Do ảnh hưởng của dịch COVID-19, thị trường xuất khẩu cá tra của Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, ngành hàng này liệu có thể khôi phục hoàn toàn trong những tháng tiếp theo của Quý II.
Kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh do ảnh hưởng của dịch COVID-19
Năm 2019, ngành hàng cá tra đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức khi sản lượng cá tra nuôi tăng nhanh từ năm 2018 dẫn đến dư nguồn cung, làm giá cá tra nguyên liệu giảm mạnh, giá xuất khẩu giảm mạnh tại tất cả thị trường; giá nguyên vật liệu, nhiên liệu tăng, thị trường bị biến động do ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung…
Cụ thể, tổng diện tích nuôi cá tra năm 2019 đạt 6.205 ha (tăng 15% so với năm 2018), sản lượng đạt 1,72 triệu tấn (tăng 21,1% so với cùng kỳ năm 2018), kim ngạch xuất khẩu đạt 2,0 tỷ USD (giảm 11,4% so với năm 2018).
Nhất là do ảnh hưởng dịch Covid 19 đã ảnh hưởng rất lớn đến xuất khẩu cá tra tại các thị trường như: Trung Quốc, Hoa Kỳ, một số quốc gia thuộc cộng đồng Châu Âu, Hàn Quốc… đây cũng là những thị trường lớn và trọng điểm của xuất khẩu cá tra.
Kim ngạch xuất khẩu cá tra trong thời gian gần đây sụt giảm nhanh chóng.
Kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam trong 3 tháng đầu năm 2020 giảm 29,3% so với cùng kỳ năm 2019 và ngành hàng cá tra có khả năng phục hồi hoàn toàn từ quý 3/2020.
Theo Hiệp hội Cá tra Việt Nam, đầu năm 2020, diễn biến của dịch COVID-19 đã tác động đến hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu ngành hàng cá tra Việt Nam.
Diện tích nuôi mới cá tra cả nước là 777ha, giảm 5,7% so với cùng kỳ năm 2019; diện tích thu hoạch là 602ha, giảm 20,8% so với cùng kỳ năm 2019; sản lượng đạt gần 180.000 tấn, giảm 23,6% so với cùng kỳ năm 2019.
Các tháng đầu năm 2020, dịch COVID-19 đã và đang diễn biến phức tạp, dịch bệnh bùng phát mạnh tại các quốc gia như Trung Quốc, Hoa Kỳ, một số quốc gia thuộc cộng đồng châu Âu, Hàn Quốc. Đây là những thị trường lớn và trọng điểm của xuất khẩu cá tra của Việt Nam.
Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 3 tháng đầu năm 2020 đến các thị trường chủ lực đều giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2019, cụ thể, sang Trung Quốc giảm 48%, sang EU giảm 47,3%, sang Mỹ giảm 19,8%.
Sự sụt giảm quá nhanh khiến cho các doanh nghiệp xuất khẩu phụ thuộc vào các thị trường này gặp rất nhiều khó khăn, tác động ngay tới sản xuất cá tra nguyên liệu.
Trong 3 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam đạt 334 triệu USD, giảm 29,3% so với cùng kỳ năm 2019. Mặc dù đã rất nỗ lực nhưng ngành hàng cá tra chưa đạt được mục tiêu tăng trưởng về xuất khẩu theo kế hoạch.
Tất cả thị trường lớn xuất khẩu cá tra trong 3 tháng đầu năm đều giảm so với cùng kỳ năm trước. Trong chuỗi ngành hàng cá tra từ hộ nuôi đến doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, ngành phụ trợ như: thuốc thủy sản, thức ăn... đều bị ảnh hưởng.
Cùng đó, hạn mặn tại một số tỉnh trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long như Bến Tre, Vĩnh Long, Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng cũng tác động đến ngành cá tra xuất khẩu, đẩy các địa phương vào thiệt hại "kép."
| Ảnh hưởng của dịch viêm phổi cấp do virus Corona đã khiến XK cá tra sang thị trường Trung Quốc tạm thời bị gián đoạn Đây là thị trường lớn nhất của cá tra Việt Nam nên ngay khi diễn biến thị trường thay đổi đã tác động ngay tới sản xuất cá tra nguyên liệu |
Bước đi nào để khôi phục hoàn toàn cho ngành cá tra sau dịch COVID-19
Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, các thị trường như: Hoa Kỳ, Châu Âu, Hàn Quốc… không thể phục hồi ngay sau khi hết dịch.
