Biến đổi khí hậu đang ‘phả’ hơi nóng vào ngành thời trang

Nhiều trung tâm sản xuất thời trang lớn nhất ở Nam và Đông Nam Á đã phải hứng chịu những đợt nắng nóng nguy hiểm chưa từng có. Thực trạng này nêu bật một thách thức mà ngành thời trang đang phải đối mặt, trong khi đây cũng là vấn đề mà ngành công nghiệp này chưa được chuẩn bị chu đáo.

Những hiện tượng thời tiết cực đoan đang trở nên thường xuyên hơn, kéo dài và dữ dội hơn, nhưng ngành công nghiệp thời trang đang nỗ lực rất ít để thích ứng với những rủi ro khí hậu ngày càng tăng.

Theo Business of Fashion, các công đoàn cho biết công nhân may bị ốm và các nhà máy phải đối mặt với tình trạng thiếu vắng công nhân ngày càng tăng, năng suất thấp hơn và thiết bị trục trặc. Trong hầu hết các ngày, công nhân may có tên Genna Metillo phải cúi mình bên chiếc máy may trong một nhà máy kém thông thoáng ở khu công nghiệp cách Manila, thủ đô của Philippines khoảng 30 km về phía nam, để may quần áo cho các thương hiệu thời trang quốc tế.

Để duy trì tốc độ sản xuất, khi hạn ngạch sản xuất cao trong thời điểm khí hậu nóng bức này là hết sức khó khăn. Thế nhưng, các công nhân không hề có thời gian để tạm dừng, thậm chí là đi vệ sinh hoặc lấy một cốc nước. Khi nhiệt độ tăng cao vào tháng Tư, tình hình chuyển từ khó chịu sang nguy hiểm.

Thông qua phiên dịch từ Phó giám đốc Trung tâm Công đoàn và nhân quyền ở Philippines, Metillo, cho biết: “Phần lớn các công nhân phàn nàn về các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Đã có 5 người ngất xỉu”.

Những câu chuyện như vậy ngày càng phổ biến vì biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng trên khắp thế giới trở nên dữ dội, thường xuyên hơn và nguy hiểm hơn. Châu Á, nơi tập trung nhiều trung tâm sản xuất thời trang, là một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Hậu quả là có thật, và ngày càng gia tăng, nhưng phần lớn không được ghi chép đầy đủ, khiến ngành công nghiệp dệt may tại khu vực này ngày càng phải đối mặt với một mối đe dọa tiềm tàng, thậm chí ngành này còn chưa bắt đầu thừa nhận.

Nam và Đông Nam Á đang gồng mình gánh chịu

Trong gần hai tháng qua, nhiều vùng ở Nam và Đông Nam Á phải chịu cái nóng chết người. Mặc dù luôn là thời điểm nóng nhất trong năm, nhưng nhiệt độ oi ả đang trở nên tồi tệ hơn do biến đổi khí hậu, nó vẫn kéo dài hàng tuần và tiếp phá kỷ lục trên toàn khu vực.

Thông tin với Business of Fashion, một giám đốc nhà máy tại Dhaka (Bangladesh), cho biết: “Tôi đã ở Dhaka được 5 năm và tôi chưa từng thấy điều gì như thế này”, tháng 4 được xem là thời điểm nắng nóng kỷ lục của Bangladesh, “khi bạn bước ra khỏi xe, nó giống như một sa mạc vậy”, vị giám đốc này chia sẻ.

Mặc dù mưa đã giúp giảm bớt phần nào, nhưng các quốc gia bao gồm Campuchia, Philippines và Myanmar cũng phải hứng chịu cái nóng kỷ lục. Tại Ấn Độ, nơi nhiệt độ ở Delhi đã lên tới 50 độ C (122 độ F) vào tuần trước, theo truyền thông địa phương, hàng nghìn trường hợp say nắng và hàng chục trường hợp tử vong đã được báo cáo kể từ tháng 3.

