Giữa những con số sản lượng và mục tiêu tăng trưởng, ngành than Việt Nam vẫn luôn nỗ lực vun đắp những giá trị bền vững, đó là chăm lo đời sống người lao động và giảm thiểu tác động môi trường.
Công nhân: Giữ an toàn, chăm đời sống
Với đặc thù nghề nghiệp nặng nhọc và tiềm ẩn nhiều rủi ro, công nhân ngành than từ lâu được ví như “những người đi trong lòng đất”. Chính vì vậy, việc bảo vệ an toàn và nâng cao đời sống cho người lao động luôn là ưu tiên hàng đầu của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV).
Trong “Tháng công nhân” năm 2025, Công đoàn TKV đã triển khai hàng loạt chương trình chăm lo thiết thực cho người lao động. Với tổng kinh phí lên tới 2,5 tỷ đồng, hơn 400 công nhân tiêu biểu và 137 tổ đội xuất sắc đã được khen thưởng.
Công đoàn TKV thăm và tặng quà thợ mỏ nhân dịp Tháng Công nhân.
Ngoài ra, 61 công nhân có con bị khuyết tật cũng được nhận những phần quà động viên đầy ý nghĩa nhân dịp ngày 1/6. Những hoạt động này không chỉ thể hiện sự tri ân, mà còn là nguồn động lực để thợ mỏ yên tâm bám trụ với nghề.
Cùng với việc động viên, công tác an toàn lao động được siết chặt ở mức cao nhất. Báo cáo của TKV cho biết, trong quý I/2025, toàn ngành chỉ ghi nhận duy nhất một vụ tai nạn lao động nghiêm trọng - con số thấp kỷ lục so với cùng kỳ các năm trước.
Kết quả này phần nào đến từ việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát môi trường hầm lò, như hệ thống cảm biến khí tự động và các thiết bị cảnh báo sớm. Bên cạnh đó, các lớp huấn luyện an toàn được tổ chức định kỳ, giúp nâng cao ý thức và kỹ năng ứng phó cho công nhân trong môi trường làm việc khắc nghiệt.
Không chỉ dừng lại ở các giải pháp phòng ngừa tai nạn, ngành than còn chú trọng cải thiện thu nhập và đời sống người lao động. Thống kê từ năm 2024 cho thấy, thu nhập bình quân của công nhân ngành than đã tăng so với kế hoạch, nhờ vào việc hoàn thành vượt chỉ tiêu sản lượng và tiêu thụ than cho điện. Nhiều cán bộ, công nhân bày tỏ sự gắn bó với ngành, một phần nhờ vào các chính sách phúc lợi ngày càng được mở rộng.
Ngoài lương thưởng, các đơn vị thành viên của TKV còn chủ động triển khai các chương trình hỗ trợ phúc lợi xã hội. Quỹ “Mái ấm công đoàn” tiếp tục là điểm tựa cho những công nhân có hoàn cảnh khó khăn, hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà ở. Bên cạnh đó, các hoạt động chăm sóc sức khỏe, khám bệnh định kỳ, và các chương trình văn hóa - thể thao nội bộ cũng được tổ chức thường xuyên nhằm cải thiện đời sống tinh thần cho người lao động.
Môi trường và cộng đồng: Bước đi giữa áp lực và trách nhiệm
Cùng với nhiệm vụ sản xuất, ngành than Việt Nam đang đối mặt với những áp lực ngày càng lớn từ xã hội về vấn đề môi trường. Trong những năm gần đây, TKV đã chủ động đầu tư hàng nghìn tỷ đồng cho các dự án xử lý chất thải và cải thiện điều kiện môi trường tại các mỏ.
Một trong những điểm sáng là việc đưa vào vận hành Nhà máy xử lý nước thải mỏ Cọc Sáu - một trong những dự án xử lý nước thải hiện đại nhất ngành than hiện nay. Bên cạnh đó, công nghệ xử lý bùn đỏ tại nhà máy alumin Tân Rai (Lâm Đồng) cũng là một bước tiến trong giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm nguồn nước.
Từ ngày 1/5/2025, Bộ Công Thương chính thức yêu cầu TKV siết chặt hơn nữa công tác quản lý môi trường. Theo đó, các đơn vị khai thác phải thực hiện kiểm tra nội bộ thường xuyên, xử lý triệt để các nguồn phát sinh ô nhiễm và tuyệt đối không để xảy ra vi phạm về bảo vệ môi trường và an toàn lao động.
Tại các địa phương có hoạt động khai thác than như Quảng Ninh, Quảng Bình và Quảng Trị, chính quyền địa phương cũng tăng cường phối hợp với TKV trong công tác giám sát môi trường. Việc đo đạc chất lượng không khí, nước và tiếng ồn tại các khu vực dân cư gần mỏ được thực hiện định kỳ, nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh.
Dù vậy, thách thức về môi trường vẫn còn đó. Nhiều chuyên gia và tổ chức xã hội cho rằng, ngành than cần đẩy nhanh ứng dụng công nghệ "than sạch", đầu tư mạnh hơn vào các giải pháp giảm phát thải CO2 và cải tạo đất sau khai thác. Người dân cũng kỳ vọng ngành than không chỉ là trụ cột kinh tế mà còn là hình mẫu về phát triển bền vững và trách nhiệm với cộng đồng.
Bên cạnh các vấn đề môi trường, vai trò của ngành than trong tạo việc làm và đóng góp kinh tế cho địa phương cũng là điểm nhấn đáng chú ý. Hàng vạn lao động đang sống dựa vào ngành này, từ công nhân trực tiếp sản xuất đến các dịch vụ hậu cần, thương mại địa phương.
Trong bối cảnh vừa phải đảm bảo nguồn cung năng lượng, vừa đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về an toàn, phúc lợi và môi trường, ngành than Việt Nam đang cho thấy những chuyển biến tích cực. Những nỗ lực thay đổi không chỉ giúp ổn định sản xuất mà còn từng bước xây dựng hình ảnh một ngành công nghiệp phát triển bền vững, nhân văn và có trách nhiệm với cộng đồng. Hành trình phía trước vẫn còn nhiều áp lực, song với quyết tâm từ doanh nghiệp, chính quyền và người lao động, mục tiêu cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường là hoàn toàn khả thi.
Linh Anh