Giữa lúc chênh lệch giá vàng còn cao và nhiều quy định quản lý mới sắp có hiệu lực, chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư cá nhân có thể thua lỗ ngay khi giao dịch nếu thiếu chiến lược quản trị rủi ro.
Theo các chuyên gia, chu kỳ tăng giá vàng hiện nay trên thế giới có điểm khác biệt lớn so với trước: lực cầu chủ yếu đến từ các ngân hàng trung ương thay vì các quỹ ETF.
Đây là nhu cầu mang tính “thể chế”, không đến từ nhà đầu tư cá nhân, khiến sóng vàng bền hơn nhưng cũng khó dự đoán hơn. Ngoài ra, nếu trước đây vàng chỉ tăng mạnh khi lãi suất thực giảm sâu (như giai đoạn 2009–2011 hay năm 2020), thì trong giai đoạn 2022–2024, dù lãi suất thực tại Mỹ vẫn cao, giá vàng vẫn liên tục lập đỉnh. Điều này phản ánh vàng ngày càng được coi như tài sản chiến lược dài hạn, chứ không chỉ là công cụ phòng hộ lạm phát.
Tuy vậy, “hồi kết” của chu kỳ tăng giá này vẫn còn bỏ ngỏ, bởi nó phụ thuộc nhiều vào sự ổn định nội tại và triển vọng phục hồi rõ nét của kinh tế toàn cầu – điều khó xảy ra trong ngắn hạn.
Ở trong nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 10/10/2025), sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Theo các chuyên gia, mọi chính sách thường cần độ trễ 6 tháng đến 1 năm để phát huy tác dụng, nên việc thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới sẽ chưa thể diễn ra ngay lập tức.
Mua vàng là chấp nhận lỗ ngay từ đầu
Trước những thay đổi về chính sách, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng khi tích lũy vàng. Giá vàng hiện ở mức cao nhưng chênh lệch mua – bán vẫn rất lớn, khiến người mua dễ rơi vào thế “nắm đằng lưỡi”. Về lâu dài, chi phí nắm giữ có thể gia tăng khi quy định mới đi vào thực tế, làm lợi nhuận ngày càng bị bào mòn.
Từ tháng 8/2023, giá vàng quốc tế liên tục lập đỉnh, kéo thị trường trong nước tăng theo. Để phòng ngừa rủi ro trước biến động nhanh trong ngày, doanh nghiệp buộc phải nới rộng biên độ mua – bán. Hệ quả là mức chênh lệch thường xuyên duy trì rất cao, có lúc hơn 4 triệu đồng/lượng, sau đó hạ xuống nhưng vẫn quanh 2–3 triệu đồng/lượng.
Theo ông Ngô Thành Huấn, Chủ tịch FIDT, nguồn cung vàng miếng hạn chế khiến doanh nghiệp không dám bán nhiều vì sợ thiếu hàng, cũng không mạnh tay mua vào do lo ngại rủi ro giá giảm và chi phí lưu kho. Do đó, giao dịch đều bị kìm lại, còn giá niêm yết duy trì khoảng cách lớn để doanh nghiệp tự bảo hiểm.
Giữa lúc chênh lệch giá vàng còn cao và nhiều quy định quản lý mới sắp có hiệu lực, chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư cá nhân có thể thua lỗ ngay khi giao dịch nếu thiếu chiến lược quản trị rủi ro.
Thêm vào đó, doanh nghiệp còn phải tính đến chi phí vốn và rủi ro pháp lý phát sinh từ quy định mới, như định danh người giao dịch hay yêu cầu thanh toán qua tài khoản ngân hàng. “Biên độ giá quá lớn khiến người mua luôn bắt đầu ở trạng thái lỗ và chỉ có thể hòa vốn nếu giá tăng thêm vài triệu đồng/lượng. Khi yếu tố đầu cơ xuất hiện, giá niêm yết càng xa rời cung – cầu thực, khiến nhà đầu tư dễ bị cuốn theo tâm lý tăng giá mà không lường hết chi phí ẩn”, ông Huấn phân tích.
