Cần giải pháp căn cơ để ‘kích’ sức mua trong nước

Nhận định về các động lực tăng trưởng chính trong năm 2024, chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch cho rằng đã đến lúc phải khai thác được thị trường trong nước, coi đó là trọng tâm cân đối với chính sách nền kinh tế hướng về xuất khẩu và củng cố nội lực của nền kinh tế.

Trong khi đó, để khai thác hiệu quả thị trường nội địa, ông Nguyễn Anh Đức - Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, cho rằng năm 2024 cần chính sách căn cơ hơn để tạo hiệu ứng kích cầu ổn định và lâu dài, tăng cường những chính sách hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp như giảm giá trực tiếp cho thuê mặt bằng để tạo sự sôi động cho thị trường…

Cung hàng hoá dồi dào, sức mua tăng

Theo Báo cáo của Bộ Công Thương, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tháng 1/2024 ước đạt khoảng 524.115,6 tỷ đồng, tăng 1,6% so với tháng 12/2023 và tăng 8,1% so với cùng kỳ năm trước (tháng 1/2023 do trùng với Tết Nguyên đán Quý Mão nên tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng tương đối cao, đạt 13,3% so với cùng kỳ năm 2022).

Trong đó, nhóm bán lẻ hàng hóa tăng 7,3% với sự gia tăng của nhóm lương thực, thực phẩm tăng 6,2%, nhóm vật phẩm văn hóa, giáo dục tăng 22,5%, đồ dùng, dụng cụ, trang thiết bị gia đình tăng 13,4%, các nhóm còn lại tăng 1,5 - 2,5%; Doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 10,2%; du lịch lữ hành tăng 18,5% và dịch vụ khác tăng 11,2%. Nếu loại trừ yếu tố giá, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tháng 1 tăng 5,8% so với tháng 1/2023.

Thị trường hàng hoá sôi động hơn trong tháng 1/2024 để chuẩn bị cho Tết Nguyên đán. Nhu cầu đối với các mặt hàng thực phẩm, bánh mứt kẹo, hàng may mặc… tăng. Tuy nhiên, do ảnh hưởng bởi tình kinh tế khó khăn nên nhu cầu tiêu dùng trong giai đoạn gần Tết năm nay không tăng cao như mọi năm. Nguồn cung các mặt hàng thiết yếu trên thị trường luôn dồi dào, giá cả không có biến động lớn. Tại các địa phương, nhiều chương trình hội chợ, triển lãm, khuyến mãi, kích cầu tiêu dùng được tổ chức để thúc đẩy sức mua trong dịp Tết.

Nhiều tuần trước Tết, các nhà phân phối lớn tại các địa phương đều đủ nguồn hàng, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân. Hệ thống siêu thị như WinMart, Co.opmart, Go! Hay MM Mega Market cùng với các cơ sở bán lẻ uy tín trên cả nước đã làm việc với các nhà cung cấp để thu mua hàng hóa từ 2 đến 3 tháng trước Tết, tăng mức dự trữ nguồn hàng thiết yếu từ 20% đến 50% tùy loại. Thực tế cho thấy, những ngày cao điểm sát Tết Giáp Thìn, các siêu thị đông nghịt khách hàng do người dân có xu hướng dịch chuyển sang mua sắm tại các trung tâm thương mại, siêu thị với hàng hóa đa dạng, chất lượng tốt, giá cả ổn định, nhiều sự lựa chọn. Các nhà phân phối cũng tăng cường các giải pháp phục vụ nhân dân như tăng thời gian phục vụ từ 7h đến 23h đêm, kéo dài đến ngày 30 Tết, tăng điểm thu ngân nhằm phục vụ tốt nhất người mua.

Trong khi đó, tại các chợ dân sinh, hoạt động mua bán cũng khá tấp nập, nguồn cung hàng hóa dồi dào, đặc biệt là nhóm hàng tươi sống, trái cây và rau, củ, quả. Giá một số loại hàng hóa tại một số chợ có xu hướng tăng nhẹ so với ngày thường nhưng không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc tăng giá bất hợp lý.

