Cảnh báo việc 'nhồi' dự án vào Vườn quốc gia Tam Đảo dễ phải dừng lại hoặc hủy bỏ?

Sau khi theo dõi thông tin về 2 dự án nghỉ dưỡng lấy hơn 100ha Vườn quốc gia Tam Đảo, các chuyên gia dẫn chứng những bài học quá khứ khi định "nhồi" dự án vào bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) gặp phải phản ứng lớn từ dư luận nên phải dừng lại, hủy dự án. Từ đó, bày tỏ quan điểm không đồng tình, đề nghị cân nhắc kỹ trước khi duyệt và phải đặt mục tiêu bảo tồn lên hàng đầu.

Hai dự án nghỉ dưỡng lấy hơn 100ha Vườn quốc gia Tam Đảo

Thời gian gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến việc 2 dự án gồm Khu du lịch sinh thái số 2 dự kiến lấy 68ha và dự án Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng giải trí số 13 - Vườn quốc gia Tam Đảo dự kiến thuê 35,73ha Vườn quốc gia Tam Đảo làm du lịch sinh thái.

Cụ thể, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang lấy ý kiến cộng đồng đánh giá tác động môi trường (ĐTM) dự án "khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng giải trí số 13, Vườn quốc gia Tam Đảo" có địa điểm tại Vườn quốc gia Tam Đảo, thuộc địa phận xã Tam Quan (huyện Tam Đảo, Vĩnh Phúc) và xã Quân Chu (huyện Đại Từ, Thái Nguyên).

Hiện trạng rừng khu vực thực hiện dự án bao gồm: rừng phục hồi, đất trống có cây gỗ tái sinh, rừng hỗn giao gỗ - tre nứa và các loại đất khác.

Về hiện trạng cao độ nền xây dựng, khu vực lập quy hoạch có địa hình đồi núi tương đối dốc, độ cao của toàn khu vực từ 780m đến dưới 1.000m so với mực nước biển.

Mục tiêu dự án để đầu tư, thuê môi trường rừng thực hiện đầu tư du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng giải trí kết hợp với đó là bảo tồn môi trường sinh thái, bảo vệ và phát triển rừng. Tổng diện tích thuê môi trường rừng tại Vườn quốc gia Tam Đảo để thực hiện dự án là 35,7ha (thời hạn thuê 30 năm). Dự án đề nghị chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sản xuất sang mục đích khác là 35,73 ha.

Ngày 27/3/2023, Vườn Quốc gia Tam Đảo và liên danh kể trên đã ký kết hợp đồng kinh tế cho thuê môi trường rừng để thực hiện Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí số 13 với diện tích thuê là 35,73 ha. 

Theo ĐTM được công bố, trong cơ cấu sử dụng đất, dự án sẽ bố trí khoảng 0,6 ha xây công trình dịch vụ công cộng; 1,5 ha xây biệt thự nghỉ dưỡng bungalow; 25,4 ha là rừng sinh thái tự nhiên; 5,9 ha là khu cây xanh, vườn hoa; 1,6 ha cho đất giao thông... Khu công trình dịch vụ công cộng có chiều cao tối đa 3 tầng, mật độ xây dựng dự kiến 60%, chức năng là khu đón tiếp, nhà điều hành, dịch vụ, ẩm thực.

Toàn dự án sẽ có khoảng 51 căn bungalow với 159 phòng ngủ. Bên cạnh đó, tại đây sẽ xây dựng công trình khách sạn cao 3 tầng nổi và 2 tầng hầm, tổng diện tích 4.071 m2, diện tích xây dựng 2.438 m2; mật độ xây dựng khoảng 59,9%, tổng diện tích sàn 12.700 m2, hệ số sử dụng đất 3,12 lần, tổng cộng có 126 phòng (gồm 46 phòng một giường và 80 phòng hai giường).

Tổng mức đầu tư của dự án này là 567 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng chiếm 481 tỷ đồng. Về tiến độ, dự kiến giai đoạn quý I/2024 - quý II/2025 dự án sẽ triển khai thi công xây lắp và lắp đặt thiết bị; kết thúc và đưa vào khai thác, sử dụng vào quý III/2025.

