Chuyên gia dự báo diễn biến lãi suất thời gian tới

TS. Cấn Văn Lực cho rằng, 4 rủi ro, thách thức chính trong năm 2024 - 2025 là xung đột địa chính trị phức tạp và gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn. Đáng lưu ý, lạm phát và lãi suất dù giảm nhưng còn cao; rủi ro nợ công và nợ tư vẫn cao.

Xu hướng giảm lãi suất trên toàn thế giới

Đêm 6/6 (theo giờ Việt Nam), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã quyết định giảm lãi suất tham chiếu lần đầu tiên kể từ năm 2019. Ngân hàng này thông báo giảm lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản, về 3,75% từ mức 4% được duy trì từ tháng 9/2023.

Phân tích về động thái của các ngân hàng trung ương lớn tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam lần thứ hai - năm 2024 với chủ đề “Ứng biến trong vạn biến” diễn ra chiều 6/6, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng năm tới tình hình kinh tế thế giới sẽ đi ngang hoặc phục hồi tốt hơn một chút tuỳ vào chính sách tiền tệ của các nước.

Lạm phát  của Mỹ đã giảm từ khoảng 9% xuống còn khoảng 3% và đi ngang chứ không xuống mức mục tiêu 2%. Vì vậy, các dự báo hiện đều cho rằng sớm nhất phải đến tháng 9 Cục Dự trữ Liên bang Mỹ mới hạ lãi suất và có thể cắt giảm tối đa hai lần trong năm nay vào tháng 9 và tháng 12.

Ngân hàng Trung ương của các nước châu Á cũng sẽ đi theo đà của Fed chỉ trừ Việt Nam đã cắt giảm lãi suất rất sớm. Ông dự báo lãi suất điều hành  của Việt Nam sẽ đi ngang từ nay đến cuối năm và kể cả năm tới vì không có lý do gì để chúng ta tiếp tục cắt giảm.

TS. Cấn Văn Lực cũng đã cung cấp một số thông tin về tình hình kinh tế thế giới và Việt Nam, từ đó nhận định rõ đâu là các cơ hội, thách thức và đưa ra hàm ý cho giới đầu tư. Theo TS. Cấn Văn Lực, kinh tế thế giới năm 2023 tiếp tục giảm đà tăng trưởng (tăng 2,7% từ mức 3% năm 2022) và dự báo có thể tăng khoảng 2,7% năm 2024 và 2,8% năm 2025 (theo UN).

Về lạm phát, số liệu thống kê và dự báo của WB cho thấy, lạm phát đã giảm từ mức 8,6% năm 2022 xuống còn 5% năm 2023; dự kiến 3,5 - 4% năm 2024 và 3% năm 2025.

Thương mại toàn cầu tăng 0,6% năm 2023 và IMF dự báo sẽ tăng 2,5 - 3% năm 2024 và 3,3% năm 2025. Ngoài ra, xu hướng chung là lãi suất giảm; tiếp tục xu hướng chuyển đổi số và tăng trưởng xanh.

TS Cấn Văn Lực dự báo, 4 rủi ro, thách thức chính trong năm 2024 - 2025 là xung đột địa chính trị phức tạp và gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn. Đáng lưu ý, lạm phát và lãi suất dù giảm nhưng còn cao; rủi ro nợ công và nợ tư vẫn cao.

Bên cạnh đó, đà phục hồi chậm lại ở một số nước (Mỹ, Nhật Bản, Anh và Trung Quốc…), kéo theo tăng trưởng toàn cầu năm 2024 thấp hơn năm 2023, nhưng sẽ phục hồi dần trong năm 2025. Rủi ro an ninh năng lượng, an ninh lương thực vẫn hiện hữu; biến đổi khí hậu bất thường.

Lãi suất cho vay khó tăng sớm trở lại

Trước đó, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho rằng, thời điểm lãi suất tiết kiệm tăng cho đến khi kéo theo lãi suất cho vay tăng cần có độ trễ. Thông thường với các ngân hàng huy động vốn để cho vay ngay ra, thì ảnh hưởng lên lãi suất cho vay đầu ra sẽ diễn tức thời, không cần độ trễ. Nhưng nhìn chung, từ huy động vốn đến việc đẩy ra nền kinh tế sẽ có độ trễ khoảng từ 2 cho đến 3 tháng sau khi ngân hàng tính toán đến các loại chi phí.

Thực tế, hiện tại một số ngân hàng tung ra các gói lãi suất cho vay với mức lãi suất ưu đãi chỉ 5-6%/năm trong thời gian nhất định từ 1-3 năm. Tuy nhiên, hết ưu đãi, mức lãi suất sẽ thả nổi. Trong khi đó, nhiều ngân hàng đưa ra công thức tính lãi suất thả nổi bằng lãi suất tiết kiệm ở kỳ hạn 12 tháng trở lên cộng với biên độ lãi suất. Nếu lãi suất tiết kiệm tăng, tất yếu lãi suất thả nổi cũng tăng theo. 

