Lãi suất tiết kiệm trên thị trường tăng nhẹ giúp cân bằng lợi ích các bên, giữ chân người gửi tiền. Một số tổ chức dự báo mặt bằng lãi suất huy động từ nay đến cuối năm vẫn sẽ nhích lên nhưng không tăng mạnh.
Thanh khoản hệ thống bị thu hẹp, lãi suất liên ngân hàng bật tăng
Báo cáo Triển vọng kinh tế nửa cuối 2024 của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho biết, trước diễn biến căng thẳng của tỷ giá trong suốt quý 2, NHNN đã có những động thái can thiệp ổn định tỷ giá, bao gồm: thực hiện nghiệp vụ bán ngoại tệ và điều tiết thanh khoản hệ thống thông qua thị trường mở, kết hợp với việc tăng lãi suất OMO, tín phiếu (đạt 4.5% vào cuối tháng 6) với mục đích giữ nền lãi suất liên ngân hàng ở mức cao vừa đủ để hạn chế các giao dịch đầu cơ chênh lệch lãi suất (carry trade).
Điều này đã khiến thanh khoản hệ thống bị thu hẹp do một lượng lớn tiền đồng bị rút ra khỏi hệ thống, lãi suất liên ngân hàng theo đó cũng bật tăng và biến động quanh 4-5.5%
Diễn biến lãi suất liên ngân hàng
Cụ thể, giao dịch trên thị trường liên ngân hàng diễn ra sôi động, đạt 19.5 triệu tỷ trong quý 2 (+39% YoY và +9% QoQ). Tính đến ngày 28/6, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn ON, 2W, 1M và 3M lần lượt đạt 4.39%, 4.89%, 4.77% và 5.34% (+344 bps, +270 bps, +297 bps và +94 bps so với đầu năm).
Sau khi xuống vùng thấp lịch sử trong quý 1, lãi suất huy động đã tạo đáy và đi lên khoảng 20-45bps so với đáy ở các kỳ hạn 1-12 tháng. Điều này đến từ việc thiếu hụt thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng do những động thái can thiệp ổn định tỷ giá của NHNN, đồng thời tăng trưởng tín dụng cũng đã tăng tốc trong quý 2 (tăng thêm 4.2 điểm % so với quý 1).
Trong đó, lãi suất huy động bình quân 12 tháng các nhóm NHTMCP lớn (ACB, MBB, VPB, TCB) và nhóm NHTM khác lần lượt đạt 4.75% và 5.00% (+35bps và +44bps từ đáy), trong khi nhóm NHTMQD vẫn đi ngang ở mức 4.68%.
Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng
Trong khi đó, lãi suất cho vay có độ trễ so với lãi suất huy động do chênh lệch kỳ hạn, song xu hướng giảm vẫn tiếp diễn trong nửa đầu năm 2024. Theo NHNN, tính đến tháng 4/2024, lãi suất bình quân của các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 7.3-9.5% (giảm 1% so với cuối năm 2023).
Yếu tố tác động tới mặt bằng lãi suất
Chuyên gia tại KBSV cho rằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng thêm 0,5% từ nay cho tới cuối năm, lên mức quanh vùng đáy Covid-19 giai đoạn 2020-2021. Các yếu tố trọng yếu tác động tới mặt bằng lãi suất huy động bao gồm tỷ giá và cầu tính dụng.
Cụ thể, tỷ giá trong quý 3 vẫn sẽ có các biến động trồi sụt, mặc dù rủi ro tăng mạnh trở lại không còn đáng ngại. Theo đó, NHNN vẫn sẽ duy trì định hướng giữ nền lãi suất liên ngân hàng ở mức cao vừa đủ để hạn chế carry trade, song song với nghiệp vụ bán USD để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong bối cảnh nhập khẩu được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Những điều này sẽ tác động trực tiếp đến thanh khoản hệ thống và làm tăng lãi suất huy động ở thị trường 1, đặc biệt là ở nhóm NHTM tư nhân vừa và nhỏ có nguồn huy động kém linh hoạt và các ngân hàng ghi nhận tăng trưởng tín dụng tốt.
