Nhiều vụ quảng cáo sai sự thật liên tiếp của người nổi tiếng hiện nay đang đặt ra dấu hỏi lớn về đạo đức, trách nhiệm của người nổi tiếng khi quảng bá sản phẩm; họ đã lợi dụng lòng tin, sự ngưỡng mộ của người tiêu dùng để kiếm tiền, mặc cho người tiêu dùng vì tin họ mà trả giá bằng tiền và chính sức khỏe của mình.
Biến niềm tin thành công cụ kiếm tiền: Mặt tối đằng sau quảng cáo
Trong kỷ nguyên mạng xã hội, người nổi tiếng trở thành “đại sứ thương hiệu” không chính thức với khả năng tác động mạnh mẽ đến hành vi của người tiêu dùng. Một bài đăng, đoạn livestream hay clip ngắn có thể khiến sản phẩm bán sạch trong vài giờ. Tuy nhiên, không ít trường hợp đã biến ảnh hưởng cá nhân thành công cụ trục lợi, bất chấp hệ quả.
Vụ việc DJ Ngân 98 quảng bá loạt sản phẩm giảm cân như X7 Plus, Super Detox X3 và X1000 với cam kết “giảm cân trong 15 ngày, không cần ăn kiêng” khiến dư luận phẫn nộ khi phát hiện trong sản phẩm chứa Sibutramine - một chất cấm gây hại tim mạch, hệ thần kinh. Việc thiếu công khai kết quả kiểm nghiệm độc lập gây lo ngại về việc xem nhẹ vai trò kiểm định sản phẩm đối với sức khỏe cộng đồng, đặt ra câu hỏi: cô có thực sự kiểm định sản phẩm, hay chỉ đơn thuần “bán uy tín”?
DJ Ngân 98 quảng bá nhiều loại thực phẩm chức năng có tác dụng giảm cân.
Tương tự, Hoa hậu Thùy Tiên từng quảng bá kẹo rau củ Kera với thông điệp “một viên kẹo bằng một đĩa rau”. Tuy nhiên, cơ quan chức năng sau đó phát hiện sản phẩm có hàm lượng chất xơ thấp, chứa Sorbitol - chất có thể gây tiêu chảy nếu dùng liều cao. Ngày 19/5, Thùy Tiên đã bị khởi tố theo khoản 2 điều 198 Bộ luật Hình sự về tội Lừa dối khách hàng.
Trước đó, BTV Quang Minh và Vân Hugo cũng từng vướng vào lùm xùm khi tham gia quảng bá sản phẩm sữa không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật.
Cụ thể, cả hai từng xuất hiện trong các video quảng bá loại sữa được gắn mác “sữa non cao cấp” với nhiều công dụng như: tăng chiều cao cho trẻ, cải thiện miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa, ngăn ngừa bệnh tật... Tuy nhiên, theo xác minh từ cơ quan chức năng, sản phẩm không có bất kỳ bằng chứng khoa học hay giấy phép lưu hành đúng quy định nào để chứng minh các công dụng trên.
Hình ảnh BTV Quang Minh, Vân Hugo trong quảng cáo sữa.
Mới đây đầu tháng 5/2025, Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử đã ban hành 2 quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 148/QĐ-XPHC và số 149/QĐ-XPHC đối với ông Trần Quang Minh (BTV Quang Minh) và bà Nguyễn Thanh Vân (MC Vân Hugo), do có sai phạm trong hoạt động quảng cáo.
Theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 148/QĐ-XPHC ban hành ngày 28/4, ông Trần Quang Minh (BTV Quang Minh) vi phạm hai hành vi: Quảng cáosản phẩm dinh dưỡng HIUP 27 không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định tại Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm và quảng cáo sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27 sử dụng tên của bác sĩ.
Nam nghệ sĩ vi phạm điểm a khoản 2 và điểm a khoản Điều 52 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo. Tổng số tiền phạt BTV Quang Minh phải nộp là 37,5 triệu đồng.