Mặc dù vậy, ngành công nghiệp dệt may tại khu vực này dường như chưa được chuẩn bị để xử lý vấn đề này. Hầu hết các nhà máy đều đã có tuổi đời trên hàng chục năm và được thiết kế kém để chịu được nhiệt độ ngột ngạt. Đáng chú ý, người lao động không được tiếp cận với những tiện nghi cơ bản như nước uống - thứ mà nhiều thương hiệu lớn quy định nhà cung cấp của họ phải cung cấp, nhưng không phải lúc nào cũng có sẵn. Ngay cả khi đó, nhiều nhà máy hạn chế việc uống nước hoặc đi vệ sinh không quá một lần một ngày để tập trung phục vụ cho sản xuất.

Ngay cả các nhà máy hiện đại và vận hành tốt cũng đang phải vật lộn để thích ứng với một thế giới nơi nhiệt độ lên tới trên 40 độ C trở nên phổ biến hơn.

Những người trong ngành, cho biết trong thời kỳ nóng nhất trong vài tháng qua, các máy làm mát nước của nhà máy đã cạn kiệt trước khi được bổ sung, các bộ điều hòa không khí quá nóng và các thiết bị quan trọng ngừng hoạt động.

Giám đốc nhà máy ở Dhaka, cho biết: “Bên ngoài là 40 độ, bên trong là 42 độ. Chúng tôi không thể làm gì được. Bạn không thể điều hòa không khí; không có không gian, không có quyền lực, không có tiền. Và sẽ không có ai trả tiền cả”.

Cuộc khủng hoảng thầm lặng và tốn kém

Thật khó để xác định chính xác nhiệt độ cao năm nay ảnh hưởng đến ngành này như thế nào. Các thương hiệu và nhà sản xuất không giám sát và công bố dữ liệu một cách có hệ thống về nhiệt độ nhà máy hoặc tác động của chúng đối với sức khỏe cũng như sự an toàn của công nhân.

Business of Fashion dẫn nguồn tin từ các nhóm lao động, cho biết họ nhận được báo cáo ngày càng tăng về các bệnh tật liên quan đến nhiệt độ cao và mất nước, như nhiễm trùng đường tiết niệu, phát ban do nhiệt, chóng mặt, buồn nôn và tiêu chảy. Nắng nóng cũng gây thêm áp lực lên thu nhập của các hộ gia đình, khiến những người được trả lương theo từng phần khó kiếm đủ tiền sống và tăng chi tiêu cho điện để chạy quạt, mua nước và thuốc men.

Nhưng đối với nhiều công nhân, nắng nóng chỉ là một phần của công việc bận rộn hàng năm, một bối cảnh không thoải mái nhưng tạm thời cho những mối bận tâm hàng ngày, chủ yếu trong số đó chỉ đơn giản là kiếm sống qua ngày.

Giám đốc điều hành của Trung tâm Đoàn kết Công nhân Bangladesh, ông Kalpona Akter, cho biết mối liên hệ tàn khốc của nó với tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng vẫn chưa được hiểu rõ hoặc chưa được thảo luận thường xuyên tại nhà máy.

Mặc dù vậy, nhiệt độ tăng có thể sẽ thu hút nhiều sự chú ý của ngành hơn vì chúng không chỉ là vấn đề lao động; chúng cũng là một vấn đề kinh tế.

Những người trong ngành, cho biết trong vài tháng qua, các nhà máy ở các khu vực bị ảnh hưởng bởi nắng nóng đã chứng kiến ​​tình trạng công nhân vắng mặt ngày càng tăng, năng suất thấp hơn và thiết bị trục trặc. Lưới điện địa phương hoạt động quá tải, điều này cũng đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất ở một số quốc gia phải phụ thuộc nhiều hơn vào máy phát điện để duy trì hoạt động sản xuất, một biện pháp tốn kém (đó là chưa kể đến việc gây ô nhiễm).

