Không mất phí, thủ tục nhanh chóng nhiều người đã lựa chọn gửi tiền sang nước ngoài “chui”. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết việc chuyển tiền “chui” này là hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí người nhận phải chịu xử lý của pháp luật nước sở tại.
Nhan nhản dịch vụ chuyển tiền
Đối với những gia đình có thân nhân sống ở nước ngoài thì việc chuyển tiền không còn xa lạ. Việc chuyển tiền sang nước ngoài với mục đích công tác, du lịch, thăm viếng, học tập, chữa bệnh, trợ cấp…là rất phổ biến.
Với tâm lý sợ thủ tục phiền hà, giảm chi phí nên nhiều người đã lựa chọn chuyển tiền “chui” qua dịch vụ. Chỉ cần lên mạng internet gõ từ khóa “chuyển tiền ra nước ngoài”, ngay lập tức cho ra hàng loạt trang web quảng cáo về dịch vụ này.
Các trang web quảng cáo rất ngọt như, “chuyển tiền đi nước ngoài siêu rẻ, chỉ trong vài phút, thủ tục nhanh gọn”, thậm chí nhiều nơi còn có dịch vụ chuyển tiền miễn phí.
Có những trang web còn khẳng định có thể chuyển tiền được tới hàng trăm quốc gia trên thế giới một cách an toàn mà không mất một đồng phí.
Để thuận lợi hơn cho người thân, gia đình, bạn bè hay đối tác nhận tiền ở các nước, nhiều người còn nhận chuyển tiền Việt và giúp khách hàng quy đổi sang USD, Euro, bảng Anh và các ngoại tệ khác.
Anh Nguyễn Minh Thắng (Phú La, Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ, anh chuyển tiền sang nước ngoài là chuyện cơm bữa. “Vì tôi có cậu em trai sống bên Cộng hòa Séc, cậu ấy thường xuyên cần tiền làm ăn nên tôi vẫn hay chuyển sang đó. Có lần tôi chuyển 10.000 USD cho cậu ấy với thủ tục rất dễ dàng và đơn giản. Tôi chỉ cần cung cấp thông tin cá nhân để xác thực và nhận tiền. Sau khi được người quen giới thiệu, tôi đến dịch vụ chuyển tiền trên địa bàn quận Hà đông. Vì đây là lần đầu tiếp xúc nên họ chụp ảnh và nhận USD, rồi gửi hình ảnh cho đầu cầu ở Cộng hòa Séc để xác nhận giao dịch. Những lần sau chỉ cần đưa tiền là họ chuyển sang đó luôn” - Anh Thắng cho hay.
Khi chúng tôi thắc mắc, sao chuyển tiền mà không mất một đồng phí nào, anh Thắng cho hay, phía dịch vụ sẽ ăn chênh lệch tỉ giá và chỉ nhận giao dịch với những khách hàng do người quen giới thiệu, không làm đại trà và cũng không giao dịch số tiền quá 10.000 USD để hạn chế rủi ro.
Còn với anh Nguyễn Công Giáp (Thanh Oai, Hà Nội), một người định cư bên Đức thì việc chuyển tiền từ Việt Nam sang như cơm bữa. Do làm ăn không lớn, nên mỗi lần cần vài nghìn USD là anh lại điện thoại cho người nhà chuyển sang.
Anh Giáp chia sẻ: “Thực ra bên này mọi người chuyển tiền đều nhờ dịch vụ cả, chuyển chính ngạch mất thời gian làm thủ tục, phí chuyển lại cao. Hơn nữa, khi chuyển sang đây, chuyển chính ngạch họ bắt mình nhận tiền Việt thì bị tính rẻ hơn giá USD. Bên này bọn tôi đa số thuê dịch vụ chuyển hết. Còn mình chuyển về thì ở nhà nhận tiền đô, sau đó ra cửa hàng vàng bán được giá cao hơn”.
Dịch vụ chuyển tiền đi nước ngoài xuất hiện rất nhiều trên mạng dù quy định rất chặt chẽ.
Qua tìm hiểu, đối với những dịch vụ chuyển tiền sang nước ngoài qua một ngân hàng thương mại thường sẽ phải sử dụng dịch vụ chuyển tiền quốc tế MonneyGram, mức phí người gửi sẽ phải trả xấp xỉ 1%. Còn nếu chuyển tiền đi nước ngoài bằng hối phiếu ngân hàng, mức phí là 0,25% trên số tiền cần chuyển. Thời gian chuyển dao động 1-3 ngày.
Mức phí chuyển tiền này còn tùy thuộc vào nước nào nhận và số tiền gửi sẽ khác nhau. Chẳng hạn, mức phí nhận chuyển tiền online từ Canada về Việt Nam và ngược lại dao động 1-1,5% trên số tiền cần chuyển. Tiền chuyển càng nhiều thì phí càng rẻ.