Vi phạm và mức xử phạt của MC Vân Hugo (Nguyễn Thanh Vân) được ban hành trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 149/QĐ-XPHC. Theo đó, MC Vân Hugo vi phạm ở mức độ nặng hơn là quảng cáo sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27 gây nhầm lẫn về công dụng của sản phẩm.
MC Vân Hugo bị phạt 70 triệu đồng theo khoản 5 Điều 34 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo.
Ngoài ra, BTV Quang Minh và MC Vân Hugo phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là xóa quảng cáo và buộc cải chính thông tin đối với hành vi vi phạm.
Việc những gương mặt có ảnh hưởng lớn, một người là biểu tượng của truyền hình chính luận, người kia là người dẫn chương trình quen thuộc với khán giả truyền hình, tham gia vào các hoạt động quảng bá sản phẩm sai lệch đã làm xói mòn niềm tin của công chúng, đồng thời đặt ra câu hỏi về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm cá nhân khi “cho mượn hình ảnh” để tiếp thị.
Sản phẩm kém chất lượng: Hậu quả từ việc quảng bá thiếu kiểm chứng
Khi thần tượng quảng cáo, người hâm mộ dễ gạt bỏ sự nghi ngờ và tin tưởng tuyệt đối. Họ thường bỏ qua bước tra cứu thông tin cơ bản như giấy phép công bố sản phẩm do Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) cấp, hay các kết quả thử nghiệm lâm sàng.
Theo Luật Quảng cáo số 16/2012/QH13, Điều 19 quy định: “Nội dung quảng cáo phải bảo đảm trung thực, chính xác, rõ ràng, không gây thiệt hại cho người sản xuất, kinh doanh và người tiếp nhận quảng cáo". Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều hợp đồng giữa người nổi tiếng và nhãn hàng lại không quy định rõ trách nhiệm xác minh chất lượng sản phẩm trước khi quảng bá. Hệ quả là người tiêu dùng phải đối mặt với rủi ro sức khỏe, mất tiền mua sản phẩm vô giá trị, thậm chí người có bệnh nền có thể gặp nguy hiểm tính mạng.
Pháp lý và đạo đức: Trách nhiệm không thể phớt lờ
Về pháp lý, người nổi tiếng khi nhận lời quảng bá sản phẩm sức khỏe phải tuân thủ các quy định và bộ luật của Nhà nước. Nếu quảng cáo sai sự thật hoặc chưa được cấp phép, họ có thể bị phạt đến 100 triệu đồng và truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.
Về đạo đức nghề nghiệp, người nổi tiếng không chỉ “bán sản phẩm”, mà còn “bán niềm tin, sự an toàn và hy vọng” cho hàng triệu người theo dõi. Một lời nói sai có thể kéo theo hàng nghìn quyết định sai và nhiều hệ lụy không thể đảo ngược.
Đã đến lúc cần một bộ quy tắc ứng xử chuyên biệt cho người nổi tiếng trong lĩnh vực sức khỏe, do Bộ Y tế và các hiệp hội phối hợp ban hành. Trong đó, yêu cầu bắt buộc như: công khai kết quả kiểm nghiệm, giấy phép lưu hành, và điều khoản trách nhiệm nếu quảng cáo sai phạm cần được áp dụng.
Vụ việc của Ngân 98, Thùy Tiên cũng như BTV Quang Minh và Vân Hugo là lời cảnh tỉnh rõ ràng cho cả người nổi tiếng, nhãn hàng và người tiêu dùng. Người nổi tiếng dù có sức ảnh hưởng đến đâu cũng không thể đứng ngoài pháp luật hay xem nhẹ đạo đức nghề nghiệp. Nhãn hàng cần minh bạch thông tin, không chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá. Và người tiêu dùng cần tỉnh táo, chủ động tìm hiểu trước khi tin tưởng vào những lời quảng cáo. Chỉ khi mỗi bên nhận thức rõ trách nhiệm của mình, môi trường truyền thông quảng cáo mới có thể trở nên lành mạnh, minh bạch và đáng tin cậy.
Linh Anh