Hiện nay tình trạng thay đổi kết cấu, hình sáng và công năng của xe ô tô diễn ra khá phổ biến. Khi các xe này tham gia giao thông sẽ tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm, dễ gây tai nạn. Chính vì thế Bộ Công an đã có đề xuất trong dự thảo Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ đang được lấy ý kiến, nhiều hành vi liên quan đến phương tiện, kiểm định xe cơ giới đã được thêm vào.
Tràn lan hoán cải xe
Thời gian gần đây, chúng ta không khó để bắt gặp những trường hợp ô tô loại 16-24 chỗ từng được dùng làm xe khách được hoán cải thành xe chở hàng. Chủ xe đã tháo bỏ hoàn toàn hệ thống ghế ngồi để tạo thành khoang chở hàng. Tình trạng này mang đến nhiều hoài nghi và hoang mang cho người đi đường. Không ít người bày tỏ quan ngại về sự an toàn mà những chiếc xe chở hàng được hoán cải từ xe khách.
Qua tìm hiểu của phóng viên, quy định về cải tạo xe cơ giới hiện hành cho phép một số trường hợp chở người được thay đổi kết cấu, hình dáng và công năng của xe. Trong đó, xe ô tô chở người có từ 16 chỗ ngồi (kể cả người lái) trở xuống được cải tạo kết cấu để chuyển đổi thành xe ô tô tải Van; xe ô tô chở người cũng được cải tạo thành xe cứu thương...
Những chiếc xe hoán cải thành xe chở khách du lịch tại Quy Nhơn, Bình Định đã bị cơ quan công an xử lý
Tuy nhiên, những trường hợp muốn cải tạo phải thực hiện các thủ tục theo quy định hiện hành, được trung tâm đăng kiểm kiểm định và cấp chứng nhận đăng kiểm đối với xe sau cải tạo và đổi biển số đăng ký. Đặc biệt, pháp luật hiện hành cấm không được cấp phép cải tạo đối với xe đã có thời gian sử dụng trên 15 năm, tính từ năm sản xuất.
Tất cả những trường hợp chủ xe tự ý tháo ghế và chuyển từ chở người thành xe chở hàng hóa sẽ không được cấp đăng kiểm, khi lưu thông sẽ bị xử phạt.
Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay, dịch vụ hoán cảnh xe khách cũ thành xe chở hàng đang khá phổ biến. Một số trang như: giaytoxe.vn; xetaichuyendung.com.vn; xetaithanhcong.com.vn…đều đăng tải những dòng quảng cáo nhận hoán cải xe khách cũ thành xe tải.
Đơn cử như website: hoancaixetai.vn đăng tải dòng quảng cáo rất kêu: “Chuyên hướng dẫn thủ tục đăng ký, đăng kiểm, sang tên chính chủ cho tất cả các dòng xe ô tô. Hoán cải xe, làm hạ tải cho xe tải (đăng ký khớp với đăng kiểm) với thủ tục nhanh gọn”. Tương tự, trên website otoso1.com.vn cũng có dòng quảng cáo “Dịch vụ hoán cải, cải tạo xe khách 16 chỗ thành xe Van 3 chỗ, 6 chỗ” đồng thời nhấn mạnh “khi hoán cải thành xe tải Van sẽ được tăng thêm 5 năm sử dụng (tổng thời hạn sử dụng phương tiện là 25 năm kể từ năm sản xuất)”.
Dịch vụ hoán cải xe thời gian gần đây rất ăn khách.
Liên hệ với số điện thoại được quảng cáo, nhân viên tên Minh chia sẻ, cơ sở của anh chuyên nhận hoán cải các loại xe từ xe khách thành xem chở hàng, cho đến thay đổi kết cấu, tăng kích thước của xe tải… “Nếu như anh em sợ bị phạt thì bên em lo luôn cả thủ tục đăng ký hoán cải. Giá cả và thủ tục chúng ta nên gặp nhau để cụ thể…” – Minh cho biết.
Trước tình hình này, chuyên gia giao thông, TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, phải giám sát chặt những trường hợp xe hoán cải lưu thông trên đường, bởi thực tế ghi nhận không ít vụ tai nạn do xe hoán cải trái phép gây ra. “Những trường hợp xe khách hoán cải gây tai nạn trong thời gian qua chứng tỏ cho dù quy định cho phép cải tạo xe khách cũ thành xe chở hàng nhưng vẫn có rất nhiều trường hợp lợi dụng quy định này để tự ý cải tạo hoặc cải tạo trái phép rồi đưa xe lưu thông trên đường. Điều này gây nguy hiểm cho những phương tiện khác và người đi đường” – Ông Thủy cho biết thêm.