Tết Nguyên đán đã mãn, trong khi dự báo, triển vọng kinh tế thế giới và thương mại toàn cầu năm nay không có nhiều đột phá. Do đó, để thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5%, lạm phát 4 - 4,5%, khai thác hiệu quả thị trường nội địa năm 2024 được Chính phủ xác định là trọng tâm cân đối với chính sách nền kinh tế hướng về xuất khẩu và củng cố nội lực.

Các chuyên gia kinh tế cũng nhận định, thị trường nội địa vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác, ưu tiên kích cầu tiêu dùng nội địa được coi là giải pháp quan trọng để đóng góp cho tăng trưởng kinh tế (GDP) năm 2024 và thời gian tới.

Xét ở quy mô dân số, với sức dân hơn 100 triệu người, trong đó, tầng lớp trung lưu được đánh giá đang ở mức cao với 20%, Việt Nam thực sự có tiềm năng và thế mạnh lớn cho tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ nội địa. Do đó, việc kết nối cung cầu; khuyến khích mua sắm và tiêu dùng hàng hóa trong nước sản xuất, chính là chìa khóa bảo đảm cho nền kinh tế nước ta phát triển ổn định và bền vững trong nhiều năm tới.

Ưu tiên khai thác lợi thế sân nhà

Khẳng định phải khai thác được thị trường trong nước, coi đó là trọng tâm cân đối với chính sách nền kinh tế hướng về xuất khẩu và củng cố nội lực của nền kinh tế, tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, các chính sách khuyến khích người Việt Nam tiêu dùng hàng Việt Nam cần thực chất hơn nữa bằng chính sách thuế.

Thị trường nội địa bao gồm thương mại, dịch vụ, chiếm tỷ trọng lớn vào tăng trưởng GDP, nếu tăng được 10% là con số rất lớn. Hơn nữa, quy mô thị trường 100 triệu dân của Việt Nam rất hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh, rằng: “Giải pháp thúc đẩy thị trường nội địa nằm ở công cụ thuế, mở rộng tín dụng tiêu dùng, thúc đẩy hoạt động dịch vụ du lịch và tiếp tục cải cách thể chế. Cụ thể, đối với chính sách thuế, Quốc hội đã đồng ý với chủ trương kéo dài chính sách giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8% đến hết ngày 30/6/2024”.

Đối với chính sách tiền tệ, các ngân hàng cần tiếp tục mở rộng tín dụng tiêu dùng và rà soát lại toàn bộ tín dụng cho người mua bất động sản nhằm đẩy mạnh giải ngân gói 120 nghìn tỷ đồng cho nhà ở xã hội… “Các giải pháp này đã được Chính phủ ban hành và thực hiện trong năm 2023, đến nay cần tiếp tục đẩy mạnh triển khai thực hiện có hiệu quả hơn nhằm khai thác thị trường nội địa. Đặc biệt, cần tận dụng tối đa mọi chính sách trong ngắn hạn để kích thích tiêu dùng, kể cả chi tiêu của Chính phủ”, TS. Trần Du Lịch nói thêm.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Nghiên cứu và Chính sách (VEPR), Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, khu vực dịch vụ, nhất là tiêu dùng nội địa có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP năm 2023.

Dự báo năm 2024, thương mại, tiêu dùng nội địa tiếp tục là một trong những động lực đóng góp chính cho tăng trưởng kinh tế, do đó cần tập trung vào các giải pháp thúc đẩy thương mại, dịch vụ hướng tới tiêu dùng nội địa để từ đó lan tỏa cho các ngành sản xuất, nhất là sản xuất trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi. Đáng lưu ý trong lĩnh vực sản xuất và thương mại, các doanh nghiệp trong nước còn nhỏ bé, thiếu kết nối với khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhất là khu vực kinh tế không chính thức đang chịu sự tổn thương lớn sau đại dịch COVID-19.

