Ai chi tiền để làm cho ngành thời trang bền vững?

Việc khử cacbon trong ngành công nghiệp thời trang dự kiến ​​sẽ tiêu tốn khoảng 1 nghìn tỷ USD trong những thập kỷ tới. Số tiền đó sẽ đến từ đâu và nó được phân phối như thế nào vẫn là những câu hỏi mở mà chưa có lời giải đáp.

Theo Business of Fashion, việc đáp ứng các cam kết về khí hậu trong thời trang sẽ rất tốn kém, nhưng rất ít thương hiệu đặt ra ngân sách để giải quyết vấn đề này. Những nỗ lực nhằm huy động thêm nguồn vốn đang diễn ra chậm chạp, bị cản trở bởi những thách thức về cơ cấu và xung đột lợi ích. Đó là vấn đề đối với các doanh nghiệp dệt may, vì vậy, rất cần có các mô hình tài chính mới và các cam kết dài hạn hơn để khuyến khích đầu tư dài hạn và chia sẻ chi phí giữa các bên tham gia trong chuỗi giá trị.

Lewis Perkins - Chủ tịch của Quỹ Apparel Impact Institute (AII) đã dành 19 tháng qua để cố gắng gây quỹ 250 triệu USD nhằm giúp cắt giảm lượng khí nhà kính làm nóng lên hành tinh do ngành công nghiệp thời trang thải ra.

Trong nỗ lực hỗ trợ và nhân rộng các giải pháp về khí hậu, Quỹ AII đã khởi động nỗ lực này vào tháng 6 năm 2022 tại hội nghị thượng đỉnh tập trung về tính bền vững hấp dẫn do nhóm thương mại thuộc Chương trình nghị sự thời trang toàn cầu tổ chức hàng năm ở Copenhagen (Đan Mạch). AII là một trong những sáng kiến ​​tài trợ khí hậu hàng đầu của ngành thời trang, nhằm mục đích giải phóng hàng tỷ USD ngoài nguồn vốn bằng cách chứng minh và giảm thiểu rủi ro cho các giải pháp bền vững có thể mở rộng trong chuỗi cung ứng thời trang. Nhưng cho đến nay, nó mới chỉ huy động được 70 triệu USD từ một số thương hiệu, nhà tài trợ từ thiện và ngân hàng HSBC.

Chủ tịch AII, ông Perkins thừa nhận, rằng mọi thứ đang diễn ra “chậm hơn dự đoán”, đồng thời cho biết “Chúng tôi đã hy vọng các thương hiệu sẽ bắt kịp xu hướng này nhanh hơn”.

Việc giải phóng số tiền khổng lồ là hết sức cần thiết để đáp ứng các cam kết bền vững của thời trang, theo phân tích của AII và nền tảng đổi mới Fashion for Good, việc giải phóng khoảng 1 nghìn tỷ USD vào năm 2050 là một thách thức ngày càng cấp bách và nặng nề đối với ngành.

Nhiệt độ tăng và thời tiết khắc nghiệt đã khiến biến đổi khí hậu trở thành rủi ro kinh doanh thực sự. Nắng nóng kỷ lục năm ngoái đã làm xáo trộn xu hướng mua sắm theo mùa và đe dọa chuỗi cung ứng. Mặc dù các cơ quan quản lý trên toàn cầu đang vào cuộc để giám sát vấn đề này, nhưng chúng ta đang phải đối diện với nguy cơ mất hàng chục tỷ USD thu nhập vào cuối thập kỷ này nếu không tăng cường khả năng phục hồi trước nhiệt độ khắc nghiệt và lũ lụt.

Nhưng những nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách giữa tham vọng về khí hậu của thời trang và chi tiêu cho khí hậu đã bị cản trở bởi những thách thức về cơ cấu và xung đột lợi ích.

Bất chấp những cam kết bền vững ở cấp độ quản lý cấp cao, rất ít thương hiệu đặt ra ngân sách hoặc kế hoạch chi tiêu rõ ràng để đạt được tham vọng tốn kém của mình. Trong khi đó, bối cảnh kinh tế ảm đạm đã khiến việc tìm kiếm tiền để tài trợ cho vấn đề này càng trở nên khó khăn hơn. Thêm vào sự phức tạp, hầu hết tác động môi trường của thời trang diễn ra trong quá trình sản xuất mà phần lớn được gia công cho các nhà thầu ở các trung tâm sản xuất chi phí thấp.

Chuỗi cung ứng phân tán với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn phải chăng, điều này càng trở nên tồi tệ hơn do chu kỳ chi tiêu ngắn và không ổn định của các thương hiệu.

