Xuất khẩu phân bón của Việt Nam tiếp tục tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu gia tăng và nguồn cung thế giới chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông.
Giá phân bón tăng cao, xuất khẩu lập đỉnh trong tháng 4. (Ảnh minh hoạ)
Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, trong 4 tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu gần 1,2 triệu tấn phân bón, thu về hơn 589 triệu USD, tăng 56% về lượng và tăng gấp đôi về giá trị so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong tháng 4, lượng phân bón xuất khẩu đạt hơn 379.000 tấn, cao gấp 2,3 lần cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch xuất khẩu đạt gần 230 triệu USD, tăng tới 3,3 lần nhờ giá bán duy trì ở mức cao.
Giá phân bón xuất khẩu bình quân trong tháng 4 đạt khoảng 605 USD/tấn, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung từ đầu năm, giá xuất khẩu phân bón tăng khoảng 51%.
Đà tăng của giá phân bón diễn ra trong bối cảnh hoạt động vận chuyển nguyên liệu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn do căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Đây là tuyến hàng hải quan trọng đối với dầu mỏ, khí tự nhiên, lưu huỳnh và nguyên liệu sản xuất phân bón toàn cầu.
Cùng với đó, nhu cầu phân bón tăng mạnh khi nhiều quốc gia bước vào vụ sản xuất nông nghiệp cao điểm, khiến thị trường càng thêm căng thẳng.
Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng các nước MED9++ về “Hỗ trợ An ninh Lương thực và Tiếp cận Phân bón”, ông Khuất Đông Ngọc - Tổng giám đốc FAO, cảnh báo tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể kéo theo nguy cơ thiếu hụt phân bón toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất cây trồng và nguồn cung lương thực trong giai đoạn 2026 - 2027.
Theo ông, nông nghiệp phụ thuộc chặt chẽ vào lịch mùa vụ nên việc chậm cung ứng phân bón chỉ vài tuần cũng có thể khiến nông dân giảm hoặc bỏ bón phân, kéo theo nguy cơ sụt giảm sản lượng trong các vụ tiếp theo.
Đông Nam Á tăng mạnh nhập khẩu phân bón Việt Nam
Campuchia tiếp tục là thị trường nhập khẩu phân bón lớn nhất của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm, chiếm khoảng 17% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, tỷ trọng này đã giảm đáng kể so với mức 27% của cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó, Philippines nổi lên là thị trường tăng trưởng mạnh khi nâng tỷ trọng nhập khẩu từ 5% lên 8%. Xuất khẩu phân bón sang thị trường này tăng 164% về lượng và tăng 238% về giá trị.
Ngoài ra, nhiều quốc gia Đông Nam Á khác cũng tăng mạnh nhập khẩu phân bón từ Việt Nam như Thái Lan với mức tăng lần lượt 333% về lượng và 470% về kim ngạch; Myanmar tăng 178% về lượng và 204% về giá trị.
Theo Bloomberg, Thái Lan đang khẩn trương tìm kiếm nguồn cung dầu mỏ và phân bón thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.
Hiện hơn một nửa lượng dầu và urê nhập khẩu của Thái Lan có nguồn gốc từ Trung Đông. Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao trước mùa gieo trồng cao điểm từ tháng 5 - 7, nước này đang đẩy mạnh đàm phán với Nga và các đối tác khác để đảm bảo nguồn cung phân bón dài hạn.
Các chuyên gia nhận định giá phân bón toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục neo ở mức cao trong thời gian tới khi căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt, trong khi nhu cầu nông nghiệp vẫn duy trì lớn.
Đối với Việt Nam, đà tăng xuất khẩu đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp phân bón mở rộng thị trường và cải thiện doanh thu. Tuy nhiên, áp lực biến động chi phí nguyên liệu, logistics và nguồn cung thế giới cũng sẽ tiếp tục là yếu tố cần theo dõi trong nửa cuối năm.
Đinh Toàn