Gần 600 loại sữa bột giả bị phát hiện trong 4 năm qua đã gây phẫn nộ và hoang mang dư luận. Nhiều người tiêu dùng mang sản phẩm đi trả nhưng bị từ chối, đặt ra câu hỏi: Ai sẽ chịu trách nhiệm – nhà sản xuất, hay ai khác?
Người dân trả sữa, đại lý làm ngơ
Khi thông tin về hàng loạt sản phẩm sữa bột bị làm giả được công bố rộng rãi, nhiều người tiêu dùng bắt đầu hoang mang, đồng loạt kiểm tra lại sản phẩm đang sử dụng. Không ít trường hợp bàng hoàng phát hiện con em mình đang dùng phải sữa giả.
Tuy nhiên, khi mang sản phẩm đến đại lý để yêu cầu đổi trả hoặc giải quyết, phần lớn đều bị từ chối, với lý do quen thuộc: “Hàng đã bán ra không hoàn lại”.
Chị Hoàng Thanh Loan, (Thanh Xuân Hà Nội), chia sẻ: “Tôi mua 2 hộp sữa Talacmum Gludiabet cho bố đang điều trị tiểu đường. Nhưng sau khi đọc báo, tôi mới biết sản phẩm này nằm trong danh sách sữa giả. Khi mang ra đại lý thì bị từ chối tiếp nhận, họ bảo tôi liên hệ với công ty sản xuất vì không có chính sách hoàn trả”.
Tương tự, chị Lê Thị Tuyền (Hai Bà Trưng, Hà Nội) – mẹ của bé 10 tháng tuổi – kể lại: “Tôi mua Cilonmum Colos Baby 24h qua một người quen trên Facebook. Sau đó thấy báo chí đăng tin cảnh báo về sữa giả. Tôi liên hệ lại để yêu cầu hoàn tiền nhưng người bán im lặng, rồi chặn liên lạc”.
Không chỉ riêng Hà Nội, tình trạng này cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác như Nghệ An, nơi người tiêu dùng phản ánh họ gặp khó khăn trong việc tìm đơn vị đứng ra chịu trách nhiệm và bồi thường thiệt hại.
Chị Nguyễn Vân (TP. Vinh) cho biết, chị đã mua sữa Talacmum IQ Grow cho con học lớp 1 dùng hàng ngày. “Sau khi thấy báo đăng, tôi mới biết đó là sữa giả. Mang đến nơi mua thì họ từ chối trách nhiệm. Tôi thật sự không biết phải kêu ai”, chị nói.
Theo điều tra ban đầu, các sản phẩm sữa giả này được sản xuất một cách tinh vi, lấy tên thương hiệu nghe “chuyên nghiệp” và đánh trúng tâm lý từng nhóm đối tượng.
Một số tên sản phẩm bị làm giả bao gồm: Cilonmum Colos Baby 24h (cho trẻ 0–12 tháng), Cilonmum Colos Pedia 24h (6–36 tháng), Cilonmum Colos IQ Grow 24h (2–12 tuổi), Talacmum For Mum (cho phụ nữ mang thai), và Talacmum Gludiabet (cho người tiểu đường)...
Dù mang nhãn mác và tên gọi khác nhau, các sản phẩm này thực chất được sản xuất từ cùng một loại nguyên liệu, theo một công thức duy nhất, không qua kiểm định chất lượng, không đảm bảo tiêu chuẩn dinh dưỡng đã công bố.
Đáng lo ngại hơn, cả Công ty Rance Pharma và Hacofood Group – hai đơn vị sản xuất chính các loại sữa bột giả này – đều không thực hiện kiểm nghiệm thành phần dinh dưỡng theo quy định, bỏ qua quy trình kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt bắt buộc với sản phẩm tiêu dùng dành cho trẻ nhỏ và người bệnh.
Trước tiên, sữa giả gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là những nhóm dễ tổn thương như trẻ em, phụ nữ mang thai và người đang điều trị bệnh – những đối tượng cần chế độ dinh dưỡng an toàn, chính xác và khoa học.
Việc sử dụng sản phẩm kém chất lượng không chỉ làm cơ thể không hấp thu được dưỡng chất cần thiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, suy dinh dưỡng, thậm chí gây ra những tổn thương lâu dài, khó phục hồi đối với sức khỏe.
