Các công ty chứng khoán tăng mạnh vốn chủ yếu để thâu tóm thị phần và đón đầu cơ hội thị trường bùng nổ trong thời gian tới, khi Việt Nam ngày càng hội nhập với nền kinh tế toàn cầu. Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể sớm được nâng hạng, sẽ là địa điểm đầu tư, kinh doanh hấp dẫn đối với những nhà đầu tư và doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Chạy đua tăng vốn
Cuộc đua tăng vốn hàng nghìn tỷ của các công ty chứng khoán đang có dấu hiệu sôi động trở lại trong giai đoạn nửa cuối năm 2023 đến nay và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Đầu tháng 12/2023, CTCP Chứng khoán SSI (SSI) đang thực hiện lấy ý kiến cổ đông thông qua phương án phát hành 453 triệu cổ phiếu, trong đó phát hành 302 triệu cổ phiếu thưởng với tỷ lệ 100:20 và chào bán 151 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 15.000 đồng/cp, tỷ lệ 100:10. Thời gian dự kiến phát hành trong năm 2023-2024 hoặc thời gian khác tùy theo quyết định của HĐQT. Nếu thành công, vốn điều lệ của SSI dự kiến tăng lên mức 19.645 tỷ đồng, tiếp tục dẫn đầu nhóm công ty chứng khoán và bỏ xa công ty xếp thứ hai là VPBankS.
Công ty Cổ phần Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh (HoSE: HCM) dự kiến phát hành 228,6 triệu cổ phiếu chào bán cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ 2:1, tương ứng cổ đông sở hữu 02 cổ phiếu HCM thì sẽ có 01 quyền mua để mua 01 cổ phiếu HCM mới với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Đồng thời, Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh sẽ phát hành gần 68,6 triệu cổ phiếu HCM để trả cổ tức đợt 2/2021 theo tỷ lệ 15%, tương ứng cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu HCM thì sẽ được nhận thêm 15 cổ phiếu mới. Như vậy, nếu cả hai phương án phát hành trên diễn ra thành công thì vốn điều lệ của Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh sẽ tăng mạnh thêm gần 3.000 tỷ đồng, tăng từ mức 4.581 tỷ đồng hiện nay lên 7.552 tỷ đồng.
Công ty Cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS) đã họp Đại hội đồng cổ đông bất thường vào ngày 9/12/2023. Theo tài liệu công bố, Chứng khoán LPBank sẽ chào bán tối đa 363,8 triệu cổ phiếu với mức giá không thấp hơn 10.000 đồng/cổ phiếu, tỷ lệ thực hiện quyền là 1.000:14.552, tương ứng mỗi cổ đông sở hữu 1.000 cổ phiếu sẽ được mua thêm 14.552 cổ phiếu mới. Nếu chào bán thành công, vốn điều lệ của công ty dự kiến tăng gấp gần 16 lần, từ 250 tỷ đồng lên 3.888 tỷ đồng.
Ngày 13/11/2023, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) đã nhận được chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính về việc tăng vốn điều lệ thêm 1.000 tỷ đồng, lên mức 4.000 tỷ đồng. Nguồn vốn góp đến từ chủ sở hữu là ngân hàng mẹ, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB). Vốn chủ sở hữu của công ty sau khi tăng đạt hơn 5.500 tỷ đồng, tổng tài sản đạt hơn 10.000 tỷ đồng và vốn điều lệ đạt 4.000 tỷ đồng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc ACBS trở thành công ty nằm trong top 11 những công ty có quy mô vốn điều lệ lớn nhất tính đến quý IV/2023.
HĐQT Chứng khoán VNDirect cũng đã thông báo qua nội dung chào bán và phát hành hơn 304 triệu cổ phiếu, trong đó gần 244 triệu cổ phiếu được phát hành ra công chúng để tăng vốn điều lệ, hiện đang ở mức 12.178 tỷ đồng. Việc phát hành thuộc kế hoạch tăng vốn lên gần 18.000 tỷ đồng của VNDirect. Trong vài năm qua, công ty này đã tăng vốn rất nhiều và nhanh. Nếu kế hoạch tăng vốn năm 2023 thành công, VNDirect sẽ tăng gấp khoảng 8 lần vốn so với năm 2020.
Bên cạnh đó, Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cũng lên kế hoạch tăng vốn hơn 10.000 tỷ đồng, trong khi Chứng khoán MB (MBS) đã chốt quyền phát hành hơn 57 triệu cổ phiếu để tăng vốn điều lệ lên 4.377 tỷ đồng.
Đón cơ hội thị trường bùng nổ
Việc các công ty chứng khoán đồng loạt tăng vốn phần nào phản ánh tiềm năng của ngành dịch vụ tài chính tại Việt Nam. Hiện tại, tỷ lệ nhà đầu tư trên toàn dân số ở Việt Nam chưa tới 7%, thấp hơn so với mức 7,5% ở Thái Lan và mức 12,5% tại Malaysia. Ngoài ra, thu nhập khả dụng của hộ gia đình tại Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm tài chính cũng như nguồn thu của các công ty môi giới.