Trước đó, tháng 10/2022, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, đang tham vấn ý kiến cộng đồng đối với báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án Khu du lịch sinh thái số 2 do Công ty Cổ phần Nam Tam Đảo làm chủ đầu tư tại Vườn Quốc gia Tam Đảo. Điều đáng nói, đây là nơi có cảnh quan hệ sinh thái còn tương đối nguyên sơ.

Theo đó, dự án Khu du lịch sinh thái số 2 của CTCP Nam Tam Đảo, dự án có quy mô 68ha tại tiểu khu 102 và 105A, Vườn quốc gia Tam Đảo, xã Trung Mỹ, huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc. Tổng mức đầu tư của khu du lịch này là hơn 731 tỷ đồng, trong đó vốn tự có của chủ đầu tư là 181 tỷ đồng, còn lại 550 tỷ đồng là vốn huy động ngân hàng.

Công ty Nam Tam Đảo đã ký hợp đồng với Vườn quốc gia Tam Đảo vào đầu năm 2022 để thuê môi trường rừng đặc dụng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ ngơi, giải trí. Đến tháng 11 cùng năm, Tổng cục Lâm nghiệp đã chấp thuận nội dung thuê môi trường rừng của Công ty Nam Tam Đảo.

Theo báo cáo, dự án này phù hợp với quyết định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về đề án du lịch sinh thái, nghỉ ngơi, giải trí Vườn quốc gia Tam Đảo giai đoạn 2021 - 2030 được phê duyệt vào tháng 4/2021.

Dự án dự kiến được triển khai trên diện tích 68ha, thuộc phân khu dịch vụ - hành chính của Vườn quốc gia Tam Đảo. Trong tổng diện tích 68ha của dự án chủ yếu là đất lâm nghiệp 57,57ha, hiện có khoảng 15 hộ dân địa phương vẫn đang canh tác trồng các loại hoa màu và chăn nuôi gia súc trong khu vực triển khai dự án.

Dự án được chia thành hai giai đoạn thực hiện, trong đó giai đoạn 1 xây dựng trên 60,16ha, giai đoạn 2 là 7,84ha. Theo kế hoạch, dự kiến đến hết tháng 12/2023, dự án sẽ hoàn thành thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, hoàn thiện các thủ tục pháp lý. Chủ đầu tư sẽ có 1 tháng để chuẩn bị thi công.

Giai đoạn tháng 2/2024 đến tháng 5/2026, dự án sẽ thi công hạ tầng kỹ thuật và các hạng mục công trình. Quý I - quý II/2026 sẽ hoàn trả mặt bằng, kết thúc thi công. Từ quý II/2026 bàn giao, dự án đưa toàn bộ đi vào hoạt động.

Trong cơ cấu sử dụng đất giai đoạn 1, dự án sẽ bố trí hơn 2,3ha làm khu dừng chân nghỉ ngơi; 0,5ha đất nhà hàng - dịch vụ; 9,2ha đất cây xanh dịch vụ; 1,8ha đất dịch vụ - sinh hoạt cộng đồng; 0,3ha đất quảng trường, sân lễ hội; 4ha đất cây xanh cảnh quan; 3,2ha đất hạ tầng kỹ thuật; 3,5ha đất mặt nước và còn lại 35,2ha sẽ là đất cây xanh lâm nghiệp.

Dự án có công suất phục vụ 500 khách mỗi ngày, tương đương 175.000 khách một năm. Số lượng nhân viên phục vụ khoảng 220 người.

Cảnh báo việc 'nhồi' dự án sẽ phải dừng lại hoặc hủy bỏ?

Liên quan đến sự việc này, chia sẻ với báo chí, nhiều chuyên gia về môi trường, kiến trúc đều tỏ ra không đồng tình việc "biến" diện tích lớn Vườn quốc gia Tam Đảo vốn là khu bảo tồn thành khu vực xây dựng nhiều công trình du lịch sinh thái, khách sạn 225 phòng cao 3 tầng và kinh doanh thương mại.