Về phần mình, các nhà sản xuất cho rằng không nên để họ gánh chịu chi phí cho một vấn đề mà các thương hiệu lớn đã gây ra cho họ một cách hiệu quả, trong khi tiếp tục thu được phần lớn lợi nhuận trong ngành.

Trong khi các nỗ lực khử cacbon của ngành thời trang đang loay hoay với câu hỏi tài trợ như thế nào và ai sẽ chi trả tiền, thì thời gian để đáp ứng các mục tiêu về khí hậu đang không còn nhiều.

Cần loại hình tài chính mới cho thời trang

Những trở ngại này không phải chỉ có ở thời trang. Tìm kiếm nguồn vốn để ngăn chặn biến đổi khí hậu là một trong những thách thức chính trị và kinh tế lớn nhất trong thời đại chúng ta, đòi hỏi phải đầu tư lớn vào các dự án có lợi nhuận không chắc chắn, thời gian hoàn vốn dài và các đối tác có rủi ro cao.

Những nỗ lực toàn cầu nhằm phát triển các công cụ và cơ cấu tài chính nhằm giải quyết những vấn đề này vẫn còn quá mới mẻ, trong khi ngành thời trang vẫn chưa được trang bị đầy đủ để định hướng thế giới tài chính về vấn đề khí hậu mới nổi này. Lĩnh vực này không hướng đến các dự án dài hạn và các nhà đầu tư cũng như chủ ngân hàng thường bỏ qua ngành này.

Giám đốc của Good Fashion Fund, ông Bob Assenberg, cho biết không có nhiều nhà đầu tư tác động đầu tư vào thời trang, “đó thực sự là vấn đề trong giai đoạn đầu của ngành”. Một quỹ đầu tư có trị giá 19 triệu USD được Fashion for Good ra mắt vào năm 2019 với sự hỗ trợ từ tổ chức từ thiện Laudes Foundation và vườn ươm đổi mới tập trung vào tác động Mills Fabrica để cung cấp cho các nhà sản xuất quần áo vừa và nhỏ ở Ấn Độ cũng như Bangladesh trong thời gian dài hơn. Đây là khoản tín dụng có kỳ hạn để tài trợ cho các dự án bền vững của ngành dệt may.

Những nhà cung cấp này, chiếm phần lớn trong ngành, thường gặp khó khăn trong việc đảm bảo các khoản vay nhiều năm vì tính chất không ổn định của ngành kinh doanh thời trang theo xu hướng. Các nhà sản xuất thường sẽ làm việc với nhiều thương hiệu có đơn đặt hàng hoàn toàn có thể thay đổi theo mùa tùy thuộc vào nhu cầu.

Tuy nhiên, theo ông Assenberg, “không có nhiều thỏa thuận bao tiêu dài hạn”, do đó “có thể xảy ra tình trạng chuyển đổi, nhưng trong những thời điểm khó khăn, đơn đặt hàng có thể bị hủy nên các nhà sản xuất khó lập kế hoạch dài hạn”.

Mặc dù tổng số tiền cần cho ngành thời trang chuyển đổi là rất lớn, nhưng các dự án riêng lẻ nhằm cải thiện hiệu suất môi trường của nhà máy thường nhỏ và đó cũng là một vấn đề. Ông Perkins dẫn chứng, khi AII lần đầu tiên tiếp cận các đối tác ngân hàng như Tập đoàn Tài chính Quốc tế của Ngân hàng Thế giới và HSBC, rất khó để đặt chân vào cửa, bởi theo ông số tiền cần thiết đơn giản là không đủ lớn để các ngân hàng xem xét.

Hiện các quỹ như AII đang tìm cách kết hợp các dự án để tạo ra các gói đầu tư lớn hơn cho các ngân hàng tài trợ và giảm rủi ro vỡ nợ riêng lẻ.

Ông Perkins cho biết: “Một phần trong những gì chúng tôi đang xây dựng là cẩm nang tài chính bền vững hoặc tài chính khí hậu dành cho các thương hiệu, nhà cung cấp hoặc tổ chức tài chính và nhà từ thiện”.

“Nếu chúng tôi có thể chứng minh rằng thị trường sẵn sàng tiếp nhận các khoản đầu tư khử cacbon, thì nguồn vốn phù hợp có thể sẽ đến”, ông Perkins nhấn mạnh.