Dự báo, những gián đoạn trong chuỗi cung ứng do dịch COVID-19 chỉ mang tính nhất thời và các hoạt động xuất nhập khẩu dự kiến sẽ phục hồi sau khi dịch được kiểm soát.
Dự báo, khả năng ngành hàng cá tra có khả năng phục hồi hoàn toàn từ quý 3/2020 và riêng thị trường Trung Quốc có thể phục hồi vào cuối tháng 5/2020 nên cần có kịch bản điều tiết sản xuất để tránh xảy ra tình trạng thiếu nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Trước khó khăn của ngành hàng cá tra, Hiệp hội Cá tra Việt Nam đã kiến nghị Chính phủ xem xét có chính sách hỗ trợ giảm, giãn nợ, kéo dài thời gian nộp thuế để hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách tài chính ngân hàng, đo lường thiệt hại doanh nghiệp để đề xuất Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ vốn vay, lãi suất phù hợp; đề ra các giải pháp hỗ trợ hộ nuôi, doanh nghiệp ngành hàng cá tra Việt Nam trong thời gian có dịch và sau dịch.
Đồng thời có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi cho các doanh nghiệp, hộ nuôi trong phát triển thị trường trong nước; xúc tiến thị trường trong nước, khôi phục thị trường nước ngoài.
Đối với thị trường Trung Quốc, hiện nay đã có tín hiệu khôi phục trở lại, tuy nhiên đây là thị trường không ổn định, rủi ro cao, mặc dù thị trường này chiếm hơn 30% tổng sản lượng cá tra xuất khẩu của Việt Nam.
Trước mắt cần khôi phục nhanh thì trường Trung Quốc, nhằm giải quyết lượng hàng tồn kho hiện nay. Đánh giá lại thị trường tiêu thụ tiềm năng như Mỹ, châu Âu,… để có hướng điều chỉnh phù hợp cho năm 2021 và lâu dài.
Thứ hai là thị trường Châu Âu, tín hiệu hiện nay là tường quốc gia bắt đầu mở từng lĩnh vực kinh tế, tháng 6, tháng 7 này, mà cùng tập trung được cái này thì phát triển.
Các thị trường nhật bản, ASEAN, mà nhất là thị trường Nhật Bản có sức tiêu thụ rất lớn thì chúng ta phải tiếp cận sâu hơn”.
Một thị trường đầy tiềm năng khác là Ấn Độ. Dân số Ấn Độ hiện trên 1,3 tỷ người và dự kiến trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2027. Sản lượng nuôi cá tra của Ấn Độ tăng liên tục từ khi cá tra bắt đầu được nhập về nuôi tại Ấn Độ năm 1995 và đến năm 2018 đạt 0,85 triệu tấn.
Do đó, đây có thể là một thị trường tiềm năng của ngành hàng cá tra Việt Nam trong thời gian tới, ông Trần Đình Luân đưa ra dự báo.
Năm 2020, sản lượng nuôi cá tra cả nước dự kiến đạt 1,42 triệu tấn. Diện tích nuôi lũy kế dự kiến đạt 6.600ha. Chỉ tiêu tăng trưởng ngành thủy sản năm 2020 dự kiến đạt 10 tỷ USD; trong đó bao gồm tôm, cá tra, hải sản.
Ngoài yếu tố thị trường, chất lượng sản phẩm cũng cần được cân nhắc.
Việt Nam cần tập trung xây dựng dòng sản phẩm cá tra phi lê chất lượng cao; đa dạng hóa sản phẩm, phát triển dòng sản phẩm giá trị gia tăng; thúc đẩy cạnh tranh và tái cấu trúc ngành hàng cá tra; nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng hình ảnh và thương hiệu cá tra Việt Nam; tập trung phát triển các thị trường có sẵn ở Mỹ, EU, Trung Quốc, Asean với thị phần chiếm từ 50-60%...
Cùng với đó, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường gắn với xây dựng thương hiệu cho sản phẩm cá tra chất lượng cao, gắn với thực hiện đề án sản phẩm quốc gia làm lực đẩy cho Nghị định cá tra phát huy tác dụng.
Thanh Hiền