Sau 9 tháng năm 2026, Vietcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng gần 293%, riêng quý III chiếm hơn 6.184 tỷ đồng, khiến lợi nhuận trước thuế trong kỳ gần như đi ngang.
Chi phí dự phòng tăng, lợi nhuận quý III chững lại
Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank – mã chứng khoán: VCB) cho thấy, ngân hàng tiếp tục duy trì quy mô lợi nhuận thuộc nhóm dẫn đầu hệ thống. Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế đạt 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 33.054 tỷ đồng.
Đáng chú ý, kết quả tăng trưởng lợi nhuận được hỗ trợ bởi sự cải thiện rõ rệt của thu nhập hoạt động. Trong 9 tháng, thu nhập lãi thuần của Vietcombank đạt 57.179 tỷ đồng, tăng 34,5% so với cùng kỳ. Đây tiếp tục là nguồn thu chủ lực, đóng góp phần lớn vào tổng thu nhập hoạt động của ngân hàng.
Cùng với đó, thu nhập ngoài lãi đạt 15.804 tỷ đồng, tăng 48%. Tổng thu nhập hoạt động (TOI) theo đó đạt 72.983 tỷ đồng, tăng 37,2% so với 9 tháng năm trước. Kết quả này cho thấy tăng trưởng của Vietcombank không chỉ đến từ hoạt động cho vay mà còn có sự đóng góp đáng kể từ các hoạt động dịch vụ, kinh doanh ngoại hối và các hoạt động khác.
Vietcombank lãi lơn nhưng dự phòng rủi ro tăng gấp nhiều lần - Ảnh: VPG
Ở chiều chi phí, chi phí hoạt động trong 9 tháng đạt 23.363 tỷ đồng, tăng 31,9%. Mức tăng này thấp hơn tốc độ tăng của tổng thu nhập hoạt động, qua đó giúp lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đạt 49.620 tỷ đồng, tăng 39,9% so với cùng kỳ.
Có thể thấy, trước khi tính đến chi phí dự phòng, hoạt động kinh doanh của Vietcombank ghi nhận mức tăng trưởng khá tích cực. Tuy nhiên, phần lợi nhuận tăng thêm đã bị thu hẹp đáng kể bởi áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của Vietcombank trong 9 tháng đầu năm 2026 lên tới 9.180 tỷ đồng, tăng 292,7% so với mức 2.338 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Riêng quý III, ngân hàng ghi nhận chi phí dự phòng 6.184 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 chỉ ở mức 776 tỷ đồng. Như vậy, chi phí dự phòng trong quý tăng gần 8 lần và chiếm khoảng 67% tổng chi phí dự phòng được ghi nhận trong 9 tháng.
Diễn biến này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa tốc độ tăng trưởng lợi nhuận trước và sau dự phòng. Cụ thể, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng trong 9 tháng tăng 39,9%, nhưng lợi nhuận trước thuế chỉ tăng 22,1%. Phần chênh lệch chủ yếu đến từ mức tăng mạnh của chi phí dự phòng rủi ro tín dụng.
Đáng chú ý hơn, nếu xét riêng quý III, tổng thu nhập hoạt động của Vietcombank đạt khoảng 25.431 tỷ đồng, tăng 40,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận thuần trước dự phòng đạt 17.402 tỷ đồng, tăng 44,8%. Tuy nhiên, sau khi ghi nhận 6.184 tỷ đồng chi phí dự phòng, lợi nhuận trước thuế chỉ còn 11.218 tỷ đồng, giảm nhẹ 0,2% so với quý III/2025.
Nói cách khác, hoạt động kinh doanh tạo ra mức tăng trưởng lợi nhuận trước dự phòng khá cao, nhưng khoản chi phí dự phòng phát sinh trong kỳ đã gần như hấp thụ toàn bộ phần tăng thêm này.
Đây là điểm cần được quan tâm khi đánh giá chất lượng tăng trưởng lợi nhuận của Vietcombank. Việc lợi nhuận trước thuế vẫn tăng hơn 22% sau 9 tháng cho thấy ngân hàng có nền tảng thu nhập đủ lớn để hấp thụ chi phí rủi ro. Tuy nhiên, mức tăng đột biến của dự phòng cũng đặt ra câu hỏi về nguyên nhân, tính chất và khả năng phát sinh thêm chi phí xử lý rủi ro trong các quý tiếp theo.
Đáng chú ý, Một trong những thông tin được đề cập trong báo cáo phân tích kết quả kinh doanh ngày 30/10/2026 của Công ty Chứng khoán Vietcap là khoản trích lập dự phòng liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp của một khách hàng trong ngành năng lượng. Đơn vị phân tích cho biết Vietcombank đã chuyển các trái phiếu nói trên sang nhóm nợ xấu từ quý IV/2025, nhưng đến quý III/2026 mới thực hiện trích lập dự phòng 100% giá trị khoản trái phiếu được đề cập.
Ở góc độ tích cực, Vietcombank vẫn duy trì quy mô lợi nhuận trước thuế lớn, trong khi tỷ lệ nợ xấu tại thời điểm cuối quý III ở mức khoảng 0,71%. Tuy nhiên, mức tăng của chi phí dự phòng cho thấy ngân hàng đang chủ động dành nguồn lực lớn hơn để xử lý hoặc phòng ngừa rủi ro tín dụng.
Chất lượng tăng trưởng lợi nhuận cần được nhìn từ cả hai phía
Một điểm cần lưu ý là chi phí dự phòng tăng mạnh không đồng nghĩa toàn bộ danh mục cho vay của Vietcombank đồng loạt suy giảm chất lượng. Dự phòng có thể phát sinh từ những khoản nợ cụ thể, khoản trái phiếu doanh nghiệp hoặc thay đổi trong đánh giá rủi ro của ngân hàng. Muốn xác định chính xác nguyên nhân, cần đối chiếu thêm cơ cấu nợ theo nhóm, biến động dự phòng cho vay, dự phòng trái phiếu và các khoản nợ đã xử lý bằng dự phòng.
Tuy nhiên, xét trên số liệu kết quả kinh doanh, có thể nhận thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý: tăng trưởng thu nhập vẫn mạnh, nhưng chi phí rủi ro đang trở thành yếu tố có ảnh hưởng lớn hơn đến lợi nhuận. Trong bối cảnh tổng tài sản và dư nợ cho vay tiếp tục mở rộng, khả năng kiểm soát chất lượng tín dụng và mức độ đầy đủ của bộ đệm dự phòng sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả kinh doanh các quý tiếp theo.
Với Vietcombank, câu hỏi không chỉ là ngân hàng có thể duy trì mức tăng trưởng lợi nhuận trên 20% hay không, mà còn là mức tăng trưởng đó sẽ được bảo đảm như thế nào khi chi phí dự phòng đã tăng gần 4 lần chỉ sau 9 tháng.
Đây cũng là vấn đề cần tiếp tục theo dõi trong các kỳ báo cáo tiếp theo: liệu mức trích lập cao trong quý III chủ yếu phản ánh việc xử lý một số khoản rủi ro riêng lẻ, hay đang báo hiệu áp lực dự phòng rộng hơn trong danh mục tín dụng và đầu tư của ngân hàng.
Phượng Hòa