Đề xuất bổ sung trách nhiệm giám sát của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, đồng thời thiết lập thời hạn thông báo vi phạm trong 5 ngày làm việc, nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước.
Phân định rõ trách nhiệm giám sát
Không chỉ sắp xếp lại đầu mối quản lý, dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 06/2013/TT-NHNN còn đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn đối với công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động mua, bán vàng miếng. Đáng chú ý, hai điều khoản mới được đề xuất bổ sung là Điều 25b và Điều 25c, quy định trách nhiệm của Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Ngân hàng Nhà nước Khu vực. Cùng với đó, thời hạn thông báo về một số trường hợp vi phạm được xác định cụ thể là 5 ngày làm việc.
Dự thảo bổ sung Điều 25b, quy định trách nhiệm của Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng. Theo đó, đơn vị này có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho Cục Quản lý ngoại hối về việc tổ chức tín dụng bị đặt vào hoặc chấm dứt tình trạng kiểm soát đặc biệt; đề nghị của Ban kiểm soát đặc biệt tại tổ chức tín dụng và trường hợp thu hồi Giấy phép thành lập, hoạt động theo các quy định liên quan tại Điều 5 Thông tư 06.
Đặc biệt, dự thảo quy định Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng là đầu mối trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, quyết định việc cho phép hoặc chấm dứt cho phép tổ chức tín dụng đang trong tình trạng kiểm soát đặc biệt giao dịch mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước. Việc trình xem xét được thực hiện trên cơ sở đề nghị của Ban kiểm soát đặc biệt tại tổ chức tín dụng.
Bổ sung cơ chế thanh tra, giám sát và kiểm soát vi phạm - Ảnh: VPG
Sau khi có quyết định, đơn vị này có trách nhiệm thông báo cho tổ chức tín dụng, đồng gửi Ban kiểm soát đặc biệt tại tổ chức tín dụng, Cục Quản lý ngoại hối và Sở Giao dịch. Quy định này giúp xác định rõ đầu mối xử lý đối với quan hệ giao dịch vàng miếng của tổ chức tín dụng trong tình trạng kiểm soát đặc biệt, đồng thời bảo đảm các đơn vị liên quan được cập nhật thông tin về quyết định của Ngân hàng Nhà nước.
Bên cạnh trách nhiệm phối hợp xử lý các trường hợp đặc biệt, dự thảo còn giao Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng thực hiện giám sát hoạt động mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước của các tổ chức tín dụng thuộc đối tượng giám sát của đơn vị theo quy định pháp luật.
Như vậy, vai trò của đơn vị này không chỉ dừng ở việc tiếp nhận, xử lý thông tin liên quan đến tình trạng kiểm soát đặc biệt mà còn được xác định cụ thể trong hoạt động giám sát giao dịch vàng miếng. Đây là nội dung bổ sung nhằm gắn hoạt động mua, bán vàng miếng với công tác theo dõi an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng thuộc phạm vi quản lý.
NHNN Khu vực tham gia thanh tra, kiểm tra tại địa bàn
Nếu Điều 25b tập trung vào trách nhiệm của đơn vị quản lý, giám sát tổ chức tín dụng, thì Điều 25c được đề xuất bổ sung nhằm xác định rõ vai trò của Ngân hàng Nhà nước Khu vực.
Theo dự thảo, Ngân hàng Nhà nước Khu vực thực hiện thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp trên địa bàn theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. Đồng thời, đơn vị này thực hiện giám sát hoạt động mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước của các tổ chức tín dụng thuộc đối tượng giám sát của mình.
Việc bổ sung trách nhiệm cho Ngân hàng Nhà nước Khu vực cho thấy dự thảo hướng tới phân định công việc giám sát theo phạm vi quản lý, thay vì chỉ tập trung trách nhiệm tại các đơn vị ở cấp trung ương. Các hoạt động thanh tra, kiểm tra được thực hiện tại địa bàn, trong khi việc giám sát được giao cho đơn vị có thẩm quyền đối với tổ chức tín dụng thuộc phạm vi quản lý.
Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ quy định trách nhiệm thanh tra, kiểm tra mà còn yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Khu vực thông báo bằng văn bản cho Cục Quản lý ngoại hối trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày tổ chức tín dụng, doanh nghiệp trên địa bàn bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh vàng thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 5 Thông tư.
Thời hạn này áp dụng đối với trường hợp quyết định xử phạt do Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực ban hành hoặc do cơ quan có thẩm quyền khác thông báo. Như vậy, thông tin về vi phạm không chỉ được xử lý trong phạm vi địa bàn mà còn phải được chuyển đến đơn vị đầu mối quản lý hoạt động mua, bán vàng miếng tại Ngân hàng Nhà nước.
Thiết lập thời hạn thông báo vi phạm 5 ngày làm việc
Không chỉ Ngân hàng Nhà nước Khu vực, dự thảo còn sửa đổi Điều 25 về trách nhiệm của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước theo hướng quy định cụ thể thời hạn thông báo thông tin vi phạm.
Theo đó, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước phải thông báo bằng văn bản cho Cục Quản lý ngoại hối trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh vàng thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 5 Thông tư. Quy định này áp dụng đối với trường hợp quyết định xử phạt do Thanh tra Ngân hàng Nhà nước ban hành hoặc do cơ quan có thẩm quyền khác thông báo.
Bên cạnh nghĩa vụ thông báo, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước tiếp tục thực hiện hoạt động thanh tra đối với hoạt động mua, bán vàng miếng của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp với Ngân hàng Nhà nước theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Như vậy, dự thảo thiết lập một mốc thời gian cụ thể để chuyển thông tin vi phạm từ các đơn vị thanh tra, giám sát đến Cục Quản lý ngoại hối. Quy định này có ý nghĩa trong việc bảo đảm đơn vị đầu mối quản lý được cập nhật kịp thời các trường hợp bị xử phạt, phục vụ việc xem xét các điều kiện duy trì quan hệ giao dịch mua, bán vàng miếng theo quy định tại Thông tư.
Đáng chú ý, tại Điều 21 được sửa đổi, Cục Quản lý ngoại hối có trách nhiệm thông báo, cập nhật danh sách tổ chức tín dụng, doanh nghiệp thiết lập quan hệ giao dịch mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước cho Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Khu vực nơi tổ chức tín dụng, doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Khi kết hợp với quy định về thông báo vi phạm trong 5 ngày làm việc, dự thảo đã xác lập rõ hơn cơ chế trao đổi thông tin giữa đơn vị quản lý đầu mối và các đơn vị thực hiện thanh tra, giám sát.
Từ các nội dung trên có thể thấy, điểm mới của dự thảo không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm đơn vị tham gia giám sát, mà còn ở cách thức phân định trách nhiệm và thiết lập quy trình trao đổi thông tin. Cục Quản lý ngoại hối giữ vai trò đầu mối quản lý; Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng thực hiện giám sát các tổ chức tín dụng thuộc phạm vi quản lý và xử lý các vấn đề liên quan đến tình trạng kiểm soát đặc biệt; Ngân hàng Nhà nước Khu vực thực hiện thanh tra, kiểm tra và giám sát theo địa bàn; Thanh tra Ngân hàng Nhà nước tiếp tục thực hiện chức năng thanh tra theo thẩm quyền.
Tuy nhiên, cần lưu ý các quy định trên mới là đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định đã có hiệu lực. Phạm vi được đề cập cũng tập trung vào hoạt động mua, bán vàng miếng giữa tổ chức tín dụng, doanh nghiệp với Ngân hàng Nhà nước, không đồng nghĩa với việc dự thảo thiết lập một cơ chế giám sát toàn bộ hoạt động kinh doanh vàng trên thị trường. Nếu được thông qua, những điều chỉnh này sẽ góp phần làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, tăng cường kết nối thông tin và hỗ trợ công tác quản lý đối với các tổ chức tham gia giao dịch vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước.
Phượng Hòa