Đây là vấn đề cần lưu ý trong xây dựng chính sách để kịp thời có giải pháp khắc phục, nâng cao sức cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp nói riêng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nói chung trước những khó khăn, thách thức trong năm 2024.

Cần giải pháp căn cơ để ‘kích’ sức mua trong nước

Theo các chuyên gia, mùa mua sắm cao điểm Tết Nguyên đán luôn là cú hích thúc đẩy sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời tạo thặng dư cho tăng trưởng thị trường nội địa. Nhất là trong bối cảnh Chính phủ xác định khai thác hiệu quả thị trường nội địa là nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5%, lạm phát ở mức 4-4,5% trong năm 2024.

Mặc dù năm 2024 được dự báo còn nhiều khó khăn khi tình hình kinh tế tiếp tục diễn biến phức tạp, song theo các chuyên gia kinh tế, đã có một số yếu tố có thể cải thiện tốt. Người tiêu dùng và doanh nghiệp sẽ ‘dễ thở’ hơn khi nền kinh tế ổn định, CPI bình quân 2024 được dự báo sẽ dao động ở mức 3% - 3,6%. Đây có thể là một trong những yếu tố giúp tăng tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia kinh tế cho rằng các giải pháp kích thích tiêu dùng nội địa trong bối cảnh hiện nay không chỉ đơn thuần thực hiện theo các giải pháp truyền thống mà cần gắn với tiêu chí mới về tăng trưởng xanh, giảm thiểu các-bon. Ngoài ra cũng cần có hướng tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, cải cách thể chế nhằm củng cố niềm tin cho nhà đầu tư. Tháo gỡ được những thách thức nói trên sẽ giúp nền kinh tế có thể “vượt cơn gió ngược” để khôi phục đà tăng trưởng bền vững.

Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, ông Nguyễn Anh Đức, cho rằng năm 2024 cần chính sách căn cơ hơn để tạo hiệu ứng kích cầu ổn định và lâu dài, tăng cường những chính sách hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp như giảm giá trực tiếp cho thuê mặt bằng để tạo sự sôi động cho thị trường… Bên cạnh đó, ông Đức cũng lưu ý doanh nghiệp cần nắm bắt các cơ hội đến từ việc triển khai thực hiện các hiệp định thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia, khu vực trên thế giới để vận hành cụ thể vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.

Nhắc đến thực trạng chỉ số niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam các năm 2022-2023 xuống thấp nhất khu vực Đông Nam Á, theo đánh giá của Nielsel, ông Nguyễn Anh Đức kiến nghị Chính phủ giữ ổn định công ăn việc làm cho người dân để giúp cải thiện chỉ số này.

Bàn về việc ưu tiên thúc đẩy thị trường nội địa, bên cạnh việc đẩy mạnh đầu tư công, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhấn mạnh, rằng cần giảm thuế giá trị gia tăng với lộ trình đủ dài nhằm tạo động lực cho thị trường, bên cạnh việc xem xét lại thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp phù hợp với tình hình mới.

“Về phía doanh nghiệp, cần đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh, đưa sản phẩm có chất lượng đến với người tiêu dùng nhanh nhất, với giá cả hợp lý. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến mại, hậu mãi để giữ chân người mua và tạo uy tín thương hiệu”, ông Ngô Trí Long nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia kinh tế, thị trường nội địa vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác, ưu tiên kích cầu tiêu dùng nội địa được coi là giải pháp quan trọng để đóng góp cho tăng trưởng GDP năm 2024 và thời gian tới. Trong lúc các trụ cột tăng trưởng như xuất khẩu gặp khó, đầu tư cần thời gian để lan tỏa thì thúc đẩy trụ cột tiêu dùng chính là giải pháp nhanh nhất, ít tốn kém nhất nhưng có khả năng đạt hiệu quả cao nhất.

Minh Đức