Phát triển quan hệ đối tác “cộng sinh”

Các thương hiệu và nhà sản xuất trên thế giới cũng đang tiến hành các thử nghiệm của riêng họ. Cụ thể, tập đoàn H&M đã hợp tác với ngân hàng DBS của Singapore để triển khai chương trình cho vay xanh vào năm ngoái, trang bị cho các nhà cung cấp lãi suất cho vay ưu đãi tại các dự án giúp giảm lượng khí thải của họ. Vào tháng 12, gã khổng lồ thời trang nhanh của Thụy Điển và nhà bán lẻ Bestseller của Đan Mạch, cho biết họ sẽ đầu tư 100 triệu USD vào một dự án gió tiềm năng ngoài khơi Bangladesh.

Ở những nơi khác, nhà sản xuất vải denim của Pakistan, Artistic Milliners, đã hợp tác với Levi's và Bestseller để phát triển một dự án bông hữu cơ - một ví dụ về mô hình đồng tài trợ mới nổi, theo đó các thương hiệu đảm bảo rằng họ sẽ mua số lượng đã thỏa thuận trước và trả giá cao hơn để giúp trang trải chi phí cũng như giúp cho nông dân chuyển đổi sang thực hành nông nghiệp bền vững hơn. Theo kế hoạch. dự án này kéo dài 4 năm có chi phí 700.000 USD và sản xuất đủ bông để sản xuất 3,5 triệu mét vải mỗi năm.

Mặc dù vậy, số tiền sẵn có này vẫn còn rất hạn chế trong bối cảnh nền kinh tế đầy thách thức và biến động khó lường. Thực tế, khi phát triển dự án bông của mình, Artistic Milliners nhận thấy hầu hết các thương hiệu đều không sẵn lòng cam kết bao tiêu số lượng trong bối cảnh không hài lòng về sự biến động của thị trường thời trang. Nhiều khách hàng quá nhạy cảm về giá nên không thể đồng ý với bất kỳ khoản phí bảo hiểm nào. Cuối cùng nhà sản xuất vải denim phải chấp nhận gánh chịu khoảng 60% chi phí của dự án.

Artistic Milliners là một trong những nhà cung cấp vải denim hàng đầu thế giới và không giống như nhiều nhà sản xuất nhỏ hơn, họ sẵn sàng tiếp cận tín dụng. Theo người đứng đầu tổ chức hoạt động kinh doanh có trách nhiệm, ông Saqib Sohail, cho rằng họ đã đầu tư đáng kể vào việc giảm thiểu tác động đến môi trường, loại bỏ những thành quả dễ dàng và đạt được những chiến thắng dễ dàng, vừa có thể giảm tác động đến môi trường vừa nâng cao hiệu quả.

Tuy nhiên, việc đưa lượng khí thải gây ô nhiễm của công ty xuống gần bằng 0 nhất có thể trong 20 năm tới có thể sẽ tiêu tốn ít nhất 80 đến 100 triệu USD nữa để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và tăng chi phí.

Ông Sohail cho rằng: “Việc đẩy mạnh về mức 0 ròng sẽ đòi hỏi rất nhiều tiền mà không thể hoàn vốn”. Vậy, “tiền lãi ở đâu? Đó là điều mà chúng tôi thực sự đang gặp khó khăn”.

Cần đầu tư dài hạn

Quy định chặt chẽ về môi trường do châu Âu dẫn đầu đang gia tăng áp lực lên các thương hiệu thời trang lớn trong việc giải quyết lượng khí thải làm trái đất nóng lên, bất chấp những trở ngại kinh tế vẫn đang cản trở hoạt động đầu tư.

Chuyên gia Assenberg, cho rằng: “Chính sách thực sự đang thúc đẩy hành động. Bởi khu vực này sẽ không chuyển động nếu không có nó”.

Nhưng các nhà cung cấp lo ngại cuối cùng họ sẽ phải gánh chịu chi phí, trong khi các thương hiệu tiếp tục ép giá họ. Trong khi hầu hết các nhóm phát triển bền vững của các công ty thời trang không có ngân sách cho các khoản đầu tư lớn và thường không tham gia vào cách hoạt động của các nhóm tìm nguồn cung ứng và tài chính.

Vì vậy, “mở khoá” cho vấn đề này là hết sức cần thiết, bởi nó không chỉ tăng khả năng tiếp cận các khoản vay và trợ cấp mà còn thay đổi cơ cấu cách thức hoạt động của ngành để cho phép đầu tư dài hạn và trang trải chi phí hoạt động cao hơn.

Nếu không có những thay đổi như vậy, thời trang khó có thể đáp ứng được các cam kết về khí hậu. Và cái giá phải trả nếu không hành động sẽ cao hơn nhiều so với bất kỳ khoản đầu tư nào cần thiết hiện nay.

“Đó không còn là điều xa xỉ nữa, đó là điều cần thiết để tồn tại trong ngành này”, ông Sohail nói

Minh Đức