Ai kiểm soát lời quảng cáo thực phẩm chức năng trên sàn thương mại điện tử?

Chỉ vài thao tác tìm kiếm, người mua có thể gặp những viên uống được giới thiệu bằng tên bệnh và lời hứa “hỗ trợ điều trị”. Khi thông điệp ấy nằm ngay ở tiêu đề sản phẩm, ai kiểm tra nội dung trước lúc hàng được rao bán?

Tên bệnh xuất hiện ngay trên trang bán hàng

Tìm các sản phẩm chứa fucoidan trên Shopee, người mua có thể bắt gặp những tiêu đề gắn sản phẩm với bệnh ung thư. Tại thời điểm khảo sát ngày 25/9, một trang bán “Okinawa Fucoidan Plus 60 viên” ghi “hỗ trợ phòng ngừa và điều trị ung thư”, giá hiển thị 2.086.000 đồng. Trang bán “Fine Japan Fucoidan Michiko Nhật Bản” dùng thông điệp tương tự, giá 2.099.000 đồng. Cả hai được xếp trong danh mục thực phẩm chức năng của sàn.

Đây là nội dung do các trang bán hàng hiển thị, chưa đủ căn cứ để kết luận về chất lượng, hồ sơ pháp lý của sản phẩm hoặc trách nhiệm của từng bên. Điều đáng chú ý là lời giới thiệu gắn thực phẩm chức năng với việc phòng ngừa, điều trị ung thư xuất hiện ngay ở vị trí người mua dễ nhìn thấy nhất.

Trên kết quả tìm kiếm còn xuất hiện những cụm như “hỗ trợ ung thư”, “hỗ trợ u bướu”, đi cùng lời giới thiệu “hàng Nhật Bản”, “hàng chính hãng”. Các cách gọi ấy có thể tạo ấn tượng về công dụng trước khi người mua đọc phần mô tả hoặc kiểm tra giấy tờ. Để xác định lời rao nào vượt quá phạm vi được phép, cần đối chiếu từng sản phẩm với bản công bố và nội dung quảng cáo đã được xác nhận.

Chữ “hỗ trợ” không làm cho mọi cách diễn đạt trở nên giống nhau. “Hỗ trợ nâng cao sức khỏe” khác với “hỗ trợ điều trị ung thư”. Với người đang đối mặt bệnh nặng, sự khác biệt ấy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua và sử dụng sản phẩm. Vì vậy, thông tin về công dụng phải rõ ràng ngay từ tiêu đề, thay vì để lời hứa nổi bật ở đầu trang rồi đặt giới hạn của sản phẩm trong một dòng khuyến cáo ít được chú ý.

Cục An toàn thực phẩm lưu ý thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Cơ quan này cũng hướng dẫn người tiêu dùng kiểm tra thông tin công bố sản phẩm, nội dung quảng cáo và đơn vị chịu trách nhiệm trước khi mua. Nhưng khi lời rao gắn sản phẩm với bệnh ung thư đã hiện ngay trong tiêu đề, trách nhiệm kiểm tra không thể chỉ đặt lên người mua. vfa.gov.vn

Tháng 8/2026, trong một vụ việc khác liên quan đến hàng được phản ánh quảng cáo, kinh doanh trên Shopee, Cục An toàn thực phẩm cho biết đã phát hiện 11 giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố được sử dụng không đúng với sản phẩm đã được cấp. Cơ quan này yêu cầu rà soát, ngừng kinh doanh và gỡ thông tin sản phẩm vi phạm. Thông báo không xác định hai sản phẩm fucoidan nêu trong bài thuộc nhóm này. Song vụ việc cho thấy: có số giấy trên trang bán hàng chưa đủ, số giấy ấy phải khớp với đúng sản phẩm đang được chào bán. vfa.gov.vn

Ai kiểm tra lời rao trước khi hàng lên sàn?

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe phải đăng ký nội dung trước khi quảng cáo; nội dung quảng cáo phải phù hợp với công dụng, tác dụng đã công bố. Từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, giấy xác nhận chỉ là một phần của việc kiểm tra. Trên trang bán hàng, tiêu đề, hình ảnh, video và lời giới thiệu trong livestream mới là những thông tin trực tiếp tác động đến người mua. vfa.gov.vn

Một sản phẩm có thể được nhiều gian hàng chào bán với những cách mô tả khác nhau. Tiêu đề và hình ảnh cũng có thể được chỉnh sửa sau khi đăng. Vì vậy, cần làm rõ Shopee đối chiếu nội dung rao bán với hồ sơ sản phẩm ở thời điểm nào, theo dõi các thay đổi ra sao và xử lý thế nào khi phát hiện lời giới thiệu vượt khỏi nội dung đã được xác nhận.

Việc đối chiếu cần bắt đầu từ tên sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường, số tiếp nhận đăng ký bản công bố và giấy xác nhận nội dung quảng cáo. Sau đó, phải so sánh lời giới thiệu trong tiêu đề, mô tả, hình ảnh, video với công dụng đã được công bố và nội dung quảng cáo đã được xác nhận. Một số giấy có thể là thật nhưng vẫn gây hiểu nhầm nếu bị gắn sang sản phẩm khác. Vụ 11 giấy tiếp nhận nêu trên cho thấy cần kiểm tra giấy tờ có thuộc đúng sản phẩm đang bán hay không. vfa.gov.vn

Đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm nắm hồ sơ công bố; người bán đăng nội dung chào hàng; Shopee vận hành trang sản phẩm và hệ thống tiếp nhận thông tin. Cơ quan quản lý cấp giấy xác nhận, công khai dữ liệu và kiểm tra việc chấp hành. Khi thông tin giữa các khâu không được đối chiếu, một sản phẩm có hồ sơ hợp lệ vẫn có thể xuất hiện trên sàn với lời giới thiệu khác nội dung đã được xác nhận.

Với hai trang bán hàng nêu trong bài, cần xác định chính xác đơn vị chịu trách nhiệm của từng sản phẩm, nội dung quảng cáo nào đã được xác nhận và ai đặt cụm “hỗ trợ phòng ngừa và điều trị ung thư” vào tiêu đề. Cũng cần hỏi Shopee đã tiếp nhận, kiểm tra và xử lý những tiêu đề này như thế nào. Việc đặt ra các câu hỏi ấy không đồng nghĩa kết luận sản phẩm không phép hoặc bên nào đã vi phạm khi chưa đối chiếu đủ hồ sơ.

Người mua cũng cần thận trọng: tên gian hàng có chữ “chính hãng”, hóa đơn hay điểm đánh giá không chứng minh được công dụng chữa bệnh. Người đang điều trị ung thư nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thêm sản phẩm và không tự ý bỏ hoặc thay đổi phác đồ vì lời giới thiệu trên trang bán hàng.

Từ kết quả tìm kiếm đến nút đặt mua chỉ mất vài thao tác. Bởi vậy, lời rao gắn thực phẩm bảo vệ sức khỏe với việc điều trị bệnh cần được kiểm tra ngay khi xuất hiện, kể cả trong tiêu đề và hình ảnh. Nếu xác định nội dung sai, việc sửa hoặc gỡ cũng cần được rà soát ở các gian hàng khác đang chào bán cùng sản phẩm.

Quốc Toản