Không dừng lại ở khía cạnh cá nhân, vấn nạn sữa giả còn làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin của người tiêu dùng vào thị trường hàng tiêu dùng trong nước, đặc biệt là lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm.
Khi sự hoài nghi lên ngôi, xu hướng quay lưng với hàng nội địa sẽ gia tăng, gây tổn thất lớn cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Đồng thời, sự thiếu trách nhiệm từ phía các đại lý phân phối và sự chậm trễ của cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, xử lý cũng góp phần đẩy chuỗi cung ứng vào tình trạng mất kiểm soát.
Về lâu dài, đây chính là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng đáng lo ngại trong công tác quản lý chất lượng sản phẩm, cấp phép lưu hành và kiểm tra thị trường. Nếu không kịp thời siết chặt quy trình giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nguy cơ tồn tại và phát triển các đường dây sản xuất, tiêu thụ thực phẩm, thuốc và sữa giả là điều khó tránh khỏi – kéo theo hệ lụy lớn đến sức khỏe cộng đồng và ổn định an sinh xã hội.
Trong suốt 4 năm qua, gần 600 loại sữa bột giả đã bị phát hiện lưu hành trên thị trường, gây ra một làn sóng phẫn nộ và hoang mang trong dư luận.
Người tiêu dùng cần làm gì để không bị thiệt thòi?
Theo ý kiến của các chuyên gia pháp lý, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền yêu cầu bồi thường khi bị thiệt hại do sử dụng sữa giả. Họ có thể thực hiện các bước như yêu cầu đại lý hoặc công ty phân phối hoàn tiền, bồi thường chi phí khám chữa bệnh (nếu có), hoặc tiến hành khởi kiện theo thủ tục dân sự. Trong trường hợp sản phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe, người tiêu dùng còn có thể yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần và chi phí y tế hợp lý.
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, không chỉ nhà sản xuất mà các đại lý, nhà phân phối cũng có trách nhiệm tiếp nhận khiếu nại, thu hồi sản phẩm lỗi và bồi thường thiệt hại cho khách hàng. Người tiêu dùng có quyền yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc, hoặc nhờ đến sự hỗ trợ từ Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo các chuyên gia pháp lý, nếu không đạt được thoả thuận với bên bán, người tiêu dùng có thể trực tiếp khởi kiện ra Toà án có thẩm quyền để được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Để xảy ra sự việc đáng tiếc này trong một thời gian dài, trách nhiệm không thể khép lại ở nhà sản xuất. Hơn 600 sản phẩm sữa giả, không qua kiểm nghiệm chất lượng, không đạt chuẩn công bố, vẫn ung dung len lỏi vào thị trường dưới lớp vỏ hộp bắt mắt cùng chiến dịch quảng cáo rầm rộ. Chủ doanh nghiệp sản xuất đã bị bắt, nhưng trách nhiệm không thể dừng lại ở đó – và cũng không được phép dừng lại ở đó.
Theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các đại lý, nhà phân phối – những mắt xích trực tiếp đưa sản phẩm đến tay người dân – không chỉ đơn thuần là “bên bán hàng”, mà còn có trách nhiệm tiếp nhận khiếu nại, hỗ trợ hoàn trả và bồi thường thiệt hại.
Việc nhiều đại lý viện cớ “hàng đã bán không hoàn lại” để chối bỏ trách nhiệm là hành vi vi phạm pháp luật, tiếp tay cho cái xấu, và xem nhẹ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.
Vụ việc này không chỉ là hồi chuông cảnh báo về đạo đức kinh doanh, mà còn lật tẩy những khoảng trống đáng lo ngại trong công tác hậu kiểm và giám sát chất lượng hàng hóa. Cơ quan chức năng không thể tiếp tục duy trì tư duy “chạy theo khắc phục hậu quả”.
Quản lý thị trường cần được siết chặt hơn bao giờ hết – từ khâu cấp phép, hậu kiểm đến xử phạt nghiêm minh và công khai danh tính những đơn vị vi phạm. Quan trọng hơn, cần thiết lập một cơ chế khiếu nại hiệu quả và minh bạch để người tiêu dùng không đơn độc trên mặt trận bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Thanh Cao