Trước thực trạng các hành vi buôn lậu, sản xuất và kinh doanh dược liệu, thuốc y học cổ truyền không rõ nguồn gốc ngày càng gia tăng, Bộ Y tế đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm siết chặt quản lý, chấn chỉnh hoạt động trong lĩnh vực y, dược cổ truyền, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 65/CĐ-TTg ngày 15/5/2025 về việc mở đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong lĩnh vực y dược cổ truyền, một lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến sức khỏe nhân dân – Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) đã nhanh chóng triển khai kế hoạch hành động cụ thể. Theo đó, hai đoàn kiểm tra liên ngành đã được thành lập để tiến hành giám sát đột xuất trên phạm vi toàn quốc.
Mục tiêu của đợt cao điểm lần này không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, mà còn nhằm siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y học cổ truyền vốn đang chịu nhiều áp lực từ tình trạng thương mại hóa quá mức, quảng cáo sai sự thật, sử dụng nguyên liệu kém chất lượng và hành nghề không phép.
Các đoàn kiểm tra sẽ trực tiếp rà soát tại những cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, xuất khẩu, phân phối dược liệu, vị thuốc và các loại thuốc cổ truyền, đặc biệt tập trung vào những địa bàn phức tạp, có dấu hiệu vi phạm.
Nội dung kiểm tra bao gồm: hồ sơ pháp lý, giấy phép hoạt động, điều kiện bảo quản, kiểm soát nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất và kê đơn thuốc.
Song song, việc thanh tra cũng sẽ được mở rộng tới các phòng khám, phòng chẩn trị, cơ sở khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền để phát hiện và xử lý nghiêm những trường hợp hành nghề trái phép, dùng thuốc không rõ nguồn gốc, kê đơn quá liều, sai công dụng gây nguy hại cho người bệnh.
Bộ Y tế đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm siết chặt quản lý, chấn chỉnh hoạt động trong lĩnh vực y, dược cổ truyền, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động kiểm tra tại hiện trường, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền còn có công văn yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất, chủ động kiểm soát thị trường dược liệu và hoạt động khám chữa bệnh cổ truyền tại địa phương.
Việc phối hợp liên ngành giữa Sở Y tế, công an, lực lượng quản lý thị trường và cơ quan khoa học - công nghệ địa phương được yêu cầu triển khai đồng bộ, chặt chẽ để đảm bảo truy xuất tận gốc nguồn cung và đường đi của các loại dược liệu, ngăn chặn từ đầu các hành vi gian lận và buôn bán nguyên liệu kém chất lượng, không rõ nguồn gốc.
Một điểm nhấn đáng chú ý trong đợt cao điểm này là Bộ Y tế đặc biệt yêu cầu siết chặt công tác quản lý thông tin, quảng cáo sản phẩm y học cổ truyền trên các phương tiện truyền thông và đặc biệt là trên không gian mạng.
Trong bối cảnh tình trạng “thổi phồng công dụng”, sử dụng người nổi tiếng để quảng cáo sai sự thật hoặc đưa ra các thông tin thiếu căn cứ khoa học đang có xu hướng gia tăng, yêu cầu này mang tính cấp thiết nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của ngành y học cổ truyền Việt Nam.
Các Sở Y tế được chỉ đạo tổ chức rà soát toàn diện, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp quảng cáo vi phạm, đồng thời báo cáo công khai để tạo tính răn đe trong cộng đồng.
Cục cũng kêu gọi sự vào cuộc của giới chuyên gia, nhà khoa học, lương y, thầy thuốc và các tổ chức nghề nghiệp trong việc bảo vệ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Mỗi người hành nghề y học cổ truyền cần cam kết không đưa ra thông tin sai lệch về sản phẩm, không tiếp tay cho các hành vi lợi dụng niềm tin của người dân để trục lợi. Các trường hợp cố tình vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, thậm chí bị tước quyền hành nghề.
Để phục vụ cho công tác kiểm tra đạt hiệu quả, Bộ Y tế yêu cầu các Sở Y tế địa phương hoàn tất việc rà soát, tổng hợp danh sách các phòng khám, phòng chẩn trị y học cổ truyền trên địa bàn và gửi báo cáo về Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền trước ngày 23/5/2025. Đồng thời, toàn bộ kết quả thanh tra, xử lý vi phạm cũng phải được tổng hợp và báo cáo về Bộ trước ngày 19/6/2025, làm cơ sở xây dựng báo cáo tổng thể trình lãnh đạo Chính phủ.
Động thái quyết liệt này từ Bộ Y tế cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy quản lý: không chỉ kiểm tra để xử lý, mà còn kiểm tra để phòng ngừa, để thiết lập một môi trường hành nghề lành mạnh, minh bạch và an toàn.
Quan trọng hơn, đó là lời cảnh báo nghiêm khắc gửi tới các tổ chức, cá nhân đang cố tình vi phạm pháp luật, đồng thời cũng là bước đi thiết thực nhằm khẳng định quyết tâm bảo vệ sức khỏe nhân dân, giữ gìn giá trị cốt lõi của nền y học cổ truyền dân tộc – một trong những di sản quý báu trong kho tàng tri thức y học Việt Nam.
Quang Anh