Nhãn hiệu là tài sản vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp nhằm phân biệt với các sản phẩm, dịch vụ trên thị trường. Tuy nhiên, tình trạng đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu (bad-faith trademark registration) đang ngày càng phổ biến, gây khó khăn cho các doanh nghiệp chính chủ.
Doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ từ sớm để tránh những rủi ro không đáng có (ảnh minh họa)
Đăng ký nhãn hiệu là một thủ tục mà cá nhân, tổ chức cần thực hiện để xác lập quyền sở hữu công nghiệp của mình đối với nhãn hiệu đó. Tuy nhiên, một xu hướng đáng lo ngại đã xuất hiện, sự gia tăng của các đơn đăng ký nhãn hiệu không trung thực.
Nhận biết nhãn hiệu bị đăng ký với "dụng ý xấu"
Những đơn đăng ký này được thúc đẩy bởi ý định xấu hoặc "không trung thực", nhằm mục đích kiếm lợi bằng nhiều cách từ các thương hiệu đã thành danh, tạo ra một mạng lưới gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và đe dọa đến lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu nhãn hiệu.
Đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu thường xảy ra khi một cá nhân hoặc tổ chức cố tình đăng ký nhãn hiệu vốn thuộc về một thương hiệu nổi tiếng hoặc một doanh nghiệp chưa kịp đăng ký. Điều này có thể dẫn đến việc chủ sở hữu thực sự mất quyền kiểm soát nhãn hiệu, bị ép mua lại với giá cao hoặc thậm chí bị cản trở trong hoạt động kinh doanh.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022, hành vi đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu có thể bị phản đối hoặc hủy bỏ hiệu lực theo quy định tại Điều 117.1 (b) và Điều 96.1 (a). Người có quyền lợi hợp pháp có thể yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ từ chối cấp Văn bằng bảo hộ hoặc tiến hành thủ tục hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu nếu có đủ bằng chứng chứng minh hành vi đăng ký không trung thực.
Để chứng minh “dụng ý xấu”, chủ nhãn hiệu đích thực cần cung cấp các tài liệu, bằng chứng quy định tại Điều 34.2 Thông tư 23/2023/TT-BKHCN. Cụ thể, các tài liệu, thông tin sau đây cần cung cấp trong đơn phản đối hoặc đề nghị hủy bỏ hiệu lực:
Đầu tiên, tài liệu cần chứng minh được, tại thời điểm nộp đơn, người nộp đơn biết hoặc có cơ sở để biết nhãn hiệu mình đăng ký trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với một nhãn hiệu đã được đăng ký. Tiếp theo đó, người nộp đơn nộp các tài liệu chứng minh việc đăng ký chiếm dụng nhãn hiệu đó nhằm lợi dụng danh tiếng, uy tín của nhãn hiệu đó để thu lợi; hoặc chủ yếu nhằm mục tiêu bán lại, cấp phép hoặc chuyển giao quyền đăng ký cho người có các nhãn hiệu, hoặc nhằm mục tiêu ngăn chặn khả năng gia nhập thị trường của người có các nhãn hiệu để hạn chế cạnh tranh; hoặc các hành vi trái với tập quán thương mại lành mạnh khác.
Như vậy, chỉ khi cả hai điều kiện là sự nhận biết và động cơ của người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu được đáp ứng theo Điều 34.2 Thông tư 23/2023/TT-BKHCN, mới có đủ cơ sở để kết luận rằng, người nộp đơn đã đăng ký nhãn hiệu với “dụng ý xấu”. Nói cách khác, nếu chỉ chứng minh được một trong hai tiêu chí nêu trên, đơn phản đối hay hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu sẽ bị coi là không đủ cơ sở và bị bác bỏ.
Cách xử lý khi bị "đánh cắp" nhãn hiệu
Để thành công trong việc giành lại nhãn hiệu, chủ sở hữu đích thực cần thu thập tài liệu hợp pháp, chứng minh sự liên kết giữa sự nhận biết nhãn hiệu và động cơ đăng ký không trung thực, đảm bảo các bằng chứng được xác lập trước thời điểm nộp đơn đăng ký. Đây là một quá trình phức tạp, đòi hỏi chiến lược pháp lý chặt chẽ và bằng chứng thuyết phục để bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp một cách hiệu quả.
Tại Việt Nam, doanh nghiệp có thể gửi đơn khiếu nại lên Cục Sở hữu trí tuệ để yêu cầu hủy bỏ nhãn hiệu nếu chứng minh được hành vi đăng ký xấu. Các căn cứ hợp lệ bao gồm việc người đăng ký không sử dụng nhãn hiệu trong vòng 5 năm hoặc nhãn hiệu bị đăng ký có yếu tố lừa dối, gây nhầm lẫn. Ngoài ra, nếu có vi phạm nguyên tắc trung thực trong đăng ký nhãn hiệu, doanh nghiệp có thể sử dụng điều này làm cơ sở khiếu nại.
Nếu khiếu nại không đạt kết quả, doanh nghiệp có thể khởi kiện tại tòa án để yêu cầu hủy bỏ hoặc chuyển nhượng nhãn hiệu. Việc này cần chuẩn bị đầy đủ bằng chứng, đặc biệt là các tài liệu chứng minh doanh nghiệp đã sử dụng nhãn hiệu trước đó hoặc bị thiệt hại do hành vi đăng ký xấu.
Nếu nhãn hiệu bị đăng ký tại nhiều quốc gia, doanh nghiệp có thể viện dẫn các điều ước quốc tế như Công ước Paris hoặc Hệ thống Madrid để phản đối và giành lại nhãn hiệu. Việt Nam đã tham gia Thỏa ước Madrid, Nghị định thư Madrid và Công ước Paris nên các doanh nghiệp Việt Nam có thể nộp đơn vào các quốc gia là thành viên của các văn kiện trên.
Để tránh mất nhãn hiệu vào tay kẻ xấu, doanh nghiệp nên đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sớm tại các thị trường quan trọng. Việc theo dõi và giám sát nhãn hiệu trên các cơ sở dữ liệu chính thức giúp phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm.
Doanh nghiệp cũng cần xây dựng hồ sơ bằng chứng về việc sử dụng nhãn hiệu để có căn cứ pháp lý khi cần thiết. Áp dụng chiến lược bảo vệ thương hiệu mạnh mẽ, bao gồm cả pháp lý và truyền thông, sẽ giúp bảo vệ quyền lợi một cách tốt nhất.
Việc giành lại nhãn hiệu bị đăng ký với dụng ý xấu có thể mất nhiều thời gian và công sức. Tuy nhiên, nếu có chiến lược đúng đắn và tận dụng các cơ chế pháp lý hiện có, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Đăng ký sớm, theo dõi thường xuyên và sẵn sàng hành động khi cần thiết chính là chìa khóa để bảo vệ tài sản nhãn hiệu một cách hiệu quả.
Chi Lan