Bitexco có cơ “đòi” Thanh Hóa trả tiền lập quy hoạch?

Dự án của Tập đoàn Bitexco bị thu hồi đất sau nhiều năm chậm tiến độ, doanh nghiệp này lại quay sang đòi phí lập quy hoạch đối với UBND tỉnh Thánh Hóa.

Đòi phí lập quy hoạch

Công ty CP Bitexco vừa có văn bản đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa thanh toán chi phí lập quy hoạch sau khi bị thu hồi hơn 3,1 ha đất dự án khu thương mại, văn phòng và nhà ở tại phường Đông Hương, TP Thanh Hóa.

Đã gần 9 năm được thuê đất, nhưng đến nay khu đất này vẫn là khu đất trống cỏ mọc um tùm

Việc này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã giao cho Sở Xây dựng Thanh Hóa phối hợp với các đơn vị chức năng khác nghiên cứu nội dung công văn trên và có văn bản trả lời BITEXCO và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh những nội dung vượt thẩm quyền.

Trước đó, vào tháng 8/2011, UBND tỉnh Thanh Hóa đã thu hồi 3,1ha đất tại Khu đô thị Đông Hương, xã Đông Hương, thành phố Thanh Hóa và giao cho Công ty cổ phần Bitexco để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng công trình hỗn hợp: Khu Trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở (căn hộ chung cư) theo hình thức có thu tiền sử dụng đất.

Tuy nhiên, đến tháng 11/2017 Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa thu hồi 3,1ha đất trên. Theo đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã đồng ý với đề nghị của Sở Tài nguyên và Môi trường và giao Sở này thông báo ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh cho Bitexco và các đơn vị liên quan.

Ngày 26/2/2018, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có quyết định chính thức thu hồi 3,1ha đất của Công ty CP Bitexco giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa.

Lý do thu hồi đất là do đất được nhà nước giao để thực hiện dự án đầu tư mà không đưa vào sử dụng, vi phạm điểm i, khoản 1, Điều 64 Luật Đất đai 2013.

Được biết, dự án này rộng 31,6 ha, được UBND tỉnh Thanh Hóa giao cho Tập đoàn Bitexco từ hơn 10 năm trước. Tuy nhiên, sau khi được giao đất, Tập đoàn Bitexco liên tục chậm triển khai. Phía UBND tỉnh Thanh Hóa đã 10 lần ra văn bản yêu cầu Tập đoàn Bitexco thực hiện đúng tiến độ dự án như đã cam kết. Cho tới thời điểm đầu năm 2018, dự án vẫn dở dang. Đến tháng 2/2018, sau nhiều lần thúc giục không được, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định thu hồi đất dự án của Tập đoàn Bitexco tại P. Đông Hương. 

Cơ sở nào để đòi bồi thường?

Thực tế không chỉ riêng gì UBND tỉnh Thanh Hóa thời gian vừa qua hàng loạt địa phương đã tiến hành thu hồi các dự án "treo", dự án chậm triển khai. Đơn cử như TP HCM xóa 180 dự án "treo" vào cuối năm 2018, TP Hà Nội cũng thu hồi 16 dự án chậm tiến độ tại 12 quận, huyện...

Việc đòi bồi thường các chi phí liên quan đến dự án của chủ đầu tư cũng không phải lần đầu tiên mới diễn ra. Đơn cử như trường hợp, sau nhiều năm giao đất nhưng không triển khai, các dự án của hai công ty là Công ty TNHH Chí Thành (Cty Chí Thành) và Công ty cổ phần địa ốc Đại Việt Miền Trung (Cty CP Đại Việt Miền Trung). Dự án của hai công ty này nằm ở Khu đô thị mới Điện Nam – Điện Ngọc thuộc thị xã Điện Bàn. Mới đây, các dự án trên đã bị tỉnh Quảng Nam ra quyết định thu hồi. Công ty Đại Việt và Chí Thành đã khởi kiện đến Tòa án các cấp về việc UBND tỉnh Quảng Nam thu hồi dự án của các công ty này. Tuy nhiên, các cấp xét xử từ sơ thẩm đến phúc thẩm thì đều bác đơn khởi kiện của Công ty.

Đây không phải là lần đầu Bitexco đòi bồi thường chi phí lập dự án, đơn vị này từng đòi chi phí cơ hội gần một trăm tỷ đồng. Tập đoàn Bitexco từng được Chính phủ giao lập “đề xuất dự án” cao tốc đoạn Phan Thiết - Dầu Giây vào năm 2007 và lập “dự án đầu tư” năm 2008. Năm 2009, Bộ Giao thông vận tải đã phê duyệt “đề xuất dự án” và sau đó là “báo cáo nghiên cứu khả thi” - lần 1 (năm 2011).

Đến tháng 10/2012, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số 1597 chỉ định Bitexco làm nhà đầu tư thứ nhất giữ 60% cổ phần doanh nghiệp dự án. Tuy nhiên, do những vướng mắc về pháp luật hiện hành nên cấu trúc dự án chưa được Chính phủ thông qua. Bộ Giao thông vận tải sau đó đã hủy kết quả sơ tuyển.

Tháng 3/2018, Chính phủ ban hành Nghị quyết 20, trong đó nêu rõ Thủ tướng quyết định dừng triển khai quyết định 1597 về việc ban hành cơ chế quản lý, thực hiện dự án cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết theo hình thức PPP và chấm dứt việc chỉ định Công ty TNHH Tập đoàn Bitexco là nhà đầu tư thực hiện dự án. 

Bitexco cho rằng “việc thanh toán chi phí cơ hội là phù hợp với tinh thần quy định về bảo đảm đầu tư kinh doanh trong trường hợp thay đổi pháp luật tại Điều 13 Luật Đầu tư, cũng tương đương với bồi thường thiệt hại theo Điều 419 Bộ luật Dân sự và hỗ trợ nhà đầu tư khắc phục thiệt hại theo khoản 4, Điều 13 Luật Đầu tư và Chính phủ đã chấp thuận tại Nghị quyết 20”.

Vận dụng quy định tại Bộ luật Dân sự, theo ý kiến của Bộ Tư pháp trường hợp xác định chi phí cơ hội là một thiệt hại thì nhà đầu tư có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ Luật Dân sự 2015. Việc xác định chi phí bồi thường thiệt hại tương tự như lợi ích mà nhà đầu tư được hưởng, là chi phí vốn của phần vốn nhà đầu tư đã bỏ ra.

Tuy nhiên, Luật sư Trần Trọng Thanh - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, theo quy định của Điều 38 và Điều 43 của Luật Đất đai 2003, với những dự án được Nhà nước giao đất xây dựng mà không sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép thì sẽ bị thu hồi, Nhà nước không đền bù tài sản trên đất.

"Nếu như bản quy hoạch này được đăng ký bản quyền, đăng ký sở hữu trí tuệ thì ngoài Tập đoàn Bitexco không ai được phép sử dụng hoặc sao chép lại khi chưa có sự cho phép của doanh nghiệp này. Vì nó là sản phẩm riêng, tài sản riêng nên Tập đoàn Bitexco không có cơ sở để đòi người khác phải trả phí cho chính sản phẩm của mình làm ra. Điều đó rất phi lý" - luật sư Thanh cho biết.

Nguyên An