Có thể thấy, việc bảo vệ ngành công nghiệp thời trang ở thì tương lai trong kỷ nguyên khí hậu khắc nghiệt sẽ rất tốn kém. Các nhà sản xuất, những người phải đối mặt với áp lực giá cả mạnh mẽ từ các thương hiệu, sự cạnh tranh gay gắt và sự biến động của thị trường, có rất ít động lực hoặc khả năng tài chính để đầu tư vào việc cải tạo nhà máy.

Tuy nhiên, vẫn có những biện pháp cơ bản, đơn giản có thể giúp quản lý nhiệt. Tại Pakistan, nhà sản xuất denim Artistic Milliners đã lắp đặt các điểm làm mát có máy điều hòa để công nhân có thể nghỉ giải lao. Một số nhà máy ở Campuchia đã đàm phán về các biện pháp ứng phó với sức nóng do nhiệt độ với các công đoàn địa phương, đồng ý bật hệ thống làm mát nếu nhiệt độ tăng lên trên một mức nhất định. Nhiều nhà máy mới đang được thiết kế để quản lý nhiệt tốt hơn bằng cách tăng cường thông gió và làm mát tự nhiên.

Nhưng rộng hơn, ngành dệt may cần bắt đầu xem xét vấn đề này một cách nghiêm túc hơn. Một phân tích của Viện Lao động Toàn cầu thuộc Đại học Cornell và công ty đầu tư Schroders, cho rằng trừ khi thực hiện các bước để thích ứng với biến đổi khí hậu, vấn đề nhiệt độ tăng cao và lũ lụt chỉ ở một số quốc gia sản xuất cũng có thể làm giảm thu nhập xuất khẩu của ngành may mặc tới 65 tỷ USD vào năm 2030. Đồng thời cản trở việc tạo ra một triệu việc làm và làm giảm đáng kể lợi nhuận của nhiều thương hiệu bị ảnh hưởng.

Thời tiết khắc nghiệt liên quan đến hiện tượng nóng lên toàn cầu đang khiến những thách thức về chuỗi cung ứng thời trang trở nên tồi tệ hơn. Mùa hè này, lũ lụt tàn khốc, hạn hán và dịch bệnh ở đã tấn công cây bông ở tại nhiều quốc gia, khu vực sản xuất lớn nhất thế giới.

Cùng với, mực nước biển dâng dự kiến cũng sẽ đe dọa hàng nghìn nhà máy may mặc trong những năm tới và hạn hán do nhiệt độ tăng gây ra mối đe dọa liên tục đối với cây trồng nguyên liệu cũng như quan hệ lao động.

Sự biến động và bất ổn liên quan đến biến đổi khí hậu tạo ra một bức tranh u ám về nhu cầu tiêu dùng hàng may mặc trong dài hạn.

Việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi sự chuyển đổi toàn ngành nhằm chuyển chuỗi cung ứng sang năng lượng tái tạo, tìm nguồn cung ứng cho các phương pháp và thiết kế tái tạo để cho phép tái chế. Cần đầu tư cơ sở hạ tầng để bảo vệ các cộng đồng sản xuất đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và xây dựng chuỗi cung ứng mới có thể hỗ trợ các hệ thống tuần hoàn.

Việc theo dõi và quản lý mức độ tiếp xúc của các công ty với nhu cầu khí hậu đòi hỏi phải đầu tư vào con người và quy trình cũng như cần phải là một phần của các cuộc thảo luận chiến lược cấp hội đồng quản trị.

Mặc dù, các thương hiệu trong ngành đã có sự quan tâm đến các dự án có thể nâng cao khả năng phục hồi khí hậu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia đầu tư không diễn ra với tốc độ hoặc quy mô cần thiết, thậm chí một số chuyên gia còn cho rằng: “thời điểm tốt nhất để đầu tư vào khả năng phục hồi khí hậu là ngày hôm qua”. Điều đó cho thấy, mọi sự quan tâm và nỗ lực của ngành này đang trở nên “quá muộn”.

Minh Đức