Được tôn vinh là khởi nghiệp xuất sắc, tên tuổi cũng gắn với Grab, tuy nhiên, ông Nguyễn Tuấn Anh đóng vai trò gì tại DN này và những con số không đẹp của báo cáo tài chính của Grab đã minh chứng cho sự thất bại của doanh nhân này?
Chỉ là người làm thuê?
Trong làng công nghệ, ông Tuấn Anh được tôn vinh là khởi nghiệp xuất sắc. Tuy nhiên, với "danh" khởi nghiệp, ông Tuấn Anh lại chưa ghi được dấu ấn đậm nét.
Ông Nguyễn Tuấn Anh tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin tại Trường đại học Quốc gia Singapore (NUS). Ông nổi danh khi từng là Giám đốc sản phẩm của Yahoo! tại Đông Nam Á. Bên cạnh đó, ông tham gia một số dự án khởi nghiệp công nghệ như Geeky, Metis hay Trường Xưa.
Ông Nguyễn Tuấn Anh
Tại Yahoo!, Nguyễn Tuấn Anh chưa thực sự được cộng đồng mạng biết tới nhiều nhưng ông Tuấn Anh ít nhiều ghi được dấu ấn với Trường Xưa. Năm 2011, ông được nhắc đến nhiều chiến lược marketing rầm rộ cho truongxua.vn. Đã có thời điểm, mạng xã hội này đã thu hút 2 triệu thành viên tham gia. Trong tổng vốn đầu tư khoảng 1,5 triệu USD cho dự án này, chi phí dành cho quảng cáo được dự đoán xấp xỉ 200.000 USD. Đáng tiếc, dù có chiến lược marketing, Trường Xưa lại không thành công.
Được đánh giá là một “khởi nghiệp” nhưng các “khởi nghiệp” trước đó của ông Tuấn Anh đều không thành công.
Năm 2014, Grab mới chập chững vào thị trường Việt Nam, Nguyễn Tuấn Anh – trước đó từng làm Giám đốc sản phẩm của Yahoo! tại Đông Nam Á, đã cùng team của mình đồng ý làm đối tác của Grab, cùng nhau đặt những viên gạch đầu tiên cho Grab tại Việt Nam. Sau khi Grab Việt Nam đã phát triển ổn định, Nguyễn Tuấn Anh mới thôi giữ chức CEO để chuyển sang vị trí Tổng Giám đốc Grab Financial Việt Nam và hiện ông là Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Grab (Grab Việt Nam).
Chia sẻ với báo giới về cái duyên đến với Grab trong những ngày đầu Grab vào đến Việt Nam, ông Tuấn Anh từng nói: “Grab và tôi 'gặp nhau' trên mạng LinkedIn (mạng xã hội nghề nghiệp - PV). Grab muốn mở rộng thị trường sang Việt Nam, họ lên tìm người thấy tôi. Sau khi trao đổi, thấy hợp, công việc có ý nghĩa, phù hợp với mình, có tính thử thách cao tôi nhận lời”, Nguyễn Tuấn Anh trải lòng về cơ duyên đưa anh đến với Grab.
“Thật ra, lúc đó tôi nhìn nhận đây là cơ hội quá tốt. Nếu thất bại thì mình học được bài học kinh doanh, còn nếu thành công thì quá tốt. Như thế mình có mất gì đâu, nhưng được thì lại được rất nhiều”, anh nói.
Cũng theo anh, vào thời điểm đó, Grab cần vào Việt Nam, cần tìm một đối tác tin tưởng để có thể mở đường tại thị trường này và họ tìm tới anh. Họ cần một người Việt để có thể nắm bắt thị trường, hiểu rõ người dùng và dám mạnh dạn mạo hiểm.
“Còn tôi, sau khi dùng thử dịch vụ của họ, tôi thấy 'Ô, hay đấy' và nhận lời. Chuyện chỉ đơn giản thế thôi, việc thành lập công ty cũng bắt đầu từ vài thành viên ít ỏi và diễn tiến thế nào thì mọi người cũng thấy rồi”, anh nhấn mạnh.
Những lời chia sẻ thực thà cho thấy ông Tuấn Anh thực sự là người đầu tư, là cộng sự với Grab chứ không phải gắn vai trò khởi nghiệp tại Grab như người ta vẫn nói.
Các công bố chính thức của Grab không thể hiện rõ vai trò thực sự của ông Nguyễn Tuấn Anh. Khi xem xét các khoản mục phụ trong báo cáo tài chính năm 2018 của Grab, có thể thấy, tại Grab, ông Tuấn Anh chỉ là “Nhà đầu tư”.
Cụ thể, ở phần “Phải thu về cho vay ngắn hạn”, Grab có viết: “Phải thu về cho vay ngắn hạn thể hiện khoản vay cho ông Nguyễn Tuấn Anh, nhà đầu tư, với số tiền là 10,2 tỉ đồng”.