Từ 20/10/2025, thị trường vàng sẽ bước vào giai đoạn tái cấu trúc theo khuôn khổ pháp lý mới: nhiều đơn vị cung ứng tham gia, áp dụng định danh vàng, bắt buộc chuyển khoản với giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên và tiến tới đánh thuế cả giao dịch lẫn lợi nhuận từ đầu tư. Trong vai trò chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, ông Huấn nhấn mạnh ba yếu tố then chốt khi đầu tư vàng: quản trị rủi ro, chiến lược nắm giữ và tối ưu hóa chi phí.
“Lướt sóng” vàng còn cửa sinh lời?
Về quản trị rủi ro, ông Ngô Thành Huấn khuyến nghị nhà đầu tư nên thận trọng, tránh sử dụng tỷ trọng vốn lớn cho các quyết định mua – bán vàng trong giai đoạn trước khi khung pháp lý mới đi vào ổn định.
Thời kỳ đầu có thể xuất hiện biến động mạnh do sự tham gia của các đơn vị cung ứng mới, sự thay đổi trong cách niêm yết giá và cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Đồng thời, với quy định các giao dịch trên 20 triệu đồng buộc phải thực hiện qua tài khoản ngân hàng, hoạt động mua bán sẽ để lại dấu vết, không còn “ẩn danh” như trước. Do đó, yếu tố minh bạch trong hồ sơ tài chính cá nhân trở thành điều cần cân nhắc.
Về chiến lược nắm giữ, khi thị trường xuất hiện nhiều đơn vị được cấp phép kinh doanh vàng miếng, nhà đầu tư nên chủ động so sánh giá giữa các thương hiệu, thay vì chỉ tập trung vào SJC. Một số sản phẩm như vàng nhẫn hoặc vàng trang sức 9999 có thể cạnh tranh hơn về giá nhờ chi phí sản xuất thấp và ít yếu tố thương hiệu.
Tuy nhiên, nhóm sản phẩm này lại tiềm ẩn rủi ro về chất lượng, độ tinh khiết nếu không có kiểm định độc lập, đồng thời gặp hạn chế về thanh khoản khi bán lại trong bối cảnh thị trường biến động. Vì vậy, lựa chọn sản phẩm có chứng nhận rõ ràng và phân phối qua kênh uy tín vẫn là ưu tiên khi tích lũy dài hạn.
Về tối ưu chi phí, trong bối cảnh siết chặt quản lý và định danh giao dịch, hình thức gửi vàng tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng có thể trở nên phổ biến, dù chi phí dịch vụ sẽ cao hơn.
Nhà đầu tư cần cân nhắc giữa chi phí lưu ký và tự lưu trữ, đặc biệt là yếu tố an toàn và tính linh hoạt khi cần thanh khoản. Ngoài ra, nếu trong tương lai áp dụng thuế giao dịch hoặc thuế thu nhập từ đầu tư vàng, sức hút của hoạt động “lướt sóng” vàng vật chất sẽ giảm đáng kể so với các kênh đầu tư khác.
Ông Huấn cũng nhấn mạnh hai nguyên tắc quan trọng trong quản trị danh mục. Thứ nhất, phân bổ tài sản cần dựa trên hồ sơ rủi ro (risk profile) của từng nhà đầu tư bao gồm khả năng chịu đựng và mức độ chấp nhận rủi ro thay vì chạy theo xu hướng ngắn hạn thiếu bền vững.
Thứ hai, yếu tố chu kỳ kinh tế cần được lưu ý: khi nền kinh tế hồi phục, chứng khoán, bất động sản và các tài sản rủi ro khác sẽ hấp dẫn hơn vàng nhờ lợi suất cao hơn và kỳ vọng tăng trưởng rõ nét. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để nhà đầu tư từng bước dịch chuyển vốn khỏi vàng, phân bổ sang những kênh đầu tư giàu tiềm năng hơn.
Bình Minh