Trên một trang mạng xã hội có tên “chuyển tiền siêu tốc”, chúng tôi gọi theo số điện thoại được ghim trên trang. Một người tên Mai cho hay, có thể lo toàn bộ việc chuyển tiền sang nước ngoài. Khi chúng tôi liên lạc, chị này cho hay: “Thủ tục thì không có gì đặc biệt cả, chỉ cần có thông tin bên nhận là bọn em chuyển cho anh. Phí thì miễn, người gửi không phải mất một đồng dịch vụ nào cả”.
Khi chúng tôi hỏi, việc chuyển này có phạm luật hay không thì nhân viên này khẳng định: “Những vi phạm, hay phạm luật là do bọn em chịu, vì bọn em mới là những người giao dịch. Anh chỉ cần quan tâm người thân bên nước ngoài nhận được tiền là ok”.
Quy định chặt chẽ
Theo quy định của pháp luật, những quy định gửi tiền ra nước ngoài là rất nghiêm ngặt, nhưng vẫn còn rất nhiều người lợi dụng kẽ hở để lách luật.
Một lý do khiến cho việc chuyển tiền ra nước ngoài theo kiểu “chui” là vì người gửi không chứng minh được mục đích chuyển tiền của mình nên đa số sẽ lựa chọn cách thông qua dịch vụ ngầm, dù vẫn biết có nhiều rủi ro.
Hiện nay có rất nhiều cách thức để chuyển tiền “chui” sang nước ngoài như qua các ứng dụng (app), sàn giao dịch tiền ảo, các tiệm vàng, các công ty xuất nhập khẩu…với số tiền lớn, thủ tục nhanh gọn và chênh lệch tỉ giá không nhiều.
Tiến sĩ Trương Tuấn Anh, Viện Kinh tế Chiến lược chia sẻ, việc chuyển tiền lậu ra nước ngoài đang là vấn đề nhức nhối của cơ quan quản lý. Không những vậy, việc chuyển tiền sẽ có nhiều rủi ro cho người gửi, có thể bị mất trắng và người nhận có thể bị xử lý trước pháp luật của nước sở tại.
Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, việc chuyển tiền ra nước ngoài thông qua ngân hàng quy định rất chặt chẽ và phải qua nhiều bước với quy trình khá phức tạp.
Nhiều người lựa chọn phương thức chuyển tiền "chui" ra nước ngoài vì sợ thủ tục phiền hà và mức phí cao.
Chẳng hạn, với mục đích chuyển tiền để trợ cấp cho thân nhân đang ở nước ngoài thì người gửi phải chuẩn bị hàng chục loại giấy tờ như: Lệnh chuyển tiền quốc tế, hợp đồng mua bán ngoại tệ, giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân, xác nhận nhập cảnh trên hộ chiếu, hợp đồng lao động hoặc các giấy tờ khác chứng minh người được trợ cấp đang ở nước ngoài...
Hạn mức để gửi tiền trợ cấp cho thân nhân đang ở nước ngoài cũng được quy định ở mỗi ngân hàng một mức khác nhau. Có ngân hàng đồng ý mức chuyển tiền cho một thân nhân được hưởng trợ cấp là không quá 20.000 USD/năm, song lại có ngân hàng quy định hạn mức chuyển tiền tối đa chỉ có 7.000 USD/người/năm. Các giấy tờ chứng minh nhu cầu chuyển vượt mức có thể là những chứng từ như hóa đơn tiền điện, tiền nước, tiền thuê nhà...
Còn nếu chuyển tiền với mục đích định cư thì ngoài những giấy tờ cơ bản như hợp đồng mua bán ngoại tệ, hộ chiếu còn hiệu lực..., người dân phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số tiền. Trong đó bao gồm cả tính hợp pháp của việc người đi định cư sở hữu số tiền đó, đồng thời người chuyển tiền còn phải chứng minh nguồn gốc tiền có hợp pháp hay không, giấy phép mang ngoại tệ ra nước ngoài có hợp lệ hay không...
Theo Thông tư số 20/2022/TT-NHNN ngày 30/12/2022 (Thông tư 20) của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn hoạt động chuyển tiền 1 chiều từ Việt Nam ra nước ngoài và thanh toán, chuyển tiền cho các giao dịch vãng lai khác của người cư trú là tổ chức, cá nhân; mức ngoại tệ mua, chuyển, mang ra nước ngoài căn cứ vào số tiền ghi trên giấy tờ, chứng từ có liên quan nhưng tối đa không vượt quá 50.000 USD hoặc các loại ngoại tệ khác có giá trị tương đương 1 lần chuyển tiền.
Nguồn ngoại tệ chuyển, mang ra nước ngoài bao gồm ngoại tệ trên tài khoản thanh toán; tiền gửi có kỳ hạn bằng ngoại tệ; ngoại tệ mua của ngân hàng được phép.
Việc mua, chuyển, mang ngoại tệ do người cư trú là công dân Việt Nam thực hiện hoặc người đại diện hợp pháp của công dân Việt Nam thực hiện hoặc thân nhân của công dân Việt Nam đang học tập, chữa bệnh ở nước ngoài thực hiện theo hướng dẫn của ngân hàng được phép phù hợp với quy định của pháp luật.
Quang Anh