Lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu về Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng đầu năm. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính giao Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu, đề xuất về việc gia hạn thời hạn nộp thuế, giảm lệ phí trước bạ ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước.
Thị phần ô tô nhập khẩu nguyên mở rộng
Theo thống kê sơ bộ Tổng cục Hải quan vừa công bố, nửa đầu tháng 4 cả nước nhập khẩu 6.504 ô tô nguyên chiếc các loại, tổng kim ngạch đạt gần 127 triệu USD. Đáng chú ý, ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống chiếm ưu thế áp đảo với 5.220 xe, tổng kim ngạch gần 76 triệu USD.
Như vậy, riêng ô tô nguyên chiếc từ 9 chỗ ngồi trở xuống chiếm tới 78,6% tổng lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu của cả nước trong cùng thời điểm. Trị giá bình quân của dòng xe này (chưa tính thuế) là gần 15.000 USD/xe.
Tính từ đầu năm đến 15/4, cả nước nhập khẩu 38.784 ô tô nguyên chiếc các loại, tổng kim ngạch đạt 803 triệu USD.
Về thị trường nhập khẩu (cập nhật của Tổng cục Hải quan hết quý 1), Indonesia dẫn đầu với 14.762 xe, kim ngạch 213,44 triệu USD, chiếm 45,74% về lượng và chiếm 31,6% về kim ngạch nhập khẩu ô tô nguyên chiếc của cả nước.
Trong khi đó, Thái Lan đứng thứ 2 với 10.420 xe, kim ngạch 204 triệu USD, chiếm 32,3% về lượng và chiếm 30,2% kim ngạch cả nước. Trung Quốc đứng thứ 3 với 5.821 xe, kim ngạch 176,83 triệu USD, chiếm 18% về lượng và chiếm 26,2% về kim ngạch cả nước.
Lợi thế cạnh tranh của ô tô trong nước mất dần
Trong khi đó, theo thống kê của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), doanh số bán ô tô sản xuất lắp ráp trong nước quý I/2024 của các doanh nghiệp thành viên đạt 30.919 xe các loại, còn xe nhập khẩu đạt 27.346 xe các loại. Trong số 10 mẫu xe bán chạy nhất quý 1/2024, có 4 mẫu xe nhập khẩu nguyên chiếc gồm Mitsubishi Xpander, Ford Everest, Honda HR-V và Suzuki XL7. Đấy là chưa kể mẫu xe pick up Ford Ranger bán chạy nhất với 3.562 xe, có phiên bản Raptor nhập khẩu nguyên chiếc chiếm 12%.
Chỉ riêng trong tháng 3/2024, số ô tô nhập khẩu vào Việt Nam đã chiếm gần một nửa tổng lượng ô tô nguyên chiếc được các hãng nhập khẩu trong cả quý đầu năm, cho thấy xe nhập khẩu đang tăng mạnh, so với xe sản xuất lắp ráp trong nước.
Nhờ được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi 0%, nên ô tô nguyên chiếc từ Indonesia và Thái Lan dễ dàng thâm nhập thị trường Việt Nam. Việt Nam đang trở thành thị trường lớn cho ô tô sản xuất lắp ráp từ Indonesia và Thái Lan. Sản xuất lắp ráp ô tô ở Indonesia và Thái Lan có chi phí thấp hơn 20% so với Viêt Nam. Vì vậy, xuất khẩu ô tô sang Việt Nam có lợi thế. Nếu các mẫu xe này giảm giá bán thì xe sản xuất lắp ráp trong nước khó cạnh tranh. Điều này sẽ ảnh hưởng tới ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, vốn có quy mô nhỏ bé, sản lượng thấp và vẫn quanh quẩn với lắp ráp giản đơn.
Các dự báo cho thấy ô tô nguyên chiếc từ Indonesia và Thái Lan sẽ tràn vào Việt Nam nhiều hơn nữa trong thời gian tới. Hiện các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc đang đầu tư mạnh mẽ vào Indonesia và Thái Lan, sẽ đẩy mạnh xuất khẩu xe giá rẻ sang các nước khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Không những thế, theo cam kết tại các Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam (EVAFTA), Hiệp định thương mại tự do Vương quốc Anh và Việt Nam (UKVAFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), tới năm 2030 ô tô nhập khẩu từ các quốc gia Eu, Anh, Nhật Bản… sẽ được hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu 0%. Hiện mức thuế nhập khẩu ưu đãi cho ô tô từ các quốc gia này đang giảm dần bình quân mỗi năm 7%. Xe nhập khẩu nguyên chiếc chất lượng cao ngày càng tràn vào Việt Nam nhiều. Các doanh nghiệp nhận định, từ năm 2025 trở đi, khi thuế suất thuế nhập khẩu giảm xuống thấp, lắp ráp trong nước ô tô sẽ không còn nhiều lợi thế.
