Miễn phí, giảm phí chuyển tiền, quản lý tài khoản và ngân hàng số đã trở thành công cụ cạnh tranh phổ biến của các ngân hàng. Khi lợi thế về giá dần thu hẹp, bài toán đặt ra là duy trì nguồn thu dịch vụ, nâng chất lượng trải nghiệm và chuyển đổi lượng khách hàng tăng thêm thành giá trị kinh doanh bền vững.
Miễn phí để mở rộng thị phần
Miễn phí dịch vụ ngân hàng tại Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới. Nếu trước đây, phí chuyển tiền, phí quản lý tài khoản hay phí duy trì dịch vụ ngân hàng điện tử là những nguồn thu quen thuộc, thì nay nhiều ngân hàng đã miễn hoặc giảm đáng kể các khoản phí cơ bản trên kênh số. Chính sách này giúp khách hàng tiết kiệm chi phí, đồng thời tạo động lực để các ngân hàng mở rộng tệp người dùng và gia tăng tần suất giao dịch.
Trên thị trường, Vietcombank công bố chính sách miễn phí mở tài khoản và chuyển tiền trên VCB Digibank. Sacombank trong tháng 7/2026 tiếp tục triển khai ưu đãi miễn phí dịch vụ cho gói tài khoản BizPro dành cho doanh nghiệp, tích hợp tài khoản, ngân hàng điện tử, thẻ doanh nghiệp, trả lương và các tiện ích thanh toán. Những chương trình cho thấy miễn phí không chỉ hướng đến khách hàng cá nhân mà còn trở thành công cụ thu hút doanh nghiệp, đặc biệt nhóm có nhu cầu giao dịch thường xuyên.
Ảnh minh họa
Tốc độ số hóa ngày càng cao của thị trường, khiến áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), đến tháng 8/2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá trị giao dịch tăng 13,26%. Giao dịch qua Internet tăng 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị; giao dịch qua điện thoại di động tăng 35,33% về số lượng và 23,9% về giá trị.
Khoảng cách giữa tốc độ tăng số lượng và giá trị giao dịch là một tín hiệu đáng chú ý. Số lượng giao dịch tăng nhanh cho thấy thanh toán số đang được sử dụng thường xuyên hơn, nhưng mức tăng giá trị thấp hơn cũng phản ánh sự phổ biến của các giao dịch có giá trị nhỏ. Với ngân hàng, điều này mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng trên diện rộng, song không đồng nghĩa doanh thu sẽ tăng tương ứng, nhất là khi nhiều giao dịch cơ bản không còn thu phí trực tiếp.
Trong bối cảnh đó, miễn phí có thể được xem là khoản đầu tư để mở rộng hệ sinh thái khách hàng. Khi người dùng thường xuyên chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, quét mã QR và nhận lương qua tài khoản, ngân hàng có thêm cơ hội cung cấp tiết kiệm, thẻ tín dụng, khoản vay, bảo hiểm và các dịch vụ quản lý tài chính. Giá trị kinh doanh vì thế không chỉ nằm ở khoản phí thu trên từng giao dịch, mà còn ở khả năng duy trì quan hệ lâu dài và đáp ứng thêm nhu cầu tài chính của khách hàng.
Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này phụ thuộc vào chất lượng khách hàng và khả năng khai thác dịch vụ đi kèm. Một tài khoản được mở nhưng ít hoạt động, số dư thấp và không phát sinh nhu cầu khác chưa chắc tạo ra giá trị đủ bù đắp chi phí công nghệ, vận hành, chăm sóc khách hàng và phòng chống gian lận.
Nâng chất lượng dịch vụ để tái cơ cấu nguồn thu
Áp lực tìm kiếm nguồn thu thay thế ngày càng rõ khi ngân hàng phải cân bằng giữa cạnh tranh lãi suất, chi phí vốn và yêu cầu kiểm soát rủi ro tín dụng. Trong bối cảnh dư địa mở rộng biên lãi ròng (NIM) chịu sức ép, thu nhập dịch vụ được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong cơ cấu doanh thu.
