Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi hoàn thiện khoảng 70% khung pháp lý cho việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng. Cơ hội hội nhập sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu mở ra, nhưng cũng đặt ra bài toán: học hỏi mô hình quốc tế như Singapore, Dubai hay Luxembourg ra sao để vừa hấp thụ, vừa điều chỉnh phù hợp với điều kiện trong nước.
Cửa ngõ kết nối vốn quốc tế
Cuối năm 2024, Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội và quyết định của Bộ Chính trị chính thức “mở đường” cho việc thành lập hai IFC. Bước đi này được coi là “cú hích” chiến lược nhằm đưa Việt Nam vào bản đồ các trung tâm tài chính khu vực trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ bởi biến động địa chính trị, xu hướng đa dạng hóa danh mục, tài chính xanh và tài sản số.
Toà nhà Trung tâm Tài chính Saigon Marina IFC tại TP Hồ Chí Minh.
Việt Nam có nhiều lợi thế như tăng trưởng kinh tế ổn định, mạng lưới hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, RCEP), cộng thêm chương trình chuyển đổi số quốc gia. Song thách thức lớn nhất là duy trì ổn định chính sách – yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh của IFC.
Ông Vlad Savin, Đối tác tại Acclime Việt Nam, nhận xét yếu tố cốt lõi để một IFC thành công không phải quy mô mà là uy tín và minh bạch: “Nhiều IFC mới nổi đã thất bại vì quá tham vọng, thiếu phối hợp liên ngành hoặc không thu hút được định chế lớn.”
“Tuân thủ các chuẩn mực toàn cầu như chống rửa tiền (AML) hay minh bạch thuế cũng là điều kiện để thu hút vốn tổ chức. Để làm được điều đó, Việt Nam cần tập trung phát triển nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao và xây dựng niềm tin thông qua thực thi chính sách nhất quán. Với Việt Nam, mô hình Singapore là phù hợp nhất, nhờ sự cân bằng giữa đổi mới và quản trị, hỗ trợ tài chính số và hội nhập tốt với ASEAN. Đáng chú ý, định hướng trong Nghị quyết 222 về fintech, tài chính xanh và kết nối khu vực cũng rất gần với thế mạnh của Singapore” Ông Vlad Savin, Đối tác tại Acclime Việt Nam cho biết.
Ông đã chỉ ra ba trụ cột quan trọng nhất: quản trị minh bạch, pháp lý ổn định và hạ tầng thị trường hiệu quả.
Bà Nguyễn Thúy Hạnh, Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp và đầu tư, Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, cho rằng IFC tại Việt Nam sẽ mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong và ngoài nước tiếp cận vốn quốc tế. “Nhà đầu tư kỳ vọng IFC phải mang lại chi phí vận hành thấp, khung pháp lý minh bạch, cơ chế linh hoạt và môi trường kinh doanh thuận lợi,” bà nhấn mạnh.
Đặc biệt, bà Hạnh lưu ý khả năng thu hút dòng vốn xanh: nếu IFC áp dụng chuẩn mực quốc tế như Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) hay ESG, Việt Nam có thể đón lượng vốn lớn tài trợ cho các dự án bền vững – lĩnh vực các ngân hàng nội địa hiện chưa đáp ứng đầy đủ.
Bài học từ Singapore và lộ trình cho Việt Nam
Các trung tâm tài chính trên thế giới đều có lợi thế riêng: Singapore nổi bật nhờ khung pháp lý minh bạch, vai trò dẫn đầu trong fintech và khả năng kết nối toàn cầu. Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) đã xây dựng hệ sinh thái mạnh về tài chính số, đầu tư ESG và quản lý quỹ xuyên biên giới. Dubai DIFC hấp dẫn nhờ hệ thống pháp lý độc lập, ưu đãi thuế và trọng tài vững mạnh; Hồng Kông có thị trường vốn sâu rộng, gần gũi Trung Quốc; còn Luxembourg trở thành trung tâm toàn cầu về quản lý quỹ và tài sản.
Ông Savin nhận định: “Với Việt Nam, mô hình Singapore là phù hợp nhất, nhờ sự cân bằng giữa đổi mới và quản trị, hỗ trợ tài chính số và hội nhập tốt với ASEAN. Đáng chú ý, định hướng trong Nghị quyết 222 về fintech, tài chính xanh và kết nối khu vực cũng rất gần với thế mạnh của Singapore.”
Ông khuyến nghị Việt Nam nên theo lộ trình 5–10 năm với ba giai đoạn. Cụ thể, 1 – 2 năm đầu ban hành luật chuyên biệt cho IFC, thành lập cơ quan quản trị và tham vấn kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế. Trong 3 – 5 năm tiếp theo: vận hành thí điểm, thu hút nhà đầu tư “neo” (anchor investors) và phát triển hạ tầng số. Đến giai đoạn 6 – 10 năm: mở rộng sang các sản phẩm tài chính như trái phiếu xanh, tài sản số, dịch vụ quỹ xuyên biên giới, đồng thời ký kết các hiệp định song phương với những trung tâm tài chính quốc tế lớn.
Ông Michael Jaewuk Chin, Thành viên HĐQT Line Man Wongnai, dẫn lại kinh nghiệm Hàn Quốc: “Hai thập kỷ trước, Hàn Quốc cũng có tranh luận gay gắt về việc trở thành trung tâm tài chính. Người Hàn thường nói: nếu cố vẽ một con hổ mà thất bại, bạn vẫn có con mèo; còn nếu chỉ định vẽ con mèo, thất bại sẽ chỉ còn là con chuột.”
70% khung pháp lý đã hoàn thiện – TP.HCM và Đà Nẵng là hai đầu mối
Theo ông Richard D. McClellan, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (Đà Nẵng), Việt Nam đã hoàn tất khoảng 70% khung pháp lý và chính sách cho IFC. Mô hình quản trị được đề xuất gồm ba cơ quan: cơ quan điều hành quản lý hoạt động hằng ngày; cơ quan giám sát đảm bảo tuân thủ; cơ chế giải quyết tranh chấp, trong đó có trung tâm trọng tài quốc tế, thậm chí tòa án chuyên trách. “Khi khởi động, IFC Việt Nam từng bị xem là ý tưởng quá tham vọng. Nhưng với nền tảng chính trị – pháp lý hiện nay, mục tiêu này đã khả thi hơn bao giờ hết,” ông khẳng định.
Theo ông Richard D. McClellan, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (Đà Nẵng)
TP.HCM được đánh giá là trung tâm tài chính – kinh tế năng động nhất cả nước, hội tụ đầy đủ điều kiện về quy mô thị trường, cộng đồng doanh nghiệp quốc tế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang phát triển mạnh. Nếu IFC tại TP.HCM được định hình rõ ràng, thành phố có thể trở thành “đầu tàu” kết nối dòng vốn khu vực chảy vào Việt Nam.
Đà Nẵng nổi bật với lợi thế vị trí địa chiến lược ở miền Trung, cửa ngõ ra Thái Bình Dương, cùng hạ tầng đô thị hiện đại và định hướng phát triển thành “thành phố thông minh”. IFC tại Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ bổ trợ cho TP.HCM, tập trung vào các lĩnh vực mới như tài chính xanh, dịch vụ xuyên biên giới và tài sản số.
Đặt cạnh Singapore hay Dubai DIFC, Việt Nam cần xác định bản sắc riêng để nâng cao tính cạnh tranh. IFC Việt Nam phải vừa tận dụng thế mạnh đổi mới, vừa bảo đảm minh bạch và nhất quán trong chính sách.
PV