Theo Bộ Công Thương, đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 1 triệu xe/năm để phục vụ nhu cầu trong nước. Nếu ngành công nghiệp ô tô trong nước không phát triển, sẽ không đáp ứng được. Khi đó Việt Nam sẽ tiêu tốn mỗi năm khoảng 10 -12 tỷ USD để nhập khẩu xe nguyên chiếc phục vụ người tiêu dùng. Thị trường ô tô Việt Nam sẽ thuộc về nước ngoài.
Tiêu thụ giảm, đề nghị giảm phí trước bạ kích cầu
Theo số liệu thống kê về tình hình tiêu thụ ô tô trong 3 tháng năm 2024 của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), 3 tháng đầu năm 2024, doanh số bán xe toàn thị trường đạt hơn 58.000 chiếc, giảm 17% so với cùng kỳ 2023, trong đó xe ô tô du lịch là hơn 41.800 chiếc, giảm 21%, xe thương mại tiêu thụ gần 16.000 chiếc, giảm 6% và xe chuyên dụng tiêu thụ khoảng 390 chiếc, giảm 48% so với năm 2023.
Năm 2023, theo VAMA, tiêu thụ xe các loại toàn thị trường Việt Nam đạt hơn 301.989 xe, giảm tới 25% so với năm trước. Đáng lo ngại, xe du lịch giảm 27%, xe thương mại giảm 16% và xe chuyên dụng giảm đến 56%. Doanh số bán của xe lắp ráp trong nước đạt hơn 181.000 xe, giảm 20%; xe nhập khẩu là hơn 120.600 xe, giảm 32% so với cùng kỳ 2022.
Mới đây, tại Chỉ thị 12 ngày 22/4 về các giải pháp trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Tài chính sớm nghiên cứu cơ chế giảm phí trước bạ ôtô trong nước trong tháng 5/2024.
Theo lãnh đạo Chính phủ, dù kinh tế 3 tháng đầu năm có tăng trưởng song vẫn tiếp tục khó khăn, để đạt chỉ tiêu về tăng trưởng, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi.
Một trong những chính sách giảm thuế, phí và lệ phí cho doanh nghiệp và người dân, Thủ tướng đề nghị giảm 50% phí trước bạ với ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước nhằm hỗ trợ tài chính cho người dân, doanh nghiệp qua việc trực tiếp giảm chi phí khi đăng ký quyền sở hữu ôtô.
Trong đó, các tỉnh sẽ giảm từ 10% phí trước bạ hiện hành xuống 5%, riêng Hà Nội, phí trước bạ sẽ giảm từ 12% xuống 6%.
Việc giảm phí trước bạ đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước sẽ giúp kích cầu để người dân, doanh nghiệp tăng mua sắm xe sản xuất, lắp ráp trong nước. Qua đó, các nhà sản xuất, phân phối tiêu thụ được lượng ô tô tồn kho kể từ khi dịch bệnh Covid-19 bùng phát. Đồng thời, các nhà sản xuất có cơ hội tăng sản xuất, lắp ráp xe mới đưa vào thị trường, đáp ứng nhu cầu nội địa, hướng tới xuất khẩu sang khu vực ASEAN.
Với đề nghị của Thủ tướng, Bộ Tài chính sẽ thực hiện báo cáo đánh giá tác động của chính sách này đối với ngân sách địa phương, đồng thời cân nhắc các tác động có liên quan (chống trợ cấp, kiện của các hãng xe nhập khẩu, đối tượng không được hưởng giảm phí trước bạ...). Trường hợp Bộ Tài chính xây dựng xong dự thảo giảm phí trước bạ theo hình thức nhanh gọn, chính sách giảm phí trước bạ có thể có hiệu lực sớm nhất vào tháng 6 hoặc tháng 7/2024 cho đến hết 31/12/2024 như đã từng thực hiện trong nửa cuối năm 2023.
Trung Anh (T/H)