Tuần qua, câu chuyện về sự thua lỗ của EVN, việc dư thừa điện táo tạo trong khi đất nước vẫn phải nhập khẩu điện và doanh nghiệp làm điện tái tạo kêu trời vì không hòa được lưới điện… đang được nhiều đại biểu Quốc hội phản ánh và cũng là mối quan tâm chung của cử tri cả nước.
Nhiều đài biểu Quốc hội đề nghị cần phải làm rõ nguyên nhân chính của khoản lỗ 26.000 tỷ đồng trong năm 2022 của Việc EVN
Rất nhiều đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi tại sao EVN lỗ triền miên, mỗi năm hàng chục nghìn tỷ đồng như vậy? Đặc biệt, các đại biểu đều nhấn mạnh việc cần phải làm rõ nguyên nhân chính của khoản lỗ 26.000 tỷ đồng trong năm 2022 của EVN, đồng thời sớm có giải pháp khắc phục bất cập trong cơ chế giá điện.
Cụ thể, đại biểu Lê Thanh Vân (Đoàn Cà Mau) đặt câu hỏi: “Tại sao EVN lỗ triền miên, mỗi năm hàng chục nghìn tỷ đồng như vậy? Phải rà soát xem EVN lỗ lớn như vậy thì đời sống của lãnh đạo ngành điện ra làm sao?
Trong khi đó, đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) phản ánh, từ năm 2010 đến nay, EVN đã 8 lần điều chỉnh tăng giá điện. Theo đó, giá bình quân từ 1.058 đồng/kWh lên 1.864,4,44 đồng/kWh (vào năm 2019); đến nay vẫn tiếp tục báo lỗ và đề nghị điều chỉnh tăng giá điện.
Theo phản ánh của đại biểu Yên "Cử tri cho rằng cùng một hệ sinh thái, nhưng công ty mẹ (EVN) báo lỗ, còn các công ty con vẫn công bố thu lợi nhuận cao. Thế thì nguyên nhân khoản lỗ của EVN là từ đâu, nguyên nhân có phải từ năng lực quản lý hay không?”.
Vậy, nguyên nhân chính của khoản lỗ này là do đâu? “Nếu nói rằng giá đầu vào tăng cao, gồm nhiên liệu, lãi vay hay bị lỗ tỷ giá thì các công ty con của EVN cũng đối diện với khó khăn này. Tại sao ra kết quả khác nhau”, Đại biểu Yên nêu quan điểm.
Các đại biểu cho rằng, Bộ Công Thương cần nghiên cứu, tìm ra phương án tối ưu để đảm bảo an ninh năng lượng. Đại biểu Tạ Thị Yên đề nghị "Có thể tìm nguồn nhiên liệu rẻ, sạch hơn để giảm giá thành sản xuất. Trong đó, cần có cơ chế giá hợp lý để các nhà máy điện tư nhân, dự án năng lượng tái tạo tham gia vào kinh doanh điện".
Liên quan đến vấn đề giá điện, trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết một số ý kiến cho rằng việc tăng giá điện của EVN khiến tăng chi phí đầu vào của các DN sản xuất trong bối cảnh đơn hàng giảm, xuất khẩu giảm.
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng chỉ ra chính sách giá điện như hiện nay không khuyến khích các DN đầu tư vào máy móc, trang thiết bị ít tiêu hao năng lượng. Đây là lý do mỗi lần tăng giá điện, người dân đều không thấy thoải mái. Do đó, Ủy ban Kinh tế Quốc hội "đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân chính của khoản lỗ hơn 26.000 tỷ đồng năm 2022 của EVN, đồng thời có giải pháp sớm khắc phục bất cập trong cơ chế giá điện".
Theo nhiều chuyên gia, Ủy ban Kinh tế đề nghị Chính phủ làm rõ khoản lỗ hơn 26.000 tỷ đồng của EVN rất cần thiết, "dù muộn" nhưng khi làm được điều này "việc tăng giá điện sẽ tránh được sự hoài nghi của cử tri".
Đáng chú ý, nhiều đại biểu cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm, rà soát chi tiêu, đời sống của lãnh đạo ngành điện trong bối cảnh thua lỗ triên miên như vậy.
Thừa điện tái tạo, nhưng không hòa lưới được, ai chịu trách nhiệm?
Tại phiên thảo luận tổ ở Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu Quốc hội cũng đặt câu hỏi cho Bộ Công Thương và ngành điện liên quan đến vấn đề thiếu điện, hàng chục dự án điện tái tạo đang nằm chờ với công suất hơn 4.600MW không được đấu lưới. Trong khi Việt Nam đang thiếu điện, phải mua điện từ Trung Quốc, Lào…
Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Lê Thanh Vân cho rằng "Chúng ta có cơ hội, thừa điện tái tạo nhưng lại có những doanh nghiệp đóng cửa, không hoà mạng lưới được, ai chịu trách nhiệm?".
"Trước thông tin phải nhập khẩu điện từ Trung Quốc, Lào, tôi thử hỏi chúng ta có buồn không? Tại sao vậy? Giá thành của họ giảm mà tại sao chúng ta lại không giảm giá điện? Chúng ta xác định Việt Nam là cường quốc điện gió do thiên nhiên ưu đãi, nhưng vì sao phải nhập khẩu điện từ Trung Quốc?”, ông Vân nêu vấn đề.
Thái Đạt (t/h)