Còn tâm lý e ngại, sợ sai khi triển khai Chương trình phục hồi kinh tế

Chính phủ đánh giá, do một số chính sách thuộc chương trình phục hồi kinh tế còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra; một số chính sách thực hiện chưa được như kỳ vọng, còn tình trạng tạo thêm các thủ tục mới tại một số chính quyền địa phương; còn có tâm lý e ngại, sợ sai trong thực hiện nên số tiền giải ngân sau 9 tháng đạt hơn 20%.

Giải ngân đạt 20,2%

Mới đây, Chính phủ vừa có báo cáo Quốc hội Kết quả thực hiện Nghị quyết số 43 của Quốc hội về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội (Chương trình).

Thay mặt Chính phủ báo cáo, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng cho biết, đến ngày 30/9, số vốn giải ngân đạt trên 61.000 tỉ đồng, bằng khoảng 20,2% tổng quy mô nguồn lực của Chương trình.

Con số này không bao gồm 46.000 tỉ đồng, tương đương 2 tỉ đô la Mỹ dự kiến sử dụng để nhập khẩu vắc xin, thuốc điều trị, trang thiết bị y tế do việc thực hiện cần căn cứ yêu cầu phòng, chống dịch Covid-19 thực tế.

Cụ thể, về chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động, đến ngày 23/9 đã giải ngân hơn 3.544 tỉ đồng hỗ trợ tiền thuê nhà cho hơn 5 triệu người lao động, vượt số đối tượng hỗ trợ so với mục tiêu tại thời điểm xây dựng (4 triệu người).

Đồng thời, Ngân hàng Chính sách xã hội đã giải ngân các chính sách tín dụng ưu đãi đến ngày 30.9 đạt 10.704 tỉ đồng cho gần 240.000 đối tượng khách hàng vay vốn, trong đó chính sách cho vay giải quyết việc làm giải ngân 7.000 tỉ đồng, đạt 100% kế hoạch.

Đề cập đến chính sách hỗ trợ 2% lãi suất cho các khoản vay thông qua ngân hàng thương mại của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình, ông Dũng cho biết, đến hết tháng 9, các ngân hàng thương mại đã giải ngân hỗ trợ khoảng 29 tỉ đồng, tạm tính doanh số hỗ trợ lãi suất trên 15.000 tỉ đồng, dư nợ được hỗ trợ lãi suất đạt trên 13.000 tỉ đồng.

Kết quả thực hiện chính sách này, theo Chính phủ, chưa đạt kỳ vọng, giải ngân thấp so với quy mô nguồn lực.

Ngoài ra, các chính sách giảm thuế giá trị gia tăng, gia hạn nộp thuế (giá trị gia tăng doanh nghiệp, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước) và tiền thuê đất... tới cuối tháng 9 khoảng 137.320 tỷ đồng. Chi phí cơ hội thông qua gia hạn nộp thuế, tiền thuê đất là 7.400 tỷ đồng.

Vẫn còn tâm lý e ngại, sợ sai

Nêu vướng mắc khi triển khai gói phục hồi này, Chính phủ cho hay, một số nơi chưa linh hoạt, chủ động. "Còn tình trạng một số chính quyền địa phương đưa ra thêm các thủ tục mới ngoài các thủ tục có sẵn, làm người thụ hưởng có tâm lý e ngại, không đăng ký chính sách", báo cáo Chính phủ nêu. Chẳng hạn, chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động.

Nhiều nguyên nhân khiến gói phục hồi kinh tế giải ngân chậm, chưa như kỳ vọng được Chính phủ phản ánh, nhưng về chủ quan, do là nội dung mới, chưa có tiền lệ nên việc xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết triển khai còn chậm.

Các cấp, các ngành ở một số nơi chưa nhận thức đủ về tầm quan trọng của gói phục hồi này, nên chưa tích cực triển khai các chính sách hỗ trợ, và quan trọng "còn tâm lý e ngại, sợ mắc sai phạm trong thực hiện".

Với thời gian thực hiện, giải ngân gói phục hồi kinh tế chỉ trong 2 năm (2022-2023) nhưng danh mục nhiệm vụ, dự án sử dụng vốn mới được giao kế hoạch vào cuối tháng 9.

Tới nay, Thủ tướng đã giao 147.138 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương của chương trình phục hồi kinh tế cho 94 nhiệm vụ, dự án. Với các dự án còn lại, Thủ tướng giao các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện thủ tục đầu tư, đủ điều kiện giao vốn để báo cáo Chính phủ, cấp có thẩm quyền xem xét việc giao kế hoạch vốn tiếp theo.

Riêng năm 2022, tổng số vốn đã giao là 38.155 tỷ đồng (trong tổng nhu cầu vốn năm nay là 82.585 tỷ đồng) cho 4 nhiệm vụ thuộc chương trình phục hồi và 254 dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021-2025. Chính phủ cho hay, năm nay dự kiến không phải tăng bội chi ngân sách, do khả năng thu vượt dự toán.

Với khoản chi đầu tư phát triển 38.150 tỷ đồng đã được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội duyệt, dự kiến cũng không cần huy động vốn để thực hiện, do lấy từ nguồn tăng thu, giảm và tiết kiệm chi ngân sách trung ương 2022.

Nhu cầu nguồn lực thực hiện gói phục hồi kinh tế năm 2023 đang được Chính phủ tổng hợp, báo cáo Quốc hội.

Các tháng còn lại của năm nay và 2023, Chính phủ đề nghị các cấp, các ngành tăng giải ngân gói phục hồi kinh tế, để nguồn lực hỗ trợ tới được với đối tượng thụ hưởng.

Các cơ quan cũng cần hoàn thiện ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện gói phục hồi kinh tế trong tháng 11. "Không quy định các thủ tục phát sinh so với yêu cầu hoặc trên mức cần thiết, không tạo rào cản trong việc thực hiện chính sách cho các đối tượng thụ hưởng", Chính phủ yêu cầu.

Trước đó, tại kỳ họp Quốc hội hồi tháng 6, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ sốt ruột khi gói phục hồi kinh tế giải ngân chậm. Phó thủ tướng Lê Minh Khái giải trình rằng cần làm "thận trọng để tránh sơ suất" và tránh những trách nhiệm sau này khi tổ chức thực hiện vì số tiền rất lớn".

Hồng Quang