Mặc dù pháp luật cấm, song một số gói thầu do Công ty TNHH Tổng Công ty Công nghệ và Giải pháp CMC (Công ty CMC) trúng vẫn nêu yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu, xuất xứ đối với hàng hóa phổ thông tại hồ sơ mời thầu...
Bất thường tại hồ sơ mời thầu
Theo một số dữ liệu thống kê, Công ty TNHH Tổng Công ty Công nghệ và Giải pháp CMC (sau đây gọi tắt là Công ty CMC) là đơn vị nổi tiếng trong đấu thầu với các lĩnh vực hàng hóa, phi tư vấn… Trong đó, tổng giá trị các gói thầu mà CMC có mặt (độc lập hoặc liên danh) lên đến gần 3.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, một số gói thầu do Công ty CMC trúng lại xuất hiện các dấu hiệu bất thường liên quan hồ sơ mời thầu. Đơn cử như, Gói thầu BT 3.1 Máy tính, máy in, phu kiện tại Viglacera Vân Hải là một ví dụ.
Theo Quyết định số 117/QĐ-HĐQT ngày 8/12/2022 của Công ty Cổ phần Viglacera Hải Vân về việc phê duyệt Gói thầu BT 3.1 “máy tính, máy in và phụ kiện” thuộc Dự án đầu tư xây dựng Khu du lịch sinh thái cao cấp Vân Hải, thôn Sơn Hào, xã Quan Lạn, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Công ty CMC trúng thầu với giá 3.561.324.000 đồng.
Tại Chương V - Hồ sơ mời thầu, Gói thầu BT 3.1, bên mời thầu đưa ra yêu cầu cụ thể, chi tiết về nhãn hiệu của từng loại sản phẩm đang bán thông dụng, phổ biến trên thị trường.
Như hạng mục máy tính để bàn cấu hình cao, bên mời thầu đưa ra yêu cầu nhãn hiệu Dell OptiPlex 500 SFF kèm theo cấu hình của máy.
Hạng mục laptop cấu hình cao cũng được bên mời thầu nêu cụ thể cấu hình là Dell Latitude 5430, kèm các yêu cầu về thông số kỹ thuật.
Hạng mục iPad 10.2 inch Wifi, bên mời thầu đưa ra cấu hình MK2K3ZA/A – đây là cấu hình của máy tính bảng nhãn hiệu Apple. Tên đầy đủ là “Apple Gen 9 10.2’ Wifi 64G Space Grey MK2K3ZA/A”. Không những thế, hạng mục này còn yêu cầu hệ điều hành phải là iPad OS 15.
Có ý kiến cho rằng, với yêu cầu này, ngay cả khi các nhãn hiệu khác ngoài Apple sản xuất sản phẩm cùng mã cấu hình nhưng không chạy hệ điều hành iPad OS 15 thì cũng “không có cửa” trúng thầu.
Ngoài ra, các hạng mục khác như máy in đa năng, bên mời thầu cũng tiết lộ những chi tiết cụ thể của hàng hóa như chế độ in qua điện thoại hoặc cloud “Canon PRINT Business”.
Yêu cầu kỹ thuật tại Gói thầu BT3.1 nêu yêu cầu cụ thể đối với hàng hóa được bán phổ biến trên thị trường. Thậm chí, bên mời thầu còn không nêu điều kiện tương đương theo các quy định đấu thầu.
Một ví dụ khác là Gói thầu cung cấp máy tính xách tay tại Công ty Nhiệt điện Vĩnh Tân, tỉnh Bình Thuận theo Quyết định số 617 ngày 21/11/2022.
Tại Gói thầu này, bên mời thầu nêu yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu hàng hóa tại phần yêu cầu kỹ thuật như: Máy tính Asus ExpertBook B9400CBA-KC0264W. Máy tính Asus ExpertBook B9400CBA-KC0407W.
Hành vi bị pháp luật cấm
Theo tìm hiểu của Tạp chí Thương Trường, việc bên mời thầu nêu yêu cầu về nhãn hiệu, xuất xứ đối với hàng hóa được bán phổ biến trên thị trường thuộc nhóm hành vi bị pháp luật cấm.
Cụ thể, theo Điểm i, Khoản 6, Điều 89 – Các hành vi bị cấm, Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 của Quốc hội quy định: Cấm “Nêu yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa trong hồ sơ mời thầu đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc gói thầu hỗn hợp khi áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế”.
Tại Mục a, Điều 5, Chỉ thị số 47/CT-TTg ngày 27/12/2017 cũng nêu rõ: “Không được nêu yêu cầu về nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hóa, kể cả việc nêu tên nước, nhóm nước, vùng lãnh thổ gây ra sự phân biệt đối xử”.
Tại tại Mục 7, Điều 12, Nghị định số 63/2014/NĐ-CP cũng quy định: “Hồ sơ mời thầu không được nêu yêu cầu về nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hóa. Trường hợp không thể mô tả chi tiết hàng hóa theo đặc tính kỹ thuật, thiết kế công nghệ, tiêu chuẩn công nghệ thì được nêu nhãn hiệu, catalô của một sản phẩm cụ thể để tham khảo, minh họa cho yêu cầu về kỹ thuật của hàng hóa nhưng phải ghi kèm theo cụm từ “hoặc tương đương” sau nhãn hiệu, catalô đồng thời phải quy định rõ nội hàm tương đương với hàng hóa đó về đặc tính kỹ thuật, tính năng sử dụng, tiêu chuẩn công nghệ và các nội dung khác (nếu có) để tạo thuận lợi cho nhà thầu trong quá trình chuẩn bị hồ sơ dự thầu”.
Ngoài ra, Điều 19, Thông tư số 08/TT-BKHĐT ngày 31/5/2022 của Bộ kế hoạch và Đầu tư quy định: “Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa phải công khai chi tiết thông tin về các hạng mục hàng hóa trúng thầu bao gồm danh mục hàng hóa, ký mã hiệu, mô tả hàng hóa, xuất xứ, khối lượng, đơn giá trúng thầu”. Tuy nhiên, Gói thầu BT 3.1, bên mời thầu công bố không cụ thể, chi tiết các thông số theo quy định đối với toàn bộ 9 mặt hàng trong danh sách mua sắm.
Theo quy định tại Luật đấu thầu, tất cả các bên liên quan như: Nhà thầu, bên mời thầu, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, tổ chuyên gia… đều phải chịu trách nhiệm trong trường hợp các gói thầu có xảy ra sai sót.
Ngoài một số gói thầu vừa nêu, được biết, Công ty CMC cũng từng tham gia nhiều gói thầu lớn, giá trị từ hàng chục cho đến hàng trăm tỷ đồng.
Ví dụ như Gói thầu trang bị phần mềm bản quyền Microsoft tại Tổng Công ty Hạ tầng mạng tháng 5/2016 trị giá trên 106 tỷ đồng. Gói thầu trang bị phần mềm bản quyền Microsoft tại Ban quản lý Dự án Chi nhánh Công ty Công nghệ thông tin VNPT tháng 1/2020 trị giá 92 tỷ đồng.
Gần đây nhất, Công ty CMC cũng trúng gói thầu tăng cường bảo mật cho cổng internet Agribank tại Trung tâm Công nghệ Agribank tháng 10/2023, trị giá gần 40 tỷ đồng…
Nhật Vy - Hồng Quang