Tại nhiều gói thầu trị giá hàng chục cho đến hàng trăm tỷ đồng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) xuất hiện yêu cầu bất thường, có dấu hiệu trái với các quy định pháp luật về đấu thầu.
Theo tìm hiểu, mỗi năm BIDV triển khai nhiều gói thầu với giá trị lên đến hàng trăm tỷ đồng, chủ yếu thuộc nhóm mua sắm hàng hóa.
Vẫn biết, mục tiêu của việc đấu thầu là nhằm tiết kiệm ngân sách nhà nước, ngăn chặn tình trạng thông thầu, cài thầu… Tuy nhiên, nhìn lại nhiều gói thầu mà BIDV đã triển khai thì thấy Hồ sơ mời thầu (HSMT) có những dấu hiệu bất thường cần được chủ đầu tư cũng như cơ quan chức năng xem xét lại.
Có thể kể ra gói thầu mua sắm cây ATM đa năng giai đoạn 2020 - 2022 khu vực phía Nam trị giá 104.591.344.800 đồng là một ví dụ.
Mỗi năm, Ngân hàng BIDV triển khai nhiều gói thầu với tổng giá trị hàng trăm tỷ đồng.
Theo đó, gói thầu này ban hành kèm theo Quyết định số 63/QĐ-BIDV, ngày 16/1/2023, do ông Phan Đức Tú - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng BIDV ký. Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH hệ thống thông tin FPT với thời gian thực hiện là 12 tháng.
Tại E-CDNT 10.1 (a), chương II của HSMT, bên mời thầu yêu cầu nhà thầu phải cung cấp: “Tài liệu chứng minh nhân sự của nhà thầu: + Bản sao công chứng bằng cấp, chứng chỉ của nhân sự; + Tài liệu chứng minh khả năng huy động nhân sự cho gói thầu (hợp đồng lao động/quyết định tuyển dụng hoặc tài liệu tương đương)”.
Gói thầu này có 2 nhà thầu tham dự là Công ty Cổ phần Ứng dụng Khoa học và Công nghệ Mitec với giá dự thầu là 106.479.140.000 đồng (chỉ thấp hơn khoảng hon 200 triệu so với giá dự toán). Và Công ty TNHH hệ thống thông tin FPT với giá dự thầu là 104.591.344.800 đồng.
Kết quả là nhà thầu FPT xếp thứ nhứ I. Tuy nhiên, bảng xếp hạng, phía Ngân hàng BIDV lại ghi là “Nhà thầu FIS”.
Tương tự, gói thầu trang bị máy chủ xử lý nghiệp vụ của hệ thống Core Banking trị giá 95.650.500.000 đồng do Công ty Cổ phần Hệ thống Công nghệ ETC trúng. Dự án triển khai ở giai đoạn tháng 11/2022, BIDV cũng đưa ra yêu cầu tại Chương II – E-CDNT 10.1 (a) phải cung cấp: “Tài liệu chứng minh nhân sự của nhà thầu: + Bản sao công chứng bằng cấp, chứng chỉ của nhân sự; + Tài liệu chứng minh khả năng huy động nhân sự cho gói thầu (hợp đồng lao động/quyết định tuyển dụng hoặc tài liệu tương đương)”.
Yêu cầu nhân sự tại gói thầu trị giá trên 60 tỷ đồng của BIDV.
Cùng thời điểm tháng 11/2022, BIDV cũng triển khai các gói thầu mở rộng hệ thống lưu trữ hiện có của hệ thống Core Banking trị giá 62.920.990.000 đồng do Công ty Cổ phần Công nghệ mạng và Truyền thông trúng. Và gói thầu Trang bị máy chủ cung cấp giao diện người dùng và xử lý lớp giữa của hệ thống Core banking trị giá 64.779.000.000 đồng do Công ty Cổ phần Hệ thống Công nghệ ETC trúng.
Cả 2 gói thầu vừa nêu cũng đưa ra yêu cầu về hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc tài liệu tương đương ở phần tài liệu chứng minh khả năng huy động nhân sự…
Theo tìm hiểu, tại chương V nội dung hồ sơ mời thầu của các gói thầu nêu trên, bên mời thầu đã mô tả chi tiết về đặc tính kỹ thuật, công nghệ, tiêu chuẩn hàng hóa. Chưa hết, tại chương II, BIDV còn yêu cầu nhà thầu phải nộp Giấy phép bán hàng của nhà sản xuất.
Qua tìm hiểu, thì ngoài các gói thầu nêu trên, BIDV cũng triển khai nhiều hợp đồng khác có giá trị thấp hơn và một số gói cùng đưa ra yêu cầu tương tự.
Đối chiếu với các quy định pháp luật thì thấy, việc đưa ra yêu cầu về nhân sự phải có hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc tài liệu tương đương tại HSMT là vi bị cấm.
Cụ thể, theo khoản a, Điều 5, chỉ thị số 47/2017/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh công tác đấu thầu trong các dự án đầu tư phát triển và hoạt động mua sắm thường xuyên sử dụng vốn nhà nước nêu rõ: “Đối với xây dựng HSMT/HSYC: Không được đưa ra các điều kiện để hạn chế sự tham dự thầu của nhà thầu như: Yêu cầu nhân sự thực hiện gói thầu phải được đóng bảo hiểm xã hội, phải là nhân sự đăng ký hợp đồng với nhà thầu, thiết bị thi công phải thuộc sở hữu của nhà thầu mà không được đi thuê, đã thực hiện hợp đồng tương tự trên một địa bàn cụ thể... hoặc quy định năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu cao hơn mức yêu cầu của gói thầu...”. Nội dung Chỉ thị 47 áp dụng với cả gói thầu hàng hóa, xây lắp và hỗn hợp…
Yêu cầu đối với nhân sự chủ chốt cũng được quy định tại Điều 30, Thông tư số 08/2022/TT-BKHĐT, quy định chi tiết việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu và lựa chọn nhà thầu rên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, có hiệu lực từ ngày 1/8/2022, cụ thể:
“Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa: Đối với phần công việc cung cấp hàng hóa, E-HSMT không được đưa ra yêu cầu về huy động nhân sự chủ chốt;
Đối với hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, không đòi hỏi nhân sự thực hiện dịch vụ liên quan phải có trình độ cao thì không yêu cầu về nhân sự chủ chốt;
Trường hợp các dịch vụ liên quan có yếu tố đặc thù, phức tạp cần thiết phải có nhân sự có trình độ, hiểu biết, nhiều kinh nghiệm đảm nhận thì có thể đưa ra yêu cầu về huy động nhân sự chủ chốt để thực hiện các công việc đặc thù, phức tạp này.
Trường hợp yêu cầu huy động nhân sự chủ chốt, trong tờ trình phê duyệt E-HSMT phải nêu rõ lý do để chủ đầu tư xem xét, quyết định. Chủ đầu tư, bên mời thầu phải bảo đảm việc yêu cầu huy động nhân sự chủ chốt không dẫn đến làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng”.
Ngoài quy định tại các văn bản trên, chủ đầu tư, nhà thầu còn phải tuân thủ các quy định tại Luật đấu thầu, Nghị định số 63/2014/NĐ-CP của Chính phủ, Thông tư số 05/2015 (thay thế bằng Thông tư số 08/2022) của Bộ Kế hoạch và Đầu tư…
Hạo Nam