Chuỗi giá trị khép kín mở đường cho F&B Việt chinh phục thế giới

Chuỗi giá trị khép kín đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp F&B Việt nâng sức cạnh tranh trong nước và vươn ra quốc tế, thể hiện qua các thương vụ M&A gần đây cũng như việc tận dụng nguyên liệu bản địa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và xây dựng nền tảng hội nhập toàn cầu.

Khởi nguồn từ những cú bắt tay M&A nổi bật

Trong trung tuần tháng 9 năm 2025, giới F&B xôn xao trước thương vụ được xem là đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Tập đoàn Viet Thai International (VTI), công ty mẹ của chuỗi Highlands Coffee, đã chính thức thâu tóm Paris Baguette là thương hiệu bánh mì hàng đầu Hàn Quốc tại thị trường Việt Nam.

Theo một số nguồn tin, thực tế VTI đã tiếp nhận quyền vận hành chuỗi tiệm bánh này từ khoảng 5 tháng trước, nhưng đến nay thương vụ mới được hé lộ. Việc thâu tóm một thương hiệu ngoại không chỉ mang tính mở rộng danh mục mà còn được nhìn nhận như bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hệ sinh thái F&B của VTI.

Hiện nay, tập đoàn này đã sở hữu chuỗi cà phê có độ phủ rộng nhất cả nước là Highlands Coffee, thương hiệu phở truyền thống Phở 24, thương hiệu trà – cà phê quốc tế The Coffee Bean & Tea Leaf, và nay bổ sung thêm Paris Baguette để khép kín chuỗi giá trị trong ngành thực phẩm và đồ uống.

Trước đó một tháng, thị trường cũng chứng kiến một thương vụ nội địa gây tiếng vang. Công ty Cổ phần Nguyên liệu Á Châu AIG đã mua vào hơn 7,1 triệu cổ phiếu của Công ty Cổ phần Thực phẩm G.C, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu lên 52,87 phần trăm và chính thức nắm quyền chi phối doanh nghiệp này. Theo đánh giá của giới quan sát, “mối duyên” giữa hai doanh nghiệp nội địa trong ngành F&B có ý nghĩa đặc biệt bởi tính chất bổ trợ cho nhau.

AIG là nhà cung cấp nguyên liệu lớn, với các sản phẩm đa dạng từ bột kem không sữa, tinh bột sắn cho đến nước dừa và sữa dừa, nay sẽ trở thành nguồn cung ổn định cho G.C Food. Ngược lại, G.C Food vốn có thế mạnh trong chế biến sản phẩm từ nông sản như nha đam, thạch dừa và đã xây dựng được mạng lưới xuất khẩu tới khoảng 20 quốc gia, nay sẽ là kênh tiêu thụ bền vững cho AIG.

Trong một buổi tọa đàm cùng các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 11 tháng 9, ông Nguyễn Văn Thứ, nhà sáng lập G.C Food, đã chia sẻ góc nhìn rộng hơn về con đường phát triển bền vững của ngành F&B. Ông nhấn mạnh rằng chinh phục các thị trường khó tính không chỉ dựa trên quy mô vốn hay công nghệ mà cốt lõi nằm ở chất lượng sản phẩm và sự chính trực của doanh nghiệp.

Với quan điểm không để tài nguyên bản địa bị lãng phí, những nguyên liệu tưởng chừng bỏ đi vẫn có thể chế biến và đưa trở lại vòng quay kinh tế. Thực tế, nha đam Việt Nam đã chứng minh được sức cạnh tranh khi có thể đứng ngang hàng với sản phẩm Thái Lan tại các thị trường khó tính như Nhật Bản và Hàn Quốc. Đạt được điều này là nhờ sự mở rộng vùng trồng, chi phí lao động hợp lý, giá bán cạnh tranh cùng lợi thế sản xuất quy mô lớn.

G.C Food hiện sở hữu vùng nguyên liệu nha đam rộng lớn, nhà máy chế biến nha đam lớn nhất Việt Nam, đồng thời cũng là chủ sở hữu nhà máy sản xuất thạch dừa lớn nhất cả nước. Tất cả tạo thành nền tảng vững chắc để doanh nghiệp sẵn sàng bước vào cuộc cạnh tranh về chất lượng và giá cả.