Khi Grab Việt Nam thành lập, ông Tuấn Anh góp 10,2 tỉ đồng, chiếm tỷ lệ 51%. Grab Inc. là cổ đông nhỏ khi góp 9,8 tỉ đồng, chiếm tỷ lệ 49% vốn Grab Việt Nam. Cả 2 cổ đông này đều được Grab Việt Nam xác định là “nhà đầu tư”.
Những con số này sẽ trở nên rất bình thường nếu không xuất hiện một khoản “Phải thu về cho vay ngắn hạn” trong báo cáo tài chính năm 2018. Cụ thể, “Phải thu về cho vay ngắn hạn” thể hiện khoản cho ông Nguyễn Tuấn Anh, nhà đầu tư, với số tiền 10,2 tỉ đồng và Grab Inc. với số tiền là 9,8 tỉ đồng. Các khoản phải thu này không có đảm bảo không hưởng lãi và có thể thu hồi khi có yêu cầu. Ngoài ra, ông Nguyễn Tuấn Anh còn vay thêm số tiền 6,8 tỉ đồng nữa.
Việc ông Tuấn Anh chỉ là “nhà đầu tư”, không phải “chủ” hay “nhà sáng lập” hay “khởi nghiệp” tại Grab Việt Nam còn thể hiện ở chỗ Grab Inc. đổ rất nhiều tiền cho Grab Việt Nam. Số tiền mà Grab Inc. rót vào Grab Việt Nam cao hơn rất nhiều vốn góp chủ sở hữu của Grab Việt Nam.
Grab là minh chứng cho sự thất bại của Nguyễn Tuấn Anh?
Hiện tại, ông Nguyễn Tuấn Anh đang là Chủ tịch Hội đồng thành viên của Công ty TNHH Grab (Grab Việt Nam). Trong Hội đồng thành viên, bên cạnh ông Tuấn Anh, chỉ có thêm 1 thành viên duy nhất là ông Anthony Tan Ping Yeow. Người giữ chức vụ Giám đốc Grab là ông Lim Yen Hock.
Theo nhiều chuyên gia thì cho đến thời điểm hiện tại, chưa thể đánh giá Grab thành công nếu xét theo tiêu chí lợi nhuận nhưng sẽ là thành công rực rỡ nếu xét theo tiêu chí thị phần.
Tại thời điểm 31/12/2018, vốn góp chủ sở hữu của Grab Việt Nam chỉ là 20 tỷ đồng. Thế nhưng nợ phải trả lên đến 3.537 tỷ đồng, cao gấp… 177 vốn góp chủ sở hữu. Đa số nợ phải trả đến từ những khoản vay Grab Inc. dành cho Grab Việt Nam.
Grab Việt Nam không cần vất vả vay ngân hàng. Tại thời điểm cuối năm 2018, tổng nợ vay của Grab Việt Nam lên đến 2.706 tỷ đồng. Tất cả số tiền này đều đến từ Grab Inc. và GrabTaxi Holdings Pte Ltd.
Cụ thể, về vay ngắn hạn, số tiền mà GrabTaxi Holdings Pte Ltd. và Grab Inc. cho Grab Việt Nam vay lần lượt là 860 tỷ đồng và 465 tỷ đồng. Về vay dài hạn, hai công ty này lần lượt cho Grab Việt Nam vay 512 tỷ đồng và 869 tỷ đồng.
Giá trị các khoản vay này tăng mạnh so với hồi đầu năm nay. USD là đồng tiền dùng để giao dịch cho các khoản vay. Điều đáng nói, phần lớn các khoản vay đều được hưởng lãi suất 0%.
Có thể thấy, GrabTaxi Holdings Pte Ltd. và Grab Inc. đã rót rất nhiều tiền, kèm theo lãi suất 0% cho Grab Việt Nam.
Cuối tháng 8/2019, Grab cho biết sẽ tiếp tục đầu tư vào Việt Nam 500 triệu USD (khoảng 11.500 tỷ đồng) trong 5 năm tới. Trước đó, từ khi vào Việt Nam năm 2014, Grab đã đầu tư khoảng 100 triệu USD (khoảng 2.300 tỷ đồng).
Tuy nhiên, từ khi bắt đầu kinh doanh tới nay, Grab liên tục báo lỗ. Năm 2014, doanh thu 1,5 tỷ đồng, lỗ 51,7 tỷ đồng. Năm 2015, doanh thu 33,7 tỷ đồng, lỗ 441,8 tỷ đồng. Năm 2016, doanh thu 193 tỷ đồng, lỗ 444,7 tỷ đồng. Năm 2017, doanh thu 758 tỷ đồng, lỗ 788 tỷ đồng.
Nguyên An