Bên cạnh đó, cầu tín dụng kỳ vọng hồi phục kéo theo nhu cầu huy động vốn, từ đó khiến đà tăng của lãi suất huy động tiếp diễn vào cuối năm. Cụ thể, tăng trưởng tín dụng được dự báo sẽ phục hồi rõ nét hơn theo sự ấm lên của nền kinh tế trong nửa cuối năm 2024.
Những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng bao gồm kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh trong những tháng gần đây là dấu hiệu cho thấy triển vọng tích cực của ngành sản xuất và hoạt động xuất khẩu trong thời gian tới; sự thẩm thấu của chính sách tiền tệ và tài khóa khiến nhu cầu nội địa cải thiện; và thị trường BĐS khởi sắc. T
Trên thực tế, tín dụng trong quý 2 đã ghi nhận sự cải thiện, tính đến ngày 30/6 đạt 6% YTD (xét riêng quý 2 tín dụng tăng thêm 4.6% so với quý trước, cao hơn hẳn mức tăng của quý 2 cùng kỳ ở 2.1 điểm % QoQ), chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm BĐS và cho vay phát triển cơ sở hạ tầng.
Lãi suất cho vay đã tạo đáy?
Lãi suất cho vay đã giảm xuống thấp tương đối so với mức đỉnh cuối năm 2022 theo chủ trương hạ lãi suất hỗ trợ phát triển kinh tế của Chính Phủ và NHNN. Tuy nhiên với diễn biến tăng trở lại của chi phí huy động vốn, KBSV cho rằng lãi suất cho vay đã tạo đáy và nhiều khả năng sẽ đi ngang hoặc nhích nhẹ vào cuối năm.
Mức tăng cụ thể sẽ phụ thuộc vào từng ngân hàng. Nhóm ngân hàng quốc doanh do có vai trò hỗ trợ kinh tế sẽ giữ lãi suất cho vay thấp tương đối, trong khi các ngân hàng tư nhân có xu hướng tăng lãi suất để điều chỉnh phù hợp với sự tăng của lãi suất đầu vào.
Bên cạnh đó, nợ xấu vẫn là một vấn đề cần lưu tâm khi bộ đệm dự phòng của các ngân hàng đã bị thu hẹp đáng kể, trong khi thông tư 02 sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2024 có thể khiến nhiều khách hàng bị nhảy nhóm nợ, khiến lãi suất cho vay phải được điều chỉnh hợp lý để cân đối với rủi ro của khách hàng.
Trong khi đó, nói về nỗi lo tăng lãi suất cho vay trong thời gian tới, một lãnh đạo nhóm Big4 nêu quan điểm. Ngân hàng Nhà nước đã bán USD nhằm can thiệp tỷ giá, tức là đã hút bớt một lượng tiền đồng trong hệ thống. Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước vẫn tiếp tục hút ròng tiền đồng thông qua việc phát hành tín phiếu. Điều đó cho thấy thanh khoản trên hệ thống không hề có dấu hiệu căng thẳng.
Bên cạnh đó, cầu tín dụng vẫn rất yếu, nên không có lý do gì để các ngân hàng thương mại phải nhập cuộc đua tăng lãi suất huy động nhằm hút tiền gửi nhàn rỗi của người dân.
Vì theo quan sát cách thức điều chỉnh tăng lãi suất của nhiều ngân hàng thấy rằng chỉ tăng mạnh đối với các kỳ hạn có ít người gửi như 4-5-7-8-9-10-11 tháng, nhưng lại tăng rất nhẹ nhàng với các kỳ hạn chủ chốt (6 tháng và 12 tháng).
Vì vậy, theo quan điểm của vị lãnh đạo trên lãi suất cho vay sẽ không có biến động nhiều so với trước.
Trung Anh