Theo thông tin từ báo cáo tài chính bán niên 2026 của các ngân hàng cho thấy, thu nhập thuần từ phí và hoa hồng trong nửa đầu năm đạt gần 52.630 tỷ đồng, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ. Dù kết quả giữa các ngân hàng không đồng đều, song con số này cho thấy dịch vụ đang trở thành một động lực tăng trưởng đáng chú ý. Bên cạnh đó nhiều ngân hàng ghi nhận thu nhập thuần từ phí dịch vụ suy giảm, trong đó Eximbank giảm khoảng 80%, MSB giảm khoảng 40%, còn Vietbank và Bac A Bank cùng giảm ở mức khoảng 28%.
Cần lưu ý, tăng trưởng thu nhập phí toàn ngành không có nghĩa chính sách miễn phí giao dịch không ảnh hưởng đến doanh thu. Bởi thu nhập thuần từ phí và hoa hồng bao gồm nhiều hoạt động, không chỉ chuyển tiền hay quản lý tài khoản, mà còn có dịch vụ thẻ, thanh toán, bảo lãnh, đại lý và các nghiệp vụ khác. Vì vậy, kết quả tích cực ở cấp toàn ngành có thể đồng thời tồn tại với áp lực doanh thu tại những mảng bị miễn phí hoặc tại các ngân hàng có cơ cấu dịch vụ khác biệt.
Đánh giá triển vọng năm 2026, FiinRatings cho rằng thu nhập ngoài lãi của ngành ngân hàng có thể tiếp tục tăng tỷ trọng, nhưng cần phân biệt nguồn thu bền vững với các khoản thu biến động như thu hồi nợ, thoái vốn hay đầu tư. Theo bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối Nghiên cứu của MBS đưa ra nhận định, động lực thu nhập ngoài lãi sẽ có sự dịch chuyển, với trọng tâm hướng tới các nguồn thu ổn định hơn từ thẻ và ngân hàng số, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào những khoản thu mang tính thời điểm.
Từ góc độ cạnh tranh, điều này đặt ra yêu cầu chuyển từ cuộc đua miễn phí sang cuộc đua về chất lượng và mức độ phù hợp của dịch vụ. Khách hàng không chỉ quan tâm đến việc chuyển tiền không mất phí, mà còn chú trọng tốc độ xử lý, độ ổn định của ứng dụng, khả năng hỗ trợ khi có sự cố, bảo mật dữ liệu và tính minh bạch của các điều kiện sử dụng. Nếu phí cơ bản bằng không nhưng dịch vụ thường xuyên gián đoạn hoặc việc giải quyết khiếu nại kéo dài, lợi thế cạnh tranh khó duy trì.
Với doanh nghiệp, những gói dịch vụ tích hợp trả lương, thanh toán nhà cung cấp, thẻ doanh nghiệp và ngân hàng điện tử có thể giúp giảm chi phí giao dịch và đơn giản hóa vận hành. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần so sánh tổng chi phí sử dụng, hạn mức giao dịch, điều kiện ưu đãi và các khoản phí ngoài phạm vi miễn phí, thay vì chỉ dựa vào thông điệp quảng bá “0 đồng dịch vụ”.
Tuy nhiên các ngân hàng cần đánh giá chính sách miễn phí theo giá trị vòng đời khách hàng, chi phí phục vụ trên mỗi giao dịch và tỷ lệ chuyển đổi sang các sản phẩm phù hợp. Việc bán chéo có thể giúp tăng nguồn thu, nhưng phải dựa trên nhu cầu thực tế, thông tin minh bạch và nguyên tắc tư vấn có trách nhiệm. Miễn phí dịch vụ cơ bản không nên trở thành công cụ để gây áp lực khách hàng sử dụng sản phẩm tài chính không cần thiết.
Ở tương lai, khi miễn phí chuyển tiền và các tiện ích phổ thông ngày càng khó tạo khác biệt, lợi thế sẽ thuộc về ngân hàng có khả năng kết hợp dữ liệu, công nghệ và hiểu biết khách hàng để thiết kế dịch vụ tốt hơn. Cuộc đua vì thế không nhất thiết kết thúc khi các ngân hàng cùng đưa phí về mức thấp, mà sẽ chuyển sang cạnh tranh về hiệu quả vận hành, chất lượng trải nghiệm và khả năng tạo nguồn thu dài hạn.
Phượng Hòa