Có phải 'thuế chồng thuế' khi khách hàng đã đóng thuế thu nhập cá nhân cho khoản tiền mình có được để gửi tiết kiệm? Các chuyên gia cho rằng tiền gửi tiết kiệm là nguồn thu nhập quan trọng của người dân, nếu đánh thuế thì nên áp dụng người thu nhập cao hoặc tính đến các loại thuế khác.
Dự thảo tờ trình về việc xây dựng Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế) của Bộ Tài chính đang thu hút sự quan tâm của người dân, nhất là phần góp ý của UBND TP Cần Thơ.
Theo đó, địa phương này đề nghị đơn vị soạn thảo nghiên cứu và mở rộng cơ sở thuế, theo hướng chỉ miễn thuế thu nhập cá nhân đối với lãi tiền gửi tiết kiệm có quy mô nhỏ và xem xét áp dụng thuế đối với các hộ gia đình thu nhập cao.
Nói về vấn đề này, TS Cấn Văn Lực cho rằng tiền gửi tiết kiệm là nguồn thu nhập quan trọng của người dân, đa số ở mức trung bình và thấp. Nếu áp dụng thuế này có thể gây ra tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Bởi lẽ, lãi tiền gửi tiết kiệm nếu bị đánh thuế có thể khiến lượng tiền gửi vào ngân hàng giảm. Khi đó, lãi suất cho vay có thể sẽ bị đẩy lên, tác động tới doanh nghiệp.
"Việc đánh thuế lãi tiền gửi ở các nước phát triển là bình thường nhưng Việt Nam hiện tại thì chưa nên đặt ra. Sau này, nếu đánh thuế thì cần xác định đối tượng, ngưỡng đánh thuế và chỉ áp dụng đối với người có thu nhập cao. Thực tế, những người có thu nhập thấp được hỗ trợ nhà ở xã hội, được giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân. Do đó, nên tính đến thuế khác để chống đầu cơ, như thuế bất động sản, thuế chuyển nhượng tài sản, thuế thương mại điện tử" - TS Cấn Văn Lực phân tích.
UBND tỉnh Ninh Thuận cũng đưa ra ý kiến về dự thảo luật thuế, đề xuất miễn thuế đối với lãi suất tiền gửi tiết kiệm, trái phiếu chính phủ và các khoản đầu tư dài hạn nhằm khuyến khích tiết kiệm và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Nhiều người chia sẻ rằng họ gửi tiết kiệm từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Nếu tiền lãi bị đánh thuế, họ có thể cân nhắc chuyển sang mua vàng hoặc USD thay vì gửi tiết kiệm, điều này có thể gây ra những tác động tiêu cực.
Các chuyên gia cho rằng tiền gửi tiết kiệm là nguồn thu nhập quan trọng của người dân, nếu đánh thuế thì nên áp dụng người thu nhập cao hoặc tính đến các loại thuế khác.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế, TS. Đinh Thế Hiển nhấn mạnh nguồn tiền gửi tiết kiệm là một trong những kênh huy động vốn chính của các ngân hàng và nền kinh tế, từ đó có nguồn vốn cho vay ra thị trường, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhất là trong bối cảnh vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng vẫn đóng vai trò trụ cột. Do đó, đề xuất đánh thuế tiền lãi gửi tiết kiệm có thể khiến nhiều người giảm gửi tiền vào ngân hàng mà có xu hướng nắm giữ USD hoặc vàng.
"Khi đó, dòng vốn sẽ bị đọng thay vì luân chuyển ra nền kinh tế nên cần tính toán, cân nhắc rất kỹ đề xuất đánh thuế này" - TS Hiển nhấn mạnh.
Trước đây, từng có đề xuất áp thuế đối với lãi suất từ tiền gửi ngân hàng, đặc biệt là các khoản lãi lớn hoặc tiền gửi tiết kiệm từ 1 tỷ đồng trở lên. Tuy nhiên, đề xuất này gặp nhiều ý kiến trái chiều. Hiện nay, lãi suất từ tiền gửi tiết kiệm cá nhân vẫn được miễn thuế.
Theo quy định hiện hành, cá nhân nhận lãi từ tiền gửi tại các tổ chức tín dụng không phải nộp thuế. Các khoản tiền gửi này có thể là không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu hoặc các hình thức khác, miễn đảm bảo hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi. Ngược lại, thu nhập từ lãi tiền gửi của doanh nghiệp vẫn chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, đề xuất của UBND TP Cần Thơ đồng nghĩa cá nhân gửi tiết kiệm quy mô lớn sẽ bị đánh thuế từ tiền lãi. Thế nhưng gửi tiết kiệm với quy mô thế nào là lớn, là nhỏ.
Trong kho đó, một số ngân hàng đưa ra mức lãi suất cao đối với người gửi tiết kiệm từ hàng chục tỉ đồng đến vài trăm tỉ đồng trở lên. Thế nhưng, cơ quan quản lý nhà nước rất khó xác định đâu là việc gửi tiền để tìm kiếm thu nhập, đâu là gửi tiền để trang trải chi phí cuộc sống hằng ngày.
TS Lê Đạt Chí, Trưởng Khoa Tài chính - Đại học Kinh tế TP HCM, lại bày tỏ sự đồng tình với đề xuất của UBND TP Cần Thơ. Ông dẫn chứng ở nhiều quốc gia phát triển, lãi suất tiền gửi ngân hàng được tính vào tổng thu nhập để xác định thuế, vì đây cũng được coi là một nguồn thu nhập. Theo đó, mọi cá nhân có thu nhập đều phải nộp thuế, không phân biệt quy mô tiền gửi, nhằm bảo đảm công bằng.
Do đó, theo TS Lê Đạt Chí, về lâu dài, nhà nước cần thu thập toàn bộ thu nhập của mỗi cá nhân, bao gồm cả lãi tiền gửi ngân hàng, và tích hợp vào căn cước công dân để có dữ liệu chính xác phục vụ việc tính thuế thu nhập cá nhân.
Thanh Cao