Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, số người tiếp cận, sử dụng mạng internet, mạng xã hội ngày càng tăng. Lợi dụng đặc điểm tính ẩn danh cao của mạng xã hội và sự mất cảnh giác của người dân, hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, kể cả trong nước và thế giới đang diễn ra rất phức tạp.
Tại cuộc họp cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội và công tác phòng, chống dịch trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh do Ủy ban nhân dân Thành phố tổ chức vào chiều 7/9, Công an Thành phố đã thông tin đến người dân về một số phương thức, thủ đoạn lừa đảo qua mạng nổi lên gần đây và phương pháp cảnh giác với những hành vi lừa đảo.
Về thủ đoạn chung, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng thường xây dựng nhiều kịch bản đánh vào tâm lý, nhu cầu, lòng tham của người dân như: mong muốn tìm “việc nhẹ, lương cao”; nhu cầu tìm việc linh động thời gian kiếm thêm thu nhập; lòng tham khi thấy có lợi ích - được tặng quà, trao thưởng; mong muốn đầu tư lãi suất cao; sự thiếu hiểu biết về nguyên tắc, chế độ làm việc của cơ quan chức năng... để dẫn dụ người dân đăng ký, tham gia các nhóm tư vấn (nhóm Zalo, Telegram, Facebook...); đăng nhập các phần mềm để đánh cắp thông tin; dẫn dụ, đe dọa cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, chuyển tiền, góp vốn đầu tư..., từ đó chiếm đoạt tài sản.
Một số phương thức, thủ đoạn lừa đảo phổ biến trong thời gian gần đây như giả danh cơ quan pháp luật gọi điện thoại yêu cầu nộp tiền vào tài khoản để chứng minh phục vụ điều tra; giả danh nhân viên ngân hàng hướng dẫn sử dụng phần mềm hoặc rút tiền mặt từ tài khoản tín dụng để chiếm đoạt; lừa cung cấp dịch vụ đáo hạn thẻ tín dụng và vay tiền trực tuyến; lừa nâng cấp sim điện thoại, khi thực hiện theo hướng dẫn sẽ bị khóa sim và mất tài khoản đăng ký ngân hàng theo sim; gọi điện thông báo trúng thưởng, yêu cầu nộp thuế, phí, cước vận chuyển; giả người nước ngoài làm quen, gửi quà tặng, sau giả làm Hải quan yêu cầu chuyển tiền phí, thuế..; tuyển cộng tác viên bán hàng, tuyển kế toán, tuyển cộng tác viên tham gia quảng cáo, sau dẫn dắt tham gia góp tiền đặt đơn hàng mua, quảng cáo bán lại nhận hoa hồng.
Bên cạnh đó, các đối tượng tội phạm còn thực hiện nhiều hành vi lừa đảo tài chính như: lôi kéo, huy động nhà đầu tư, trả hoa hồng theo mô hình đa cấp “mã liên kết”, “mã giới thiệu” với lời hứa hẹn đầu tư lợi nhuận khủng thông qua các sàn giao dịch ảo (giao dịch mua chứng khoán quốc tế ngoại hối, sàn vàng…); lừa người đầu tư tham gia nộp tiền thực hiện giao dịch trên sàn ảo hoặc đầu tư vé số trúng thưởng, sau đó cho nạn nhân số tiền thắng lớn trong tài khoản, muốn rút tiền thì nộp phí; lừa cho vay tiền lãi suất thấp sau đó dẫn dụ người vay nộp phí vay rồi chiếm đoạt...
Ngoài nhóm phương thức giả danh phổ biến, còn có cả phương thức bẫy tình trên mạng xã hội, giả danh nhân viên cửa hàng điện máy, các hãng bán hàng nước ngoài trên mạng, lừa cho số đề để đánh, nếu trúng chia hoa hồng, không trúng mất phí. Ngoài ra còn sử dụng công nghệ deepfake giả hình ảnh gọi video call lừa vay tiền. Qua theo dõi, cơ quan công an đánh giá các đối tượng liên tục có kịch bản mới, thủ đoạn mới tuy nhiên vẫn đánh vào tâm lý chung là lòng tham của bị hại.
Để tránh trở thành nạn nhân của những phương thức lừa đảo qua mạng, Thượng tá Lê Mạnh Hà khuyến cáo người dân không công khai các thông tin cá nhân lên các trang mạng xã hội để tránh bị các đối tượng lợi dụng khai thác; không chuyển tiền, không thực hiện bất cứ giao dịch nào liên quan chuyển tiền, góp tiền cho bất kỳ ai khi chưa rõ người nhận. Người dân nên gọi điện thoại kiểm chứng qua người thân, gặp mặt trực tiếp... khi có người thân hỏi mượn tiền; nên khóa tính năng thanh toán trực tuyến, khóa thẻ tín dụng ngay trên ứng dụng Internet Banking, khi nghi ngờ lộ thông tin thẻ; chỉ đăng nhập vào dịch vụ ngân hàng điện tử thông qua website chính thức của ngân hàng. Nếu người dân đã lỡ bấm vào các đường link lừa đảo khiến thông tin ngân hàng bị tiết lộ thì ngay lập tức liên hệ đến tổng đài hỗ trợ của ngân hàng để khóa khẩn cấp tài khoản.
Thượng tá Lê Mạnh Hà khẳng định, cơ quan Công an không làm việc qua điện thoại nên người dân hết sức bình tĩnh, dứt khoát từ chối làm việc qua điện thoại khi có đầu số mạo danh công an gọi đến, nhất là các đầu số lạ.
Người dân không cung cấp số tài khoản, thẻ tín dụng, thông tin cá nhân cho bất kỳ ai; tuyệt đối không chuyển tiền dưới bất cứ hình thức nào khi chưa làm việc trực tiếp với cơ quan chức năng (nếu đã chuyển phải báo ngân hàng phong tỏa ngay số tiền đã chuyển); báo cho người nhà biết và thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để xử lý.
Cơ quan công an cũng khuyến cáo nếu đã lỡ bấm vào link lừa đảo và tiết lộ thông tin thì liên hệ tổng đài hỗ trợ của ngân hàng hoặc soạn tin nhắn theo cú pháp khóa khẩn cấp đã được chỉ định trước đó để được hướng dẫn thêm. Và không công khai thông tin cá nhân lên mạng xã hội.
Trung Anh (t/h)