Theo chuyên gia kinh tế, mặt bằng chung, lãi suất cho vay hiện sẽ khó đảo chiều tăng mạnh trở lại. Bởi mặt bằng lãi suất tiết kiệm vẫn ở mức thấp khi chỉ có số ít ngân hàng đang neo mức lãi suất trên 6%/năm. 

Ở góc độ nhìn nhận khác, một số chuyên gia lại cho rằng, lãi suất cho vay tăng sớm tại thời điểm này sẽ khó xảy ra.

TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế, phân tích, thực tế nhu cầu vay vốn còn rất lớn. Các nhà đầu tư, doanh nghiệp bất động sản, người dân đều có nhu cầu vay vốn để kinh doanh, sản xuất nhưng ngân hàng có cho vay không lại là chuyện khác.

Hiện nay, các ngân hàng đều tăng cường phòng ngừa rủi ro để đề phòng vấn đề nợ xấu, khó thu hồi vốn. Bên cạnh đó, ngân hàng Nhà nước ngày càng giám sát chặt chẽ việc cho vay đúng theo quy định. Đối với lĩnh vực bất động sản, các ngân hàng thương mại cho vay sẽ chọn lựa những cá nhân có nhu cầu và khả năng trả nợ. Về tổng thể dư nợ tín dụng trong bất động sản sẽ không tăng đột biến, còn trong sản xuất kinh doanh, tín dụng sẽ tăng từ từ theo sự phục hồi của doanh nghiệp. Diễn biến cung cầu tín dụng ở mức thận trọng do đó nhu cầu huy động vốn của các ngân hàng cũng sẽ không thể chạy đua lãi suất huy động giống như giai đoạn cuối năm 2022. Do vậy, lãi suất huy động có tăng cũng chỉ ở khoảng 0,5 – 1% phù hợp cho nhu cầu thực tế.

Ông Hiển phân tích thêm rằng, trong điều kiện bình thường, khi lãi suất huy động tăng tất yếu sẽ tác động đến lãi suất cho vay nhưng trong bối cảnh hiện nay lãi suất cho vay khó có thể tăng do 2 nguyên nhân. Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước đang kiểm soát chặt chẽ lãi vay. Thứ hai, do áp lực cạnh tranh cho vay giữa các ngân hàng.

Ngoài ra, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách nhằm hỗ trợ lãi suất trong năm 2022-2023, nên lãi suất cho vay trong năm nay sẽ giảm xuống để hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp phục hồi sản xuất - kinh doanh.

"Như vậy, trong thời gian tới, lãi suất cho vay khó có thể tăng mặc dù lạm phát và chi phí huy động vốn đầu vào của các ngân hàng đang có xu hướng tăng lên", ông Hiển nhấn mạnh.

Đng lực tăng trưởng đang phục hồi, cơ hội nhiều hơn thách thức

Phân tích các cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam, TS Cấn Văn Lực cho rằng, các động lực tăng trưởng đang phục hồi, dù không đồng đều.

Cụ thể, nền tảng vĩ mô và quản trị rủi ro được tích lũy tốt lên; rủi ro tài khóa (nợ công, nợ nước ngoài, nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ…) ở mức trung bình, dư địa chính sách tài khóa vẫn còn, góp phần giảm bớt áp lực đối với chính sách tiền tệ.

Đồng thời, lạm phát tính đến hiện tại tăng khoảng 4,5% so với cùng kỳ năm trước và có thể nhích lên một chút trong thời gian tới tuy nhiên ông Lực cho rằng lạm phát tăng trong tầm kiểm soát.

Cùng với đó, vấn đề lãi suất giảm, tỷ giá và nợ xấu tăng trong tầm kiểm soát. Theo ông, tín dụng hiện nay tăng 2,41%, thấp hơn so với mức 3,27% cùng kỳ năm ngoái, nhưng mức tăng trưởng tín dụng này phù hợp với sức cầu của nền kinh tế. Còn nếu so với cùng kỳ năm 2023, tăng trưởng tín dụng vẫn đạt 12,3%.

"Thời kỳ căng thẳng nhất của tỷ giá đã qua, áp lực tỷ giá thời gian tới sẽ giảm đáng kể", vị chuyên gia này dự báo.

Ngoài ra, thị trường chứng khoán cũng đang tăng khá nhờ kỳ vọng nâng hạng thị trường và bất động sản đang dần phục hồi.

"Thời điểm áp dụng các luật mới ban hành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh Bất động sản, Luật Tổ chức tín dụng… được đẩy lên sớm hơn 5 tháng sẽ góp phần thúc đẩy phục hồi thị trường bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và hoạt động tài chính – ngân hàng trở nên lành mạnh, bền vững hơn", ông Lực đánh giá.

Đức Hiếu