Thống đốc Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, điểm đổi mới quan trọng nhất của lần sửa đổi này là cho phép chi trả bảo hiểm tiền gửi sớm hơn cho người gửi tiền, thay vì phải chờ đến khi có quyết định “tuyên bố phá sản” mới được sử dụng.
Thống đốc ban hành quy định về mức phí
Chiều 22/9, trong khuôn khổ chương trình phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã dành thời gian thảo luận về dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi). Đây là một trong những dự án luật quan trọng nhằm tăng cường khung khổ pháp lý cho hoạt động bảo vệ người gửi tiền, góp phần đảm bảo an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng.
Đối với vấn đề phí bảo hiểm tiền gửi, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết dự thảo luật đã quy định rõ thẩm quyền của Thống đốc trong việc xác định mức phí.
Cụ thể, cơ chế áp dụng có thể theo hướng đồng hạng hoặc phân biệt, tùy thuộc vào đặc thù hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng trong từng giai đoạn. Cách tiếp cận này nhằm vừa đảm bảo tính linh hoạt, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời tạo sự công bằng giữa các tổ chức tín dụng.
Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo là việc bổ sung quy định về tạm hoãn nghĩa vụ nộp phí bảo hiểm tiền gửi đối với các tổ chức tín dụng đã bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt. Theo đó, những khoản phí phát sinh trước thời điểm bị kiểm soát đặc biệt sẽ chưa phải nộp ngay, kể cả phần thiếu, phần chậm nộp và tiền phạt (nếu có).
Quy định này nhằm giảm gánh nặng tài chính, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng có thêm dư địa trong quá trình tái cơ cấu. Tuy nhiên, dự thảo cũng nhấn mạnh rằng tổ chức tín dụng phải xây dựng kế hoạch cụ thể để hoàn trả đầy đủ khoản phí đã được tạm hoãn trong lộ trình cơ cấu lại.
Liên quan đến cơ chế chi trả bảo hiểm, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết dự thảo luật quy định thời điểm phát sinh nghĩa vụ chi trả bảo hiểm được xác định dựa trên một trong hai căn cứ: phương án phá sản tổ chức tín dụng đã được phê duyệt hoặc văn bản của Ngân hàng Nhà nước xác nhận chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng thanh toán tiền gửi.
Ngoài ra, trong trường hợp đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước có thể ra quyết định đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của một tổ chức tín dụng đang trong diện kiểm soát đặc biệt nếu tổ chức đó có lỗ lũy kế vượt quá 100% vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính kiểm toán gần nhất. Khi đó, cơ chế chi trả bảo hiểm sẽ được kích hoạt để bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền.
Dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm tính chủ động trong xử lý rủi ro, nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng và gia tăng khả năng phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ đổ vỡ mang tính dây chuyền trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng.
Thống đốc Nguyễn Thị Hồng.
Không cần đợi đến khi có quyết định “tuyên bố phá sản”
Thẩm tra dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu kỹ và xác định một lộ trình cụ thể trong việc xây dựng mức phí bảo hiểm tiền gửi, dựa trên cơ sở đánh giá và phân loại rõ ràng các tổ chức tín dụng.
Theo ông Mãi, việc áp dụng cơ chế phân tầng sẽ phản ánh đúng thực trạng sức khỏe tài chính của từng tổ chức, đồng thời góp phần khuyến khích nâng cao năng lực quản trị rủi ro.
Liên quan đến hạn mức chi trả bảo hiểm, cơ quan thẩm tra cho rằng việc giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyền quy định hạn mức trả tiền bảo hiểm trong từng thời kỳ là giải pháp hợp lý, tạo tính linh hoạt cho chính sách. Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch và công bằng, cần bổ sung hướng dẫn cụ thể về các nguyên tắc điều chỉnh hạn mức, tránh trường hợp tùy tiện hoặc thiếu thống nhất trong thực tiễn áp dụng.
Đặc biệt, đối với những tình huống phát sinh nhu cầu chi trả vượt hạn mức thông thường, ông Mãi lưu ý cần phải có quy định rõ ràng về căn cứ xác định thế nào là “trường hợp đặc biệt”. Đồng thời, quy trình phê duyệt chi trả vượt hạn mức phải được thiết kế minh bạch, có sự tham gia phối hợp của nhiều cơ quan liên quan như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các cơ quan giám sát khác để bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ.
Tiếp thu ý kiến thẩm tra và giải trình tại cuối phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng chia sẻ một thực tế kéo dài nhiều năm: mặc dù quỹ bảo hiểm tiền gửi đã tích lũy gần 100.000 tỷ đồng, nhưng nguồn lực này gần như bị “đóng băng” vì theo quy định cũ, quỹ chỉ được sử dụng để chi trả khi tổ chức tín dụng chính thức bị tuyên bố phá sản.
Trên thực tế, việc để một ngân hàng đi đến giai đoạn phá sản lại là “câu chuyện rất khó” bởi liên quan đến nhiều hệ lụy xã hội, kinh tế và tâm lý thị trường.
Chính vì vậy, bà Hồng nhấn mạnh, điểm đổi mới quan trọng nhất trong lần sửa đổi này là cho phép sử dụng quỹ bảo hiểm tiền gửi để chi trả cho người gửi tiền sớm hơn, không phải chờ đến khi có quyết định “tuyên bố phá sản” mới được kích hoạt. Điều này vừa bảo vệ tốt hơn quyền lợi người gửi tiền, vừa giảm nguy cơ lan truyền tâm lý bất ổn trong hệ thống tài chính.
Bà Hồng cũng cho biết thêm, trong trường hợp quỹ bảo hiểm tiền gửi đã được sử dụng hết mà vẫn không đủ để chi trả cho người gửi tiền, khi đó tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ có thể tiếp cận nguồn vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước. Cơ chế này tạo một “vành đai an toàn” bổ sung, giúp củng cố niềm tin công chúng vào hệ thống ngân hàng và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.
Quang Anh