Bổ sung là cần thiết
Thời gian vừa qua lực lượng Công an liên tục xử lý các trường hợp vi phạm của xe tải vi phạm quá khổ, quá tải, nơi nơi thành thùng. Cụ thể vào ngày 1/9, tổ công tác đặc biệt số 3 thuộc Phòng Cảnh sát giao thông (Công an Hà Nội) tuần tra các tuyến thuộc địa bàn Thị xã Sơn Tây, huyện Hoài Đức, Phúc Thọ, Đan Phượng, Ba Vì, Quốc Oai, Thạch Thất, trên tuyến quốc lộ 32, quốc lộ 21A đường ĐT82- ĐT420…
Cụ thể, lúc 1h20 ngày 1/9, qua phối hợp cùng Đội Cảnh sát giao thông số 9 (Phòng Cảnh sát giao thông), Tổ công tác đã dừng xe ô tô đầu kéo biển kiểm soát 22C- 033.19, kéo theo rơ mooc biển kiểm soát 22R-005.69 chở cát vàng do Chu Quyết Tiến (sinh năm 1979 ở Tuyên Quang) điều khiển đã vi phạm cho kết quả cân là 86.830kg, quá đầu kéo 135,1%, quá rơ mooc: 101,8 %.
Tổ công tác tiến hành lập biên bản làm việc và xác minh cát vàng không hóa đơn chứng từ được trở về từ Km 58 Hàm Yên - Tuyên Quang đi về trạm trộn Thăng Long theo tuyến đường người điều khiển khai từ Quốc Lộ đến xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai (Hà Nội).
Lúc 1h25, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện và dừng xe ô tô đầu kéo biển kiểm soát 22H-008-80, kéo theo rơ mooc biển kiểm soát 24R- 013.40 do Hà Ngọc Chuẩn (sinh năm 1987 ở huyện Hàm Yên - Tuyên Quang) điều khiển. Kết quả vi phạm cân là 105.420kg, xe quá đầu kéo 199,37%, quá rơ mooc 150,38%.
Tiếp theo, lúc 3h10, tổ công tác tiếp tục phát hiện và dừng xe ô tô đầu kéo biển kiểm soát 20C-188.48, kéo theo rơ mooc biển kiểm soát 20R- 010.48 cũng chở cát vàng do Trương văn Thương (sinh năm 989 ở huyện Tân Yên, Lai Châu) điều khiển.
Công an Hà Nội xử lý một trường xe container hoán cải chở cát bị kiểm tra.
Kết quả vi phạm cân quá tải của trường hợp này là 107.250kg, xe quá đầu kéo 245,6%, quá rơ mooc: 159,5%. Tổ công tác tiến hành lập biên bản làm việc và xác minh rõ về nguồn gốc hàng cát vàng không hóa đơn chứng từ được trở từ Km58 Hàm Yên - Tuyên Quang đi về trạm trộn Long Thành. Vụ việc đã được bàn giao cho Công an huyện Thạch Thất xử lý.
Không những vậy, tại địa bàn xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an thành phố Quy Nhơn đã phát hiện và lập biên bản xử lý 07 trường hợp xe ô tô 12, 16 chỗ, xe hết niên hạn sử dụng hoán cải thành xe điện chở khách du lịch.
Qua thực tế kiểm tra, tất cả các phương tiện này đều không có giấy chứng nhận đăng ký xe, không có giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỷ thuật và bảo vệ môi trường, tài xế điều khiển không có giấy phép lái xe, nguy hiểm hơn khi các xe ô tô độ chế này đều đã hết niên hạn sử dụng và được các chủ phương tiện “độ chế”, chắp vá để chuyên chở khách tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn giao thông. Được biết Công an thành phố Quy Nhơn sẽ tiếp tục xử lý nghiêm các loại xe này hoạt động tại xã Nhơn Lý và Nhơn Châu.
Trước tình trạng đó, nhiều ý kiến cho rằng việc siết chặt hơn nữa Luật Trật tự an toàn giao thông là vô cùng cần thiết. Cụ thể tại dự thảo, Bộ công an đã đề xuất đưa nhiều nội dung liên quan đến phương tiện vào hành vi bị nghiêm cấm. Việc nghiêm cấm cải tạo các loại xe ô tô loại khác thành ô tô chở người; tự ý thay đổi kết cấu, hình dáng, bố trí, tổng thành, hệ thống của xe không đúng với thiết kế của nhà sản xuất hoặc thiết kế cải tạo đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Chủ phương tiện cũng ko được cải tạo, lắp đặt thêm hoặc tháo bỏ phụ tùng liên quan đến an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của phương tiện khi tham gia giao thông so với thiết kế, thông số kỹ thuật của nhà sản xuất đã được phê duyệt; tự ý cắt, hàn, tẩy xóa, đục lại số khung, số máy của xe cơ giới, xe máy chuyên dùng.
Ngoài ra, các hành vi tự ý can thiệp, thay đổi phần mềm điều khiển của xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, động cơ đã được đăng ký với cơ quan quản lý, nhằm mục đích gian lận kết quả kiểm tra, thử nghiệm, kiểm định cũng bị nghiêm cấm.
Như vậy, chủ phương tiện không được tự ý cải tạo xe. Nếu muốn cải tạo, chủ phương tiện phải thực hiện thủ tục cải tạo phương tiện với phương án cải tạo cụ thể (đi kèm bản vẽ thiết kế cải tạo tuỳ từng hạng mục) để cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Sau khi được phê duyệt mới thực hiện việc cải tạo và vẫn cần phải nghiệm thu, kiểm định lại phương tiện sau cải tạo.
Quang Anh