Theo đó, Tiến sĩ Phùng Tửu Bôi (Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam) đề nghị không nên làm dự án lấy diện tích đất lớn như vậy ở vườn quốc gia.

"Từ khi còn công tác ở Viện Điều tra quy hoạch rừng, chúng tôi đã nghiên cứu, xây dựng quy hoạch rất kỹ về Vườn quốc gia Tam Đảo. Bây giờ phải bảo vệ chứ không thể làm tùy tiện, bởi vườn quốc gia đó không xa Hà Nội, nếu bây giờ phá đi, bao giờ mới phục hồi lại được? Phục hồi rừng rất khó và mất rất nhiều thời gian", ông Bôi cho hay.

Theo vị chuyên gia của Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam phân tích, việc trồng gỗ quý, gỗ to, cây bản địa không thể trong thời gian ngắn, mà phải kéo dài hàng chục năm trời.

"Đừng mang chuyện hứa "sẽ trồng rừng" ra, bởi tôi đã xem nhiều dự án cam kết trồng rừng rồi, họ trồng có được bao nhiêu đâu. Khi làm công trình ở đó rồi thì các hoạt động của dự án còn gây ảnh hưởng rất nhiều cho khu vực lân cận xung quanh. Tôi không đồng ý ở Vườn quốc gia Tam Đảo xây dựng những dự án lớn như thế", ông Bôi thẳng thắn.

Đóng góp ý kiến tham vấn, TS. KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đưa ra cảnh báo, cơ quan chức năng phải hết sức thận trọng khi phê duyệt 2 dự án trên.

Theo đó, ông Đào Ngọc Nghiêm dẫn chứng những bài học quá khứ khi định "nhồi" dự án vào bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) gặp phải phản ứng lớn từ dư luận nên phải dừng lại, hủy dự án.

"Ngay từ cuối thế kỷ XIX, người Pháp đã nhìn thấy những lợi thế về du lịch nên đã xây dựng khu nghỉ dưỡng ở Tam Đảo và từ đó tới nay nơi đây trở thành khu du lịch nổi tiếng. Trong khu vực phát triển vùng Thủ đô Hà Nội, Vườn quốc gia Tam Đảo có lợi thế nhiều nhất. Trong bối cảnh hiện nay việc giữ gìn cảnh quan thiên nhiên rất quan trọng, không được tổ chức du lịch mà phá hủy không gian xanh của vườn quốc gia", ông Nghiêm nêu quan điểm.

Ông Nghiêm còn phản ánh, ở Tam Đảo đã từng có một số dự án bị "bác" vì không hợp lý hoặc gây phản ứng từ phía dư luận. "Nguyên tắc làm du lịch sinh thái thì yêu cầu bảo tồn phải đặt lên hàng đầu, không được làm giảm cảnh quan thiên nhiên, chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Tôi cho rằng việc xem xét 2 dự án này phải được quan tâm hơn", ông Đào Ngọc Nghiêm bày tỏ.

Tuy nhiên, ông Nghiêm cũng đặc biệt lưu ý: "Chính người Pháp đã phát hiện ra để khai thác cảnh quan ở Tam Đảo. Trong những năm vừa qua có nhiều dự án, nhiều lần nghiên cứu quy hoạch nhưng gần như phải đảm bảo cân bằng hài hòa giữa không gian xanh với diện tích đã xây dựng".

"Vẫn hướng tới phát triển du lịch nhưng phải đảm bảo cân bằng với cảnh quan sinh thái. Như dự án đang tham vấn ý kiến cộng đồng là một công trình rất lớn khi đặt trong vườn quốc gia. Quá trình xây dựng và hoạt động sau này của khách sạn, bungalow sẽ tác động đến sinh thái, cảnh quan... Chúng ta không nên khai thác quá mạnh cảnh quan thiên nhiên. Nên chăng tổ chức du lịch ở vùng ven, phát triển du lịch cộng đồng thay vì bê tông hóa Vườn quốc gia Tam Đảo", ông Nghiêm nói.

Liên quan đến vấn đề này, Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

Hồng Quang