Song song với đó, Chính phủ Việt Nam cũng đang nỗ lực triển khai các giải pháp tháo gỡ những tồn tại giúp thị trường chứng khoán có thể sớm được nâng hạng.
Trong 2 năm trở lại đây, nhiều CTCK đã tiến hành tăng vốn với tốc độ rất nhanh chóng để cạnh tranh giành thị phần. Nguồn vốn giúp các công ty nâng cao năng lực tài chính để mở rộng hoạt động tín dụng và đầu tư vào cổ phiếu, đẩy mạnh hoạt động kinh doanh và tạo ra nhiều cơ hội cho vay hơn trong bối cảnh thị trường cải thiện và nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính của nhà đầu tư cao hơn.
Theo khảo sát, đa số các công ty chứng khoán cho biết sẽ sử dụng số tiền huy động vốn để mở rộng nguồn cung cho vay margin. Đây được đánh giá là mảng kinh doanh tương đối an toàn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng margin của nhà đầu tư vẫn rất lớn.
Nhìn chung, việc phát hành cổ phiếu qua đó tăng vốn điều lệ của các công ty chứng khoán sẽ giúp bổ sung thêm nguồn lực nhằm tăng vốn kinh doanh, cho vay margin, tự doanh, đầu tư… trong bối cảnh thị trường khởi sắc. Các hoạt động này có thể giúp gia tăng dòng tiền tham gia vào thị trường chứng khoán, từ đó giao dịch trên thị trường sẽ diễn ra sôi động hơn. Xét về dài hạn, quy mô thị trường và số lượng nhà đầu tư tại Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng mạnh, vì vậy việc tăng vốn là cần thiết để tạo ra những công ty chứng khoán có năng lực tài chính mạnh và ổn định.
Cũng cần lưu ý, một số công ty chứng khoán buộc phải tăng vốn để giảm rủi ro tài khoản và những khoản lỗ tiềm tàng. Một số công ty vướng một số tiền lớn, lên tới hàng tỷ USD nằm ở trái phiếu.
Theo VIS Rating, quy mô đầu tư các tài sản có nhiều rủi ro của toàn ngành chứng khoán vẫn còn cao và chiếm 24% tổng tài sản hữu hình, nhất là khi những công ty hoạt động trong lĩnh vực tư vấn trái phiếu tăng tỷ lệ nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp rủi ro trong 9 tháng đầu năm.
Trước tình trạng tốc độ trái phiếu doanh nghiệp chậm trả gốc/lãi phát sinh mới chậm lại và dòng tiền doanh nghiệp ổn định dần, khoản đầu tư của các công ty vào những tài sản có rủi ro cao, gồm cổ phiếu chưa niêm yết và đầu tư trái phiếu doanh nghiệp có mức độ tập trung đáng kể, khiến cho họ phải đối mặt với những rủi ro sự kiện.
Áp lực từ việc tăng vốn
Với việc tăng vốn, CTCK cũng sẽ phải đối mặt áp lực lớn trong việc duy trì tỷ suất sinh lời. Khi pha loãng cùng với các yếu tố về thị trường, các công ty chứng khoán khó duy trì mức ROE (tỉ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu) trên 20%.
Ngoài ra, một số CTCK cần nguồn vốn ngắn hạn để cân bằng mảng trái phiếu. Để đảm bảo vốn cho doanh nghiệp, huy động vốn được thực hiện để bù đắp nhưng thực tế một dòng tiền lớn đang bị kẹt. Trong ngắn hạn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận khó có thể theo kịp tốc độ tăng trưởng vốn, dẫn đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu giảm.
Trên thực tế, sẽ phải mất nhiều năm mới hấp thụ được dòng tiền từ việc tăng vốn nên ROE giảm là điều khó tránh khỏi. Về dài hạn, tùy thuộc vào việc sử dụng đồng vốn của từng doanh nghiệp, hiệu quả sẽ được cải thiện, tăng dần.
TTCK Việt Nam trong ngắn hạn, cụ thể là từ nay cho đến hết năm 2023 vẫn được đánh giá sẽ có xu hướng tích cực với nền tảng thanh khoản được duy trì. Việc lãi suất được đưa về mức thấp sẽ khiến dòng tiền có chiều hướng chảy mạnh hơn vào thị trường chứng khoán, đặc biệt trước bối cảnh nhiều kênh đầu tư vẫn gặp khó khăn như bất động sản, trái phiếu lại càng khiến kênh chứng khoán trở nên hấp dẫn hơn.
Các CTCK được dự báo cả doanh thu và lợi nhuận trong hai quý cuối năm sẽ đạt được tốc độ tăng trưởng tốt so với cùng kỳ do nền lợi nhuận thấp của năm trước.
Trung Anh