Chuyển ngang giá khí sang giá điện cho dự án sử dụng LNG nhập khẩu, gây tăng giá điện?

Theo dự thảo Nghị định quy định về cơ chế phát triển các dự án điện khí thiên nhiên và LNG mà Bộ Công Thương mới hoàn thiện, điểm nổi bật là cơ chế chuyển ngang giá khí sang giá điện cho các nhà máy điện khí sử dụng LNG nhập khẩu. Tuy nhiên, đề xuất này được đưa ra, EVN lại cho rằng, nếu chấp thuận điều kiện này sẽ gây rủi ro làm tăng giá điện.

Chuyển ngang giá khí sang giá điện cho dự án sử dụng LNG nhập khẩu?

Bộ Công Thương hiện đang lấy ý kiến công khai đối với Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về cơ chế phát triển các dự án điện sử dụng khí thiên nhiên và LNG.

Theo Quy hoạch điện VIII thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023, tổng công suất đặt các nguồn điện đến 2030 là 150,489 GW (gần gấp đôi tổng công suất đặt hiện nay, khoảng 80 GW). Trong đó tổng công suất các nguồn điện khí phải đầu tư xây dựng mới là 30.424 MW (khí trong nước 10 dự án với tổng công suất 7.900 MW và LNG có 13 dự án với tổng công suất 22.824 MW).

Bộ Công Thương đã tổ chức họp nhiều lần để thảo luận lấy ý kiến của các bộ, ban, ngành, địa phương, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức liên quan đối với việc triển khai các dự án điện khí. Qua các cuộc họp, các ý kiến đều thống nhất rằng cần thiết phải xây dựng cơ chế phát triển điện khí để báo cáo Chính phủ nhằm giải quyết một số vướng mắc về phát triển loại hình nguồn điện này.

Căn cứ các Chỉ thị, Quyết định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đồng thời thực hiện chức năng quản lý nhà nước, thời gian qua, Bộ Công Thương đã có nhiều nỗ lực xây dựng dự thảo quy định về cơ chế mua bán điện khí. Hiện nay Dự thảo Nghị định đã được xây dựng và đang lấy ý kiến rộng rãi.

Dự thảo Nghị định nêu rõ, Nghị định này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia đẩu tư dự án nhà máy điện sử dụng khí thiên nhiên và LNG, cụ thể là: Đơn vị phát điện sở hữu nhà máy điện khí đấu nối vào hệ thống điện quốc gia; Các đơn vị điện lực bao gồm: Tập đoàn Điện lực Việt Nam; Tập đoàn Dầu khí Việt Nam; Đơn vị điều độ hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện.

Theo Dự thảo Nghị định, với các nhà máy điện khí sử dụng LNG nhập khẩu, các tổ chức, cá nhân tham gia đẩu tư dự án nhà máy điện sử dụng LNG phải chủ động thực hiện các dự án đã có trong Quy hoạch điện theo đúng quy định, bảo đảm hiệu quả; thống nhất việc các doanh nghiệp phải chủ động đàm phán, ký kết và chịu trách nhiệm về các hợp đồng, thỏa thuận thương mại.

Chính phủ đồng ý nguyên tắc cơ chế chuyển ngang giá khí sang giá điện của các nhà máy điện. Trong giai đoạn đến năm 2030, Chính phủ quy định tỷ lệ điện năng qua hợp đồng mua bán điện dài hạn ở mức tối thiểu bằng 70% trong thời gian trả nợ của dự án nhà máy điện nhưng không quá 07 năm nhằm đảm bảo khả thi trong việc thu hút đầu tư, tránh tác động mạnh lên giá bán lẻ cũng như đảm bảo sự cạnh tranh bình đẳng với các loại hình nguồn điện khác trên thị trường điện.

Trong khi đó, với các nhà máy điện khí sử dụng khí tự nhiên trong nước, Chính phủ đồng ý nguyên tắc chuyển ngang giá khí sang giá điện của các nhà máy điện đối với những dự án trọng điểm về dầu khí góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, an ninh quốc phòng và bảo vệ chủ quyền Việt Nam.

Bộ Công Thương hướng dẫn cơ chế tiêu thụ sản lượng khí thượng nguồn mỏ khí Cá Voi Xanh, khí Lô B.

Dự thảo Nghị định đề xuất quy định, đơn vị phát điện ký hợp đồng với Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo mẫu do Bộ Công Thương ban hành để tham gia Thị trường bán buôn điện cạnh tranh và bán điện năng của nhà máy điện lên thị trường điện giao ngay.

Chi phí mua điện của các nhà máy điện sử dụng khí tự nhiên khai thác trong nước, LNG nhập khẩu là các chi phí hợp lý, hợp lệ và được tính toán điều chỉnh trong giá bán lẻ điện.

Có gây rủi ro tăng giá điện? 

Với đề mức đề xuất ngang giá của dự thảo của nghị định này, mức bao tiêu sản lượng điện được Bộ Công Thương đề xuất cao hơn so với đề xuất của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trước đó là 65%. Trong khi đó, EVN cho rằng, hiện nay, các nhà đầu tư đang đề xuất tỉ lệ điện năng qua hợp đồng mua bán điện dài hạn ở mức từ 72-90% trong toàn bộ thời hạn hợp đồng.

Theo EVN, do giá thị trường điện không ổn định, trong quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện - PPA, các chủ đầu tư dự án điện khí LNG luôn đề nghị EVN thống nhất tỉ lệ điện năng qua hợp đồng mua bán điện dài hạn ở mức từ 72% - 90% trong toàn bộ thời hạn hợp đồng.

Tuy nhiên, EVN cho rằng, chấp thuận điều kiện này sẽ gây rủi ro làm tăng giá điện. Trong đó, LNG có giá thành cao, ở mức 12-14 USD một triệu BTU (một đơn vị năng lượng) khi nhập khẩu về đến cảng của Việt Nam.

Điều này đồng nghĩa, giá thành phát điện của nhà máy điện khí sử dụng nhiên liệu LNG nhập khẩu sẽ ở mức 2.400-2.800 đồng một kWh, cao hơn nhiều so với các nguồn điện khác.

Theo Quy hoạch điện VIII, dự kiến đến năm 2030, tổng công suất các nguồn điện khí LNG chiếm khoảng 15% tổng công suất nguồn điện quốc gia. Với giá thành phát điện cao, độ biến động lớn, cùng yêu cầu cam kết sản lượng dài hạn như trên, chi phí mua điện đầu vào của EVN sẽ bị ảnh hưởng lớn, tác động mạnh đến giá bán lẻ điện đầu ra khi các nguồn điện LNG này vào vận hành.

"Việc chấp thuận tỉ lệ ở mức cao như đề nghị của các chủ đầu tư sẽ tạo rủi ro tài chính với EVN, đặc biệt là những năm có nhu cầu sử dụng điện không cao", EVN cho biết.

Hồng Quang