pháp phòng ngừa và ngăn chặn.

Vì hàng giả là siêu lợi nhuận nên mặc dù các cơ quan quản lý Nhà nước đã không ngừng tổ chức truy quét, xử phạt nhưng tình trạng này không chỉ không giảm mà còn có chiều hướng gia tăng, Chính vì vậy theo đại diện Nón Sơn, Nhà nước phải tăng cường các biện pháp chế tài mạnh mẽ, nhanh, kiên quyết hơn nữa và nếu nguy hại phải có truy tố hình sự mới có tính răn đe. Các cơ quan thực thi pháp luật cần xử lý nhanh các trường hợp vi phạm…

Quang Tuấn