Nhìn từ những thương vụ M&A và kinh nghiệm của các nhà sáng lập doanh nghiệp, có thể thấy rằng xây dựng chuỗi giá trị khép kín không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành con đường tất yếu đối với các doanh nghiệp F&B Việt Nam. Trong bối cảnh có đến bảy mươi phần trăm doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành vẫn đang chịu sức ép cạnh tranh gay gắt từ cả khối ngoại lẫn các tập đoàn nội địa lớn, việc tận dụng lợi thế bản địa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tạo ra sự liên kết bền chặt trong chuỗi giá trị sẽ là chìa khóa để các doanh nghiệp Việt không chỉ giữ vững thị phần trong nước mà còn từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Tới hành trang chinh phục thị trường quốc tế

Theo các chuyên gia, chuỗi giá trị trong ngành F&B của Việt Nam đang hình thành một hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh, bắt đầu từ khâu cung ứng nguyên liệu như nông sản, thủy sản, gia vị; tiếp nối bằng sản xuất với các công đoạn chế biến và đóng gói; sau đó là khâu phân phối qua hệ thống logistics, kho bãi; rồi đến bán lẻ thông qua siêu thị, thương mại điện tử, chợ truyền thống; và cuối cùng là khâu tiêu dùng, trong đó thế hệ Gen Z với xu hướng tiêu dùng xanh đang đóng vai trò ngày càng nổi bật.

Chuỗi vận hành này được ví như “mạch máu” của nền kinh tế, bởi ngành F&B vốn phụ thuộc chặt chẽ vào nông nghiệp, lĩnh vực chiếm khoảng 15 phần trăm GDP, cũng như công nghiệp chế biến với tốc độ tăng trưởng ổn định 8 đến 10 phần trăm mỗi năm.

Tuy nhiên, chuỗi giá trị này không thể tách rời những biến động vĩ mô. Lạm phát đã khiến chi phí nguyên liệu leo thang, điển hình như giá cà phê trong năm 2024 tăng đến 30 phần trăm.

Song song với đó, xu hướng “healthy eating” – ăn uống lành mạnh – thúc đẩy nhu cầu thực phẩm hữu cơ tăng khoảng 25 phần trăm chỉ trong giai đoạn 2023 đến 2025. Để đứng vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp F&B Việt cần tìm cho mình những “vũ khí” chiến lược, mà một trong số đó chính là phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Bao bì được xem là một minh chứng điển hình. Việc sử dụng nguyên liệu tái chế từ giấy hoặc nhựa không chỉ giúp giảm chi phí mà còn đáp ứng triết lý thiết kế “Less is more”, hướng tới sự tối giản và thân thiện môi trường.

Nhiều thương hiệu trà đã tiên phong sử dụng ống hút bằng cỏ, biến sản phẩm thành thông điệp xanh chạm tới khách hàng. Những sáng kiến này cho thấy công nghiệp hỗ trợ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh chứ không chỉ dừng ở vai trò bổ trợ.

Theo bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp thuộc Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, các startup xanh trong ngành F&B đang được khuyến khích mở rộng ra thị trường quốc tế, đồng thời kêu gọi vốn từ các quỹ đầu tư tác động.

Thực tế đã xuất hiện nhiều thương hiệu đi theo hướng này, như Sokfarm, Dược trà Hegie, bánh tráng Tân Nhiên hay Con Tôm Rừng. Những cái tên này không chỉ đạt được chứng nhận quốc tế như USDA hay EU mà còn có mặt tại các hội chợ lớn và xuất khẩu thành công sang châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trong khuôn khổ cuộc thi Dự án khởi nghiệp xanh lần thứ mười một đang diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, bà Vũ Kim Anh cho rằng sẽ còn nhiều mô hình kinh doanh được hoàn thiện, sẵn sàng gọi vốn và mở rộng sản xuất. Đây chính là cơ hội để các doanh nghiệp bắt kịp xu hướng toàn cầu, giảm thiểu chi phí nhưng vẫn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới.

Cùng quan điểm đó, bà Hồ Thị Quyên, Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng để chinh phục cả thị trường trong nước lẫn quốc tế, các doanh nghiệp F&B cần tập trung xây dựng sản phẩm đạt chuẩn, minh bạch về nguồn gốc, đồng thời đầu tư cho thương hiệu và câu chuyện bản sắc Việt. Đây sẽ là yếu tố giúp sản phẩm không chỉ dừng lại ở giá trị tiêu dùng mà còn trở thành một phần của văn hóa Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số và mở rộng kênh bán hàng cũng được xem là điều kiện tất yếu. Việc nhanh nhạy nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh, sạch, tiện lợi cùng với chủ động kết nối các hoạt động xúc tiến thương mại sẽ tạo nền tảng vững chắc để sản phẩm F&B Việt Nam vươn xa.

Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, doanh nghiệp F&B Việt đang có cơ hội định